I SA/Op 175/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn wskutek wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca D. J. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 lutego 2013 r. wydanej w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż jednorazowe uiszczenie żądanej kwoty byłoby dla niej w obecnej sytuacji niemożliwe do wykonania. Skarżąca jest obecnie samotna, mąż przebywa w zakładzie karnym, ma na utrzymaniu dwoje dzieci (19 i 10 lat). Starsza córka pobiera alimenty z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł. Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie z tytułu świadczenia pracy w kwocie 1300 zł netto. Koszty utrzymania domu, wyżywienia i związane z nauka dzieci ledwo pozwalają jej przeżyć za tą kwotę. Dlatego też obecne wykonanie decyzji może oznaczać dla skarżącej niepowetowaną stratę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - /dalej w skrócie p.p.s.a./ wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części skarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie takiej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. w sprawie sygn. akt GZ 138/04, – dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA i WSA www.nsa.gov.pl jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II Sa/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Wnioskujący, składając wniosek winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy, Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008r., I OZ 181/08). Oceniając wniosek skarżącej, przy uwzględnieniu podniesionych w nim okoliczności, Sąd stwierdził, iż skarżąca nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślana przez stronę wysokość ciążących na niej zobowiązań sama w sobie nie może być uznana za przesłankę równoważną przesłankom z art. 61 § 3 p.p.s.a., jeśli nie zostanie powiązana z konkretnymi okolicznościami wskazującymi na realne niebezpieczeństwo wystąpienia następstw w rozumieniu tego przepisu (takich natomiast okoliczności, poza wyrażoną obawą o środki niezbędnego utrzymania skarżąca nie przedstawiła we wniosku). Również akcentowana przez skarżącą trudna sytuacja finansowa i rodzinna w jakiej się znalazła nie może w sposób automatyczny stanowić o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). Jak z kolei zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I FZ 155/08), faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudna sytuacja materialna może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Oceniając sytuację materialną skarżącej w kontekście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków Sąd uwzględnił także dokumenty przedłożone przez skarżącą w postępowaniu z zakresu prawa pomocy. Wynika z nich, iż łączne dochody rodziny skarżącej wynoszą 3.940 zł (skarżącej ze stosunku pracy i z działalności gospodarczej – 3.440 zł; świadczenie alimentacyjne na rzecz córki – 500 zł), przy kosztach miesięcznego utrzymania w kwocie 1.908,45 zł. W tym stanie rzeczy, nie negując faktu, że wynikająca z zaskarżonej decyzji kwota zobowiązania podatkowego przy osiąganych dochodach jest znaczna i bez wątpienia konieczność spełnienia zobowiązania podatkowego może wywołać konsekwencje finansowe dla rodziny skarżącej, Sąd zauważa, iż nie musi to być jednak równoznaczne z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy wyrządzeniem znacznej szkody. Sąd nie podzielił obaw skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje zagrożenie egzystencji dla jej rodziny. Zgodnie bowiem z art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: z 2005 r., Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Z tego względu subiektywne obawy skarżącej dotyczące skutków egzekucji w kontekście jej sytuacji materialnej i rodzinnej są nieuzasadnione, jak również nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt: I FZ 189/10) Podkreślić także należy, że obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków. Wyegzekwowanie należności pieniężnych samo w sobie nie może być uznane jako powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, bowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.