IV SA 4859/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Janina Kosowska Adam Matuszak Bogusław Jażdżyk (Spr.) Protokolant Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2004 r. sprawy ze skargi A. K. i G. K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - oddala skargę. Decyzją z 12 lipca 2003r. Nr "[...]" Wójt Gminy D. ustalił jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zbyciem nieruchomości oznaczonej jako działka nr 104/3 położonej w obrębie D. gm. D., zobowiązując do poniesienia opłaty A. i G. małż. K. Organ I instancji powołał się na art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, póz. 717 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji argumentowano, że aktem notarialnym z 7 października 1999r. A. i G. małż. K. dokonali sprzedaży opisanej nieruchomości. Uchwałą Nr "[...]" z 29 kwietnia 1999r. Rada Gminy w D. ustaliła stawkę procentową związaną z naliczaniem opłaty planistycznej, która wynosi 30% wzrostu wartości nieruchomości. Zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym 16 czerwca 2003r., wartość nieruchomości przed opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu zabudowy letniskowej w obrębie wsi D. wynosiła 2.620zł., natomiast po sporządzeniu tego planu wartość nieruchomości wzrosła o 4.570zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł G. K. Odwołujący wskazał, iż zawiadomieniem z 26 czerwca 2003 r. został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie naliczenia opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, a decyzja w przedmiotowej sprawie została wydana przez organ I instancji 12 lipca 2003r. Jednakże zgodnie z art. 37 ust. 6 powołanej ustawy, decyzja w sprawie ustalenia opłaty planistycznej powinna być wydana bezzwłocznie po otrzymaniu przez wójta umowy sprzedaży nieruchomości w formie aktu. Wypis z aktu notarialnego, notariusz obowiązany jest przesłać wójtowi w terminie 7 dni od dnia sporządzenia umowy. Według wykładni Sądu Najwyższego termin "bezzwłocznie" oznacza okres nie dłuższy niż 14 dni, tymczasem decyzja wydana została po ponad trzech latach. Zdaniem odwołującego pięcioletni termin dochodzenia roszczeń wskazany w art. 37 ust. 3 ustawy, na który powołał się organ I instancji naliczając opłatę planistyczną odnosi się jedynie do dochodzenia roszczeń właścicieli w związku z obniżeniem wartości nieruchomości po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a więc nie odnosi się do ustalenia opłaty planistycznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z l września 2003r. Nr "[...]" po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium argumentowało, iż uchwałą Nr "[...]" z 29 kwietnia 1999r. Rada Gminy w D. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zespołu zabudowy letniskowej w obrębie wsi D. w gminie D. W uchwale ustalono stawkę procentową, o której mowa w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999r. Nr 15, póz. 139 ze zm.) w wysokości 30 %. Kolegium wyjaśniło, iż organ I instancji wydał decyzję przyjmując błędną podstawę prawną. Z mocy bowiem art. 85 ust. l ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem sprawa winna być rozpatrzona w oparciu o przepisy ustawy z 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z art. 36 ust. 3 powyższej ustawy, w sytuacji kiedy wartość nieruchomości wzrosła, w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę, określaną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości, a właściwy organ jest obowiązany ustalić opłatę bezzwłocznie po otrzymaniu aktu notarialnego, którym zawarto umowę sprzedaży. Zdaniem Kolegium, zgodnie z art. 36 ust. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym do terminu naliczenia opłaty planistycznej stosuje się odpowiednio zasady regulujące występowanie z roszczeniami dotyczącymi obniżenia wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z roszczeniami takimi można występować w terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się obowiązujący. Odpowiednie stosowanie norm w tym zakresie oznacza, iż decyzję w sprawie naliczenia jednorazowej opłaty planistycznej związanej ze wzrostem wartości nieruchomości wskutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ może wydać w terminie 5 lat od dnia, w którym nowy plan stał się obowiązujący. W niniejszej sprawie możliwość pobrania takiej opłaty wygaśnie dopiero w 2004r. Argumentowano dalej, iż zapis ustawy, zgodnie z którym właściwy organ, ma wydać bezzwłocznie decyzję w przedmiocie naliczenia opłaty planistycznej, jest jedynie terminem instrukcyjnym i nie pociąga za sobą konsekwencji w postaci wygaśnięcia uprawnienia do pobrania opłaty planistycznej. Kolegium uznało także, iż sporządzony w sprawie operat szacunkowy nie budzi zastrzeżeń co do zgodności z prawem. W dniu 28 listopada 2003r. na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. i G. małż. K. W skardze podnieśli, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiło przedawnienie prawa do dokonania wymiaru opłaty planistycznej, co wynika z art. 68 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 ze zm.). Przepis ów ustanawia 3-letni termin, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, na doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do opłaty planistycznej wynika z art. 2 § l pkt l Ordynacji, który nakazuje stosować jej przepisy do podatków, opłat oraz innych należności niepodatkowych. Natomiast art. 3 pkt 3 lit. c stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach, rozumie się przez to również opłaty i inne niepodatkowe należności budżetowe. Skarżący powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2002r. sygn. akt. II SA/Gd 1948/01 w którym stwierdzono, iż opłata planistyczna jest świadczeniem podatkowym. W skardze postawiono również zarzut niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co narusza art. 77 § l i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Według skarżących, organy obu instancji nie ustaliły jaki wpływ na wartość nieruchomości mają bezpośrednie sąsiedztwo oraz stopień wyposażenia w urządzenia komunalne. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, iż brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, by przepisy Ordynacji podatkowej miały zastosowanie do ustalania renty planistycznej. Pogląd taki poddawałby w wątpliwość sens zastosowania unormowania zawartego przez ustawodawcę w art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Organ odwoławczy nie uznał także zasadności zarzutu, iż przeprowadzone postępowanie było niekompletne, powołując się na operat szacunkowy, który przy wycenie nieruchomości uwzględnił takie jej walory jak sąsiedztwo i stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271, ze zm). Zgodnie z art. ł § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) , Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 1999r. sygn. akt IV S.A. 899/97 wskazał, że "istota obowiązku uregulowanego w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym stanowiącego formę tzw. renty planistycznej sprowadza się do konieczności uregulowania przez właściciela opłaty w razie łącznego wystąpienia dwu przesłanek, tj.: a) zmiany wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiany, b) zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie uchwalonego planu bądź dokonanej w nim zmiany". W tym miejscu należy podkreślić, że w przypadku zaistnienia wyżej opisanych okoliczności sama opłata ma charakter obligatoryjny, o czym świadczy użyte kategorycznie sformułowanie "wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2002r. sygn. akt II SA/Wr 1193/02). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie obydwie przesłanki uprawniające organ do pobrania opłaty planistycznej zostały spełnione. Rada Gminy w D. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwałą Nr "[...]" z 29 kwietnia 1999r., która została opublikowana w Dzienniku Urzędowym województwa 8 lipca 1999r. i weszła w życie z upływem 14 dni od jej ogłoszenia tj. 23 lipca 1999r. Jak wynika z operatu szacunkowego znajdującego się w aktach sprawy, w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel zbył nieruchomość przed upływem pięciu lat od dnia uchwalenia planu (akt notarialny z 7 października 1999r.). Z powyższej analizy wynika, iż zachodziły przesłanki do wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiocie pobrania opłaty planistycznej. Zdaniem Sądu naliczenia opłaty planistycznej w niniejszej sprawie nie wyklucza fakt, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu dopiero 26 czerwca 2003r. tj. blisko cztery lata po dokonaniu sprzedaży nieruchomości. Mimo, iż przepis art. 36 ust. 9 ustawy zobowiązuje organ do bezzwłocznego ustalenia opłaty planistycznej, po otrzymaniu wypisu aktu notarialnego, to nie stanowi on podstawy prawnej do wyłączenia naliczenia tejże opłaty, w przypadku, gdy organ nie ustali decyzją opłaty planistycznej niezwłocznie po otrzymaniu odpisu aktu notarialnego. Zgodnie z art. 36 ust. 7 do terminu pobierania opłat planistycznych odpowiednie zastosowanie ma ust. 6 art. 36 ustawy. Z mocy tego przepisu roszczenia, o których mowa w ust. 2 art. 36 ustawy (roszczenia właściciela kierowane do gminy, związane z obniżeniem wartości nieruchomości wskutek uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) można wnosić w terminie pięciu lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się obowiązujący. Właściciel nieruchomości uprawniony jest więc do wniesienia roszczenia przeciwko gminie w powyższej sytuacji w terminie pięciu lat, a początek terminu liczy się od uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Odpowiednie stosowanie przepisu art. 36 ust. 6 ustawy oznacza, iż gmina w terminie 5 lat od zmiany lub uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może wszcząć postępowanie w sprawie o naliczenie opłaty planistycznej. W niniejszej sprawie postępowanie takie zostało wszczęte w powyższym terminie oraz zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, która została następnie utrzymana w mocy decyzją organu II instancji. Dopiero upływ 5-letniego terminu wyłącza możliwość naliczenia opłaty. Należy przyjąć, iż termin ten ma charakter terminu zawitego, niepodlegającego przywróceniu, a jego upływ wyłącza ustalenie opłaty planistycznej. Sąd stwierdził także, iż nie jest zasadne stosowanie do naliczania opłaty planistycznej przepisów Działu III Rozdziału II Ordynacji podatkowej, które to przepisy regulują przedawnienie zobowiązań podatkowych. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym jest aktem regulującym całokształt problematyki związanej z pobieraniem opłat planistycznych, a co istotne, precyzyjnie wskazuje okres w jakim gmina może wszcząć postępowanie w przedmiocie naliczenia tejże opłaty. Całościowy zakres uregulowania tej problematyki uniemożliwia stosowanie do terminów związanych z naliczaniem opłaty planistycznej przepisów innych ustaw. W tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 listopada 2001r. sygn. akt II SA/Gd 1948/01, że do opłaty planistycznej zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Niezasadne są także argumenty skargi zarzucające organom obu instancji niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, poprzez brak ustalenia jaki wpływ na wartość nieruchomości miało bezpośrednie sąsiedztwo oraz stopień wyposażenia w urządzenia komunalne i energetyczne. Z operatu szacunkowego znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, iż rzeczoznawca ustalając cenę nieruchomości na dzień jej sprzedaży wziął pod uwagę jej położenie oraz brak uzbrojenia terenu. Przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przyjęto metodę porównywania parami, a opis obiektów porównawczych wskazuje, iż charakteryzują się one podobnymi walorami, co szacowana działka skarżących. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Należało zatem, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalić.