I SA/Op 11/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 29 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. wskutek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Wnioskiem zawartym w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 29 października 2010 r. w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r., pełnomocnik skarżącego W. B. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uwagi na wysokość zobowiązania ustalonego powyższą decyzją zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniósł, iż obecna sytuacja majątkowa strony nie pozwala na zapłatę podatku, w szczególności, iż skarżący posiada liczne zobowiązania kredytowe o łącznej wysokości ponad 500.000 zł a miesięczne obciążenia z tego tytułu wynoszą ponad 10.000 zł. Prowadzenie egzekucji należności wynikającej z zaskarżonej decyzji oraz z decyzji obejmującej zaległości za 2002 r. (zawisłej w tut. Sądzie pod sygn. I SA/Op 659/10) ustalających zobowiązanie strony na łączną kwotę ponad 150.000 zł oznaczałoby dla Skarżącego utratę ekonomicznych podstaw egzystencji, a wykonanie tych decyzji wyrządzi stronie nie dającą się naprawić szkodę i pozbawi ją środków do życia. Pełnomocnik wskazał również, iż za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia charakter zarzutów podniesionych w skardze. Do wniosku załączono dowody potwierdzające stan zadłużenia kredytowego strony. W piśmie procesowym z dnia 21.01.2011r. pełnomocnik wskazał także na okoliczność zawiśnięcia przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy dotyczącej zgodności z konstytucją uregulowania dotyczącego wysokość podatku od nieujawnionych przychodów (sygn. akt SK 18/09), co powoduje że sądy administracyjne zawieszają postępowania w tej kategorii spraw. Podniósł, iż zawieszenie postępowania powoduje przedłużanie okresu rozpoznania skargi, a zatem zwiększa niebezpieczeństwo powstania po stronie skarżącej skutków określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2011 r. Sąd zawiesił postępowanie uznając, iż rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej (sprawa o sygn. akt SK 18/09), ponieważ poddane kontroli Trybunału Konstytucyjnego przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowiły podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że w świetle art. 127 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -/dalej p.p.s.a./ Sąd może się do niego ustosunkować, mimo iż postępowanie w sprawie zostało zawieszone. Wprawdzie podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności, z wyjątkiem m.in. tych, które mają na celu wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Przedmiotowy wniosek bezspornie odnosi się do tych czynności sądu. Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)-/dalej jako p.p.s.a./, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi sąd ten może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a przesłankami uzasadniającymi zastosowanie w sprawie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. w sprawie sygn. akt GZ 138/04, niepubl.). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II Sa/Bk 352/06, LEX nr 192964). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale o szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m. inn.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to Skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008r., I OZ 181/08). Z tego względu, rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd z urzędu wziął pod uwagę informację przekazane przez stronę w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 r., zawisłej w tut. Sądzie pod sygn. I SA/Op 659/10. Wynika z nich, iż prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza w 2010 r. przyniosła stratę w wysokości 158.693,70 zł, zaś według informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2010 r. (PIT-11) dochód z działalności wykonywanej osobiście wyniósł 60.000 zł, stan środków zgromadzonych na kontach wynosił kwotę około 2.900 zł. Skarżący podał również, iż wobec zobowiązań wynikających ze skarżonych decyzji wszczęto już postępowanie egzekucyjne, na dowód czego przedłożył zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z tytułami wykonawczymi. W ocenie Sądu, sytuacja Skarżącego wskazuje, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać następstwa wskazane w art. 61 § 3 ppsa. Kwota wymiaru wskazanych zobowiązań podatkowych jest na tyle wysoka, że realna i bardzo prawdopodobna staje się możliwość pozbawienia Skarżącego środków do życia i zagrożenia jego egzystencji. W szczególności, iż na Skarżącym ciążą liczne zobowiązania cywilnoprawne, a miesięczne obciążenie z tego tytułu wynosi kwotę ponad 10.000 zł. Dochodzenie przedmiotowej należności przez organy podatkowe i związane z tym zajęcia rachunków bankowych Skarżącego przed zakończeniem postępowania w niniejszej sprawie, pozwala przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji prowadziłoby do zaistnienia sytuacji dalszego pogłębiania stanu zadłużenia co stwarzać będzie dla strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że ewentualne niekorzystne dla Skarżącego skutki zapłaty podatku wynikającego z zaskarżonych decyzji, w razie uzyskania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, nie dadzą się odwrócić przez zwrot nienależnie spełnionego świadczenia. Poza zakresem oceny Sądu, w ramach rozpoznawania wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, musiała pozostać natomiast argumentacja mająca na celu wykazanie uchybień prawnych decyzji i wagi podniesionych w skardze zarzutów. Rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd nie dokonuje oceny zawartości skargi (post. NSA z dnia 9 lipca 2004 r., FZ 163/04, niepubl.). Jak wskazuje B. Dauter w: [B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005], środki ochrony tymczasowej nie mogą zastępować orzeczeń zawierających merytoryczną ocenę aktu czy też wpływać na ich treść. Sam też fakt złożenia do Trybunału Konstytucyjnego skargi konstytucyjnej (sprawa o sygn. akt SK 18/09), co stanowiło podstawę do zawieszenia z urzędu odrębnym postanowieniem tut Sądu, postępowania w sprawie, nie jest przesłanką do ewentualnego wstrzymania wykonania decyzji, aczkolwiek, na co Sąd zwraca jedynie na marginesie uwagę, niewątpliwie przedłuży czas rozpoznania skargi, utrzymując pewnego rodzaju stan niepewności u podatnika jak i organu. W tym stanie faktycznym, na podstawie art. 61 § 3 i 5 w zw. z art. 127 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.