I SA/Op 162/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 maja 2011r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej "A" Spółki z o.o. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 września 2008r., nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej "A" sp. z o.o. w .N. kwotę 297,00 zł (dwieście dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II FSK 1599/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt I SA/Op 410/08 oddalający skargę Przedsiębiorstwa E. sp. z o.o. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006 r. Z przyjętego do rozpoznania stanu sprawy wynikało, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 21 lutego 2008 r. którą określono Przedsiębiorstwu E. sp. z o.o. w N. zobowiązanie w podatku od środków transportowych na 2006 r. w wysokości 784 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że jak wynika z dowodu rejestracyjnego wydanego przez Starostę Nyskiego, Przedsiębiorstwo E. jest właścicielem samochodu marki Star 1142 o numerze rejestracyjnym [...], zarejestrowanego po raz pierwszy 11 marca 1998 r., oznaczonego jako samochód ciężarowy asenizacyjny. Wskazano, że właściciel pojazdu nie złożył deklaracji na podatek od środków transportowych na rok 2006. Organ stwierdził, że pojazd asenizacyjny nie należy do kategorii pojazdów specjalnych lub pojazdów używanych do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym, a organy podatkowe nie są uprawnione do samodzielnego dokonywania kwalifikacji pojazdów ze względu na ich przeznaczenie. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, żądając jej uchylenia i orzeczenia, że sporny pojazd podlega zwolnieniu od podatku od środków transportowych jako pojazd specjalny, względnie uchylenia decyzji Burmistrza Nysy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie strony, Burmistrz Nysy dopuścił się naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844, dalej u.p.o.l.), poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że samochód ten nie podlega zwolnieniu od podatku od środków transportowych, a także - naruszenia art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez niezebranie całości materiału dowodowego i oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 29 września 2008r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał na przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 8 pkt 2 u.p.o.l. Na mocy art. 2 pkt 36 i pkt 37 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), pojazd specjalny to pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 76 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.). Załącznik nr 4 do tego rozporządzenia wymienia rodzaje pojazdów, przeznaczenia pojazdów, przeznaczenia pojazdów specjalnych i przeznaczenia pojazdów używanych do określonych celów, przyjęte na potrzeby rejestracji pojazdów. Pojazd asenizacyjny został tam zaliczony do pojazdów specjalizowanych wymienionych w tabeli nr 2, podczas gdy pojazdy specjalne zostały wyszczególnione w tabeli nr 3. Rozporządzenie to wiąże organy dokonujące rejestracji pojazdów. Organ odwoławczy wskazał, że opodatkowany pojazd został zakupiony przez stronę 2 czerwca 2006 r., jako samochód ciężarowy już uprzednio zarejestrowany. Obowiązek podatkowy powstał więc 1 lipca 2006 r. Pojazd został następnie przekształcony w wóz asenizacyjny i z takim przeznaczeniem zarejestrowany przez Starostę Nyskiego. Wydana przez starostę decyzja o rejestracji pojazdu wiąże również organy podatkowe. W ocenie Kolegium, powołanie biegłego w niniejszej sprawie jest zbędne, a zebrane dokumenty wystarczają do ustalenia podatnika, przedmiotu i podstawy opodatkowania, właściwej stawki podatku od środków transportowych oraz okresu trwania obowiązku podatkowego. Strona żądała w istocie zanegowania przez organ podatkowy ustaleń Starosty Nyskiego dotyczących przeznaczenia opodatkowanego pojazdu. Skoro Starosta nie uznał samochodu za pojazd specjalny, tym bardziej nie może tego uczynić we własnym zakresie organ podatkowy. Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której domagano się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji. Decyzji zarzucono naruszenie: - art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.o.1. w związku z art. 2 pkt 36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że samochód ciężarowy marki Star, będący własnością strony nie korzysta ze zwolnienia od podatku od środków transportu, - art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez niezebranie w sprawie całości materiału dowodowego oraz oddalenie zawnioskowanego przez stronę dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) oddalił ją. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że istota sporu sprowadzała się do wyjaśnienia kwestii spornej między organem podatkowym a skarżącą, czy samochód, który był w jej posiadaniu jest samochodem ciężarowym, czy też samochodem specjalnym, a także czy organ podatkowy jest uprawniony do badania tej kwestii i w konsekwencji uznania, iż samochód jest samochodem specjalnym, co skutkuje brakiem obowiązku uiszczenia podatku od środków transportowych. Organy podatkowe prawidłowo zastosowały podstawę prawną rozstrzygnięcia, wskazując, iż zgodnie z art. 8 pkt 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton. Natomiast, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy, zwolnione są od podatku od środków transportowych środki transportowe stanowiące zapasy mobilizacyjne, pojazdy specjalne oraz pojazdy używane do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. W ocenie Sądu, powołanie w zaskarżonej decyzji rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.), gdzie w Załączniku nr 4 do tego rozporządzenia pojazd asenizacyjny został zaliczony do pojazdów specjalizowanych wymienionych w tabeli nr 2, podczas gdy pojazdy specjalne zostały wyszczególnione w tabeli nr 3, nie stanowiło postawy prawnej przyjętego rozstrzygnięcia, a miało jedynie uzupełnić zasadniczą argumentację organu. Zdaniem Sądu, podstawą do ustalenia obowiązku podatkowego jest ustalenie na podstawie dokumentu urzędowego, jakim jest dowód rejestracyjny, rodzaju pojazdu i stwierdzenie na tej podstawie, czy posiadacz tego pojazdu jest obowiązany do uiszczenia podatku od środków transportowych. Postępowanie podatkowe nie odnosi się do ustalenia rodzaju pojazdu dla celów rejestracji pojazdu (czy jest to samochód ciężarowy, czy też jest to pojazd specjalny), ale do ustalenia, czy skarżący jest obowiązany do uiszczenia podatku od środków transportowych. Kwestię ustalenia, jakiego rodzaju jest dany środek transportowy, jakie jest jego przeznaczenie i funkcja, rozstrzyga organ rejestrujący pojazdy. Natomiast, jeżeli podatnik kwestionuje zapisy dotyczące danych środka transportowego wynikające z dowodu rejestracyjnego, powinien dążyć do wszczęcia postępowania zmierzającego do uchylenia lub stwierdzenia nieważności tej decyzji administracyjnej w trybie przewidzianym w odpowiednich przepisach prawa. Skoro organ podatkowy nie miał wątpliwości, co do kwalifikacji spornego pojazdu określonej w dowodzie rejestracyjnym, nie miał obowiązku przeprowadzania dowodu z opinii biegłego. Skargę kasacyjną wniosło Przedsiębiorstwo E.. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 12 ust 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 2 pkt 36 Prawa o ruchu drogowym poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przedmiotowy samochód ciężarowy nie korzysta ze zwolnienie od podatku od środków transportu, - przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez niedopatrzenie się naruszenia przez organ podatkowy drugiej instancji wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej polegających na bezzasadnym oddaleniu zawnioskowanego przez stronę dowodu z opinii biegłego, co doprowadziło do niezebrania w sprawie całości materiału dowodowego i dokonania błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, polegającym na uznaniu, że przedmiotowy samochód ciężarowy nie jest pojazdem specjalnym. Wskazując na powyższe podstawy, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Uzasadniony był zarzut niedostrzeżenia uchybień dotyczących postępowania dowodowego. Oceniając sprawę, Sąd popełnił istotne błędy, posługując się przy tym zbyt daleko idącymi uproszczeniami. Sprecyzowanie istoty sprawy było błędne. Przeciwstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny określenia "samochód ciężarowy" i "samochód specjalny" przyjmując, że oznaczenie pojazdu jako nieciężarowy wyklucza uznanie go za pojazd specjalny. Tymczasem przeciwieństwem określenia pojazd ciężarowy jest określenie pojazd osobowy. Każdy z nich może być pojazdem specjalnym. Nie wiadomo zdaniem Sądu kasacyjnego, dlaczego określenie "ciężarowy" w dowodzie rejestracyjnym pojazdu miałoby mieć decydujący charakter przy ocenie prawa do ulgi. Art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy odwołuje się do pojęcia pojazdu specjalnego "w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że ustalenie rodzaju, przeznaczenia i funkcji środka transportowego należy do organu rejestrującego pojazdy. Wobec tego należałoby rozważyć jaki przepis nakazuje lub daje uprawnienie temu organowi rozstrzygnięcie, czy rejestrowany pojazd zalicza się do kategorii specjalnych w rozumieniu art. 2 pkt 36 Prawa o ruchu drogowym. Brak takiego przepisu zarówno w powołanym przez organy podatkowe rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 27.09.2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu (Dz.U. 192, poz. 1878 ze zm.), jak i w rozporządzeniu tegoż Ministra z 22.07.2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322). Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Obrony Narodowej, Finansów oraz Sprawiedliwości z dnia 24.11.2004 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów specjalnych (Dz.U. Nr 262, poz. 2615, obowiązujące w okresie objętym zaskarżoną decyzją) uwzględniało zgodnie z wolą ustawodawcy (art. 66 ust. 7 i ust. 8 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym) przeznaczenie pojazdów oraz sposób ich wykorzystania. Oznacza to, że kwalifikacja pojazdu do kategorii specjalnych nie następowała na podstawie przepisów tego rozporządzenia. We wzorze decyzji o rejestracji pojazdu stanowiącym załącznik do cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22.07.2002 r. nie przewidziano odrębnego oznaczenia dla pojazdów specjalnych. Bez znaczenia przy tym jest "zaliczenie" pojazdu asenizacyjnego do kategorii "specjalizowanych" - w myśl powołanej przez organy tabeli nr 3. Ten zapis wiąże wyłącznie organy dokonujące "szczegółowych czynności" określonych w rozporządzeniu z dnia 27.09.2003 r. i ma charakter "techniczny". Wobec powyższego w spornej w sprawie kwestii nie sposób przyjąć, że o rodzaju pojazdu decyduje wpis w dowodzie rejestracyjnym. Błędna wykładnia pojęcia "pojazd specjalny" powodująca w konsekwencji określenie zobowiązania w podatku od środków transportowych, powodowała, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt I SA/Op 410/08 nie mógł się ostać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wspomniany art. 190 znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1, a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą. Skarga okazała się uzasadniona. O tym, czy pojazd korzysta ze zwolnienia od podatku od środków transportowych, jako pojazd specjalny na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.o.1. decyduje wyłącznie to, czy mieści się on w definicji zamieszczonej w art. 2 pkt 36 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Ta okoliczność powinna być ustalona przy zachowaniu reguł postępowania dowodowego przez organ podatkowy. Zgodnie z brzmieniem tej definicji pojazd specjalny - pojazd samochodowy lub przyczepę przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Przeprowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dodatkowe postępowanie będzie miało na celu ocenę pojazdu w świetle definicji zamieszczonej w art. 2 pkt 36 Prawa o ruchu drogowym, tak co do specjalnej funkcji jak i związku z dostosowaniem nadwozia, względnie wyposażenia. Nie wydaje się aby dokonanie takiej oceny wymagało posiadania "wiadomości specjalnych" jednakże kwestię czy w sprawie zasięgnąć opinii biegłego powinien rozstrzygnąć organ w toku prowadzonego postępowania dowodowego. Mając na względzie powyższe, Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu a to na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wymienionej ustawy, zaś orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu miało umocowanie w jej art. 152.