I SA/Op 174/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "F." s.c. w K. na uchwałę Gminy Kędzierzyn-Koźle z dnia 20 grudnia 2010 Nr III/7/10 w przedmiocie utworzenia gminnego zakładu budżetowego postanawia: odrzucić skargę Skarżąca "A" s.c. w K. wniosła skargę na uchwałę organu gminy - Uchwałę Nr III/7/10 Rady Miasta Kędzierzyn-Koźle z dnia 20 grudnia 2010r. w sprawie utworzenia gminnego zakładu budżetowego pod nazwą Miejski Zakład Cmentarny w K., zarzucając, że gmina nie może świadczyć usług pogrzebowych, gdyż takie usługi nie mieszczą się w wykazie zadań gminy. Wniesienie skargi poprzedzone było wezwaniem do usunięcia braków prawnych kwestionowanej uchwały, które nie zostało uwzględnione przez gminę. W tej kwestii Rada Miasta Kędzierzyn-Koźle podjęła także stosowną uchwałę. W odpowiedzi na skargę Gmina Kędzierzyn-Koźle wniosła m.in. o odrzucenie skargi i obciążenie skarżącej kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych - wskazując na treść art. 58 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, względnie oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skuteczne złożenie skargi do sądu administracyjnego możliwe jest w wypadku spełnienia wszystkich warunków określanych jako przesłanki dopuszczalności skargi. W myśl art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) /dalej P.p.s.a./, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Wskazać w tym miejscu także należy, iż stosownie do art. 50 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Natomiast w myśl § 2 wskazanego artykułu, uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy szczególne przyznają prawo do wniesienia skargi. Nadto stosownie do art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990r. (Dz.U. z 2001r. t.j. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wskazane przepisy regulują zagadnienia związane z legitymacją skargową, która jednakże nie jest jedynym warunkiem dopuszczalności skargi. Sąd bowiem stosownie do art.58 §1 pkt 5 P.p.s.a. zobowiązany jest zbadać zdolność sądową i procesową stron. Zgodnie z art. 25 P.p.s.a., zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony (zdolność sądową) mają osoby fizyczne i prawne, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania im uprawnień lub skierowania do nich nakazów lub zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 26 P.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Jak wskazano wyżej, sąd jest zobowiązany z urzędu do badania, czy podmiot, który wniósł skargę został wyposażony w zdolność sądową, a w przypadku nieposiadania zdolności procesowej - czy w jego imieniu występuje właściwy przedstawiciel (art. 27 P.p.s.a.). Jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej, albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy, albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, skarga zgodnie z art. art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skargę na uchwałę organu gminy skierowała spółka cywilna. Ponieważ ani Kodeks cywilny, ani przepisy szczególne nie przyznają spółce cywilnej osobowości prawnej, mogłaby ona mieć zdolność prawną jedynie w przypadku, gdyby istniały przepisy prawa, które jej taką zdolność przyznają. Zgodnie bowiem z art. 33 Kodeksu cywilnego, osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Natomiast w myśl art. 33¹ Kc, do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Rozważając status spółki cywilnej podkreślić należy, iż na gruncie prawa cywilnego spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz tylko wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. W literaturze i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że spółka prawa cywilnego nie ma osobowości prawnej, ani zdolności prawnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej /por. uchwała 7 sędziów SN z dnia 31 marca 1993 r., III CZP 176/92, OSNCP z 1993 r. Nr 10, poz. 171; uchwała 7 sędziów SN z dnia 26 stycznia 1996 r., III CZP 111/95, OSNCP z 1996 r. Nr 5, poz. 63; wyrok SN z 28 października 2003 r., I CK 201/02, Lex 151608/. Wprawdzie na gruncie przepisów podatkowych w niektórych sytuacjach spółce cywilnej przyznano podmiotowość podatkową (np. w podatku VAT, podatku akcyzowym), a więc spółka w takich przypadkach dysponuje zdolnością procesową i zdolnością sądową, to jednak są to wyjątki od reguły wskazanej wyżej. Spółka bowiem tylko w tych przypadkach, w których ustawa przyznaje spółce cywilnej podmiotowość prawną (poprzez ustanowienie jej podatnikiem, płatnikiem lub inkasentem) staje się stroną postępowania w zakresie praw i obowiązków wynikających z tejże podmiotowości. Ma wówczas zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony (zdolność sądową) i zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową). Sprawa, w której wniesiono skargę dotyczy uchwały gminy i podlega regulacjom ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990r. Ani ustawa o samorządzie gminnym, ani pozostałe przepisy, które stanowiły podstawę uchwalenia zaskarżonej uchwały, nie przyznają spółce cywilnej podmiotowości prawnej. Nadmienić przy tym należy, iż stosownie do art. 58 § 2 P.p.s.a., odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy brak ten zostanie uzupełniony. Takie uzupełnienie powinno nastąpić na wezwanie sądu podjęte w trybie art. 31 § 1 tejże ustawy. Z treści powołanego przepisu wynika, że sąd jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia braku w postaci zdolności sądowej tylko wtedy, gdy daje się on uzupełnić. Sytuacja taka ma miejsce, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności np. wpis do rejestru, a samo dokonanie tej czynności uzależnione jest od woli (aktywności) podmiotu nie mającego zdolności sądowej. Dotyczy to zatem nieprawidłowości, które mają charakter usuwalny. Wówczas sąd zobowiązuje stronę do usunięcia braków w tym zakresie w wyznaczonym terminie lub podejmuje działania z urzędu, o których mowa w art. 31 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 15 maja 2007 r., II FSK 261/07 (dostępne w bazie internetowej NSA). W niniejszej sprawie taki brak nie występuje, bowiem skargę wniosła spółka cywilna, która nie ma zdolności sądowej i zdolności tej nie można konwalidować poprzez uzupełnienie braku, o którym mowa we wskazanym artykule. Z tych względów skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a skargę należało odrzucić. Nadto wskazać należy, iż brak było podstaw do obciążenia skarżącej kosztami zastępstwa procesowego, gdyż zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w postępowaniu przez sądem administracyjnym pierwszej instancji przysługuje zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, ale tylko skarżącemu w przypadku uwzględnienia skargi.