III SA 1658/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia NSA - Włodzimierz Kędzierski Asesor WSA - Renata Kantecka (spr.) Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999 oddala skargę. 1 III SA 1658/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia 7 czerwca 2002r. Izba Skarbowa w O., działając na podstawie art.233§1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. L., od decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia 18 lutego 2002r. nr "[...]" określającej podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1999, zaległość podatkową w podatku dochodowym oraz odsetki za zwłokę i odsetki od nie uiszczanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy, uchyliła w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekła co do istoty. Organ odwoławczy uznał podniesione w odwołaniu zarzuty w zakresie wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących remontu lokalu użytkowego oraz jego najmu w łącznej kwocie 11.702,38 zł. Nie uwzględnił natomiast zarzutów w zakresie określenia przychodu z nieodpłatnych świadczeń, których wartość ustalił w kwocie 26.112,90 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż A. L. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą A, wykorzystywała nieodpłatnie do tej działalności lokale użytkowe położone w S. przy ulicach: Z, W i P. Umową z dnia 19 listopada 1998r. A. L. i W. L. otrzymali w użytkowanie wieczyste nieruchomość gruntową położoną w S. przy ul. Z. oraz nabyli znajdujący się na tej działce pawilon handlowy (akt notarialny Rep. "[...]"). Umową z tego samego dnia E. L. i W. L. otrzymali w użytkowanie wieczyste nieruchomość gruntową położoną w S. przy ul. W. i nabyli znajdujący się na niej pawilon handlowy w udziale po - (akt notarialny Rep. "[...]"). Z kolei lokal użytkowy położony w S. przy ul. P., Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w S. przydzieliła w dniu 1 sierpnia 1995r., na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, W. L., a strona poinformowała organ, iż nabycia tego lokalu dokonano z majątku wspólnego. Izba Skarbowa zaznaczyła, iż A. L. lokal położony przy ul. Z. wynajęła od dnia 1 października 1998r. B. S., który w dniu 7 października 1999r. dokonał jego nabycia, a lokal położony przy ul. P. wynajęła od dnia 31 sierpnia 1999r. P. K., przy czym lokale te były objęte ewidencją środków trwałych. W podatkowej księdze przychodów i rozchodów podatniczka ujęła przychód z wynajmu, odpisy amortyzacyjne oraz wydatki związane z eksploatacją tych lokali. Mając zatem na względzie art.14 ust.2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz.416 ze zm., cytowana dalej jako ustawa o p.d.o.f.) Izba Skarbowa stwierdziła, iż A. L. otrzymała przysporzenie w postaci nieodpłatnych świadczeń zarówno od E. L. (teścia), jak i od W. L. (męża), bowiem korzystała z wymienionych lokali nieodpłatnie oraz czerpała pożytki w postaci przychodu z najmu dwóch opisanych lokali. Bez wpływu zdaniem organu, pozostaje okoliczność, że lokale zostały użyczone przez członków rodziny, gdyż nieodpłatne udostępnienie lokalu do działalności gospodarczej jest dla korzystającego przychodem z działalności gospodarczej, która zwiększa w rezultacie dochody i należny od nich podatek. Nadto organ zaznaczył , iż umową z dnia 8 grudnia 1997r. małżonkowie A. i W. L. znieśli z tym dniem wspólność ustawową małżeńską (akt notarialny Rep."[...]"), a w myśl art.51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie umownego wyłączenia wspólności każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i po jej zawarciu. Każdy z małżonków samodzielnie zarządza i rozporządza swoim majątkiem. Od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku wspólnego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (art.42 Kro), a na mocy art.197 Kodeksu cywilnego domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe i każdy z nich może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli (art.198 Kodeksu cywilnego). Wobec powyższego uznano, iż z chwilą zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej małżeńskiej podatniczka wykorzystywała do prowadzenia działalności gospodarczej odrębny majątek męża. Dla określenia wartości nieodpłatnych świadczeń, zgodnie z art.12 ust.3 pkt 4 ustawy o p.d.o.f., przyjęto kryterium cen rynkowych wynajmu 1 m2 powierzchni lokalu stosowanej w danej miejscowości, w dacie otrzymania świadczenia, w kwocie 22,55 zł netto. Druga kwestia, nie będąca przedmiotem sporu, dotyczy wydatków związanych z czynszem najmu i remontem lokalu użytkowego położonego w S. przy ul. W., który A. L. wynajęła od T. i J. P., na podstawie umowy zwartej w dniu 6 sierpnia 1999r.. Izba Skarbowa stwierdziła, iż zaewidencjonowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w miesiącu sierpniu 1999r. kwoty wynikające z faktur obejmujących zakup materiałów budowlanych oraz zarachowane w 1999r. wydatki dotyczące najmu opisanego lokalu, skutkowały uzyskaniem przychodu w latach następnych (do uruchomienia sklepu doszło w dniu 11 marca 2000r.). Uznała zatem, że poczynione nakłady, zgodnie z art.22 ust.1 ustawy o p.d.o.f. , stanowią koszt uzyskania przychodów. W skardze A. L. wniosła o uchylenie opisanej decyzji w całości, powołując się na treść art.16 ust.1 i ust.2 ustawy o p.d.o.f., z którego wywiodła, iż w jej przypadku przychód z nieodpłatnie udostępnionych lokali nie powinien był być ustalony. Nie zgodziła się również z organem, że przychód ten powstaje, zgodnie z art.14 ust.2 pkt 8 ustawy o p.d.o.f., niezależnie od osoby użyczającego, gdyż prowadziłoby to, jej zdaniem, do paradoksalnej sytuacji, w której równowartość czynszu za używanie wspólnego majątku naliczałby np. mąż żonie, ojciec synowi itp.. Za nietrafne uznała powoływanie się organu na Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz na Kodeks cywilny, ponieważ nawet w przypadku gdyby wszystkie przedmiotowe lokale były własnością tylko jej męża, a nie ich wspólną, zastosowanie ma art.16 ust.2 ustawy o p.d.o.f. Zdaniem skarżącej przepis ten ma zastosowanie nie tylko do właścicieli lokali, ponieważ w przypadku umowy użyczenia zawsze muszą występować dwie strony, w niniejszej sprawie członkowie najbliższej rodziny Izba Skarbowa podtrzymała w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne ustalone przez organy podatkowe nie budzą wątpliwości. Ustalenia te oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, z zachowaniem reguł postępowania określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, a w szczególności w art.122 i art.187 tej ustawy. Sporna jest natomiast ocena prawna ustalonego stanu faktycznego. Przychody z działalności gospodarczej reguluje art.14 ustawy o p.d.o.f., który w ust.2 pkt 8 stanowi, że przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość nieodpłatnych świadczeń. Takim świadczeniem jest w rozpoznawanej sprawie nieodpłatne korzystanie przez skarżącą z trzech lokali użytkowych położonych w S. przy ulicach: W., P. i Z., z czego pierwszy stanowił współwłasność E. L. i W. L., a dwa kolejne współwłasność skarżącej i jej męża W. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że lokale użyczono od członków najbliższej rodziny, albowiem istotą przychodu z nieodpłatnego świadczenia jest możliwość korzystania z cudzych rzeczy bez konieczności ponoszenia czynszu jaki skarżąca musiałaby uiścić w przypadku najmu, czy dzierżawy. Zaznaczyć przy tym należy, iż wartość czynszu ustalona została przez organ odwoławczy zgodnie z art.12 ust.2, 3 i 3a ustawy o p.d.o.f., proporcjonalnie do posiadanych przez skarżącą udziałów. W ocenie Sądu istotnym dla rozstrzygnięcia jest umowne zniesienie, z dniem 8 grudnia 1997r., ustawowej wspólności majątkowej. Od tego bowiem dnia do majątku wspólnego mają zastosowanie przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Z chwilą przekształcenia się małżeńskiej wspólności majątkowej we wspólność w częściach ułamkowych, każdy z małżonków może bez zgody współmałżonka rozporządzać swoim udziałem w majątku wspólny. Domniemywa się w takich przypadkach, że udziały współwłaścicieli są równe (art.197 Kc). Skarżąca korzystała zatem z majątku odrębnego męża, a nie z majątku wspólnego. Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniom skarżącej, nie była ona współwłaścicielem lokalu położonego przy ul. W., gdyż lokal ten nabyli, z majątków odrębnych, zgodnie z umowa z dnia 19 listopada 1998r. W. L. i E. L. po - udziału. Powołany w skardze art.16 ustawy o p.d.o.f. reguluje natomiast przychody z odrębnego źródła jakim są, stosownie do art.10 ust.1 pkt 5 ustawy o p.d.o.f. , nieruchomości lub ich części. Przepis ten odnosi się wyłącznie do właścicieli lokali i nie znajduje w rozpoznawanej sprawie zastosowania. Artykuł ten mógłby być podstawą określenia podatku dochodowego od osób fizycznych osobie, która uzyskała przychód z nieruchomości np. w postaci czynszu za jej wynajem. Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , należało skargę oddalić z powodu jej bezzasadności.