I SA/Op 205/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi M. P. (dalej jako skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302) – zwanej dalej p.p.s.a, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W treści wniosku skarżąca wskazała, że jest emerytką w wieku [...] lat, osobą schorowaną (obecnie ma ograniczone możliwości poruszania się), mającą na utrzymaniu dwoje niepełnoletnich wnucząt (od [...] 2016 r. stała się ich opiekunem prawnym), zamieszkującą w wynajmowanym mieszkaniu o powierzchni [...] m², nie posiadającą żadnego majątku. Z kolei odnośnie ponoszonych kosztów i źródeł utrzymania skarżąca oświadczyła, że dochodami jej gospodarstwa domowego są środki pochodzące z emerytury, zasiłku opiekuńczego i dodatku wychowawczego w łącznej kwocie 3.349,80 zł netto (emerytura – 1.029,80 zł, zasiłek opiekuńczy – 1.320 zł, dodatek wychowawczy – 1.000 zł), natomiast koszty obejmują czynsz za lokal, opłatę za energię elektryczną, wodę, kanalizację, usługi telekomunikacyjne, zakup żywności, środków czystości, leków oraz ubrań i innych bieżących artykułów dla dzieci w łącznej kwocie od 2.818 do 3.118 zł. Jednocześnie skarżąca wskazała, że miesięcznie ponosi koszty spłaty raty pożyczki w wysokości 150 zł, że posiada zaległości na łączną kwotę około 32.580 zł, oraz że jej środki pochodzące z tytułu emerytury w związku prowadzoną egzekucją administracyjną są potrącane o kwotę 105,77 zł. W załączeniu do wniosku skarżąca przekazała kserokopie decyzji z 6 marca 2018 r. o waloryzacji emerytury, zaświadczenia z 11 maja 2016 r. potwierdzającego fakt ustanowienia skarżącej opiekunem prawnym małoletnich W. S. i P. S., zaświadczenia wystawionego przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] poświadczającego pobieranie przez skarżącą świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania w/w dzieci w kwocie 1.320 zł oraz dodatku wychowawczego w kwocie 1.000 zł, informacji o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej, karty informacyjnej leczenia szpitalnego i faktur dotyczących energii elektrycznej. Przekazała również kserokopie dokumentów potwierdzających dokonanie zapłaty za energie elektryczną, czynszu za mieszkanie, wodę, kanalizację i usługi telekomunikacyjne. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. W art. 245 p.p.s.a. ustawodawca określił zakres prawa pomocy, zaś w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanki dające podstawę do zastosowania tej instytucji. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Zatem wniosek skarżącej dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do postanowień tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom charakteryzującym się ubóstwem w takim stopniu, iż zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Tym samym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. (zob. postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z dokumentów wskazują na wyjątkową sytuację skarżącej w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a. Referendarz uznał bowiem, że stan zdrowia skarżącej i w związku z tym konieczność zakupu lekarstw, a także niewielkie dochody z tytułu emerytury (dodatkowo obciążone egzekucją, wskutek czego skarżącej wypacana jest kwota emerytury w wysokości 772,35 zł) oraz skala wykazanych kosztów niezbędnych dla utrzymania jej i dwojga niepełnoletnich wnuków (rozszerzona o koszty związane ze spłatą pożyczki) stanowią okoliczności dające podstawę do stwierdzenia, iż nie posiada ona możliwości zapłaty wymaganych kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.