I SA/Op 208/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, postanawia 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) – zwanej dalej p.p.s.a, E. P. (dalej zwany skarżącym) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Z treści wniosku wynika, że skarżący wraz z żoną R. P., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku (oświadczył zarazem, iż złożył wniosek o przyznanie zasiłku do MGOPS w [...]) i ponoszą koszty utrzymania związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem żywności, środków czystości i innych okazjonalnych zakupów w wysokości około 600 zł. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przekazał pismo (sporządzone 3 lipca 2017 r.), w którym oświadczył, że miesięczne koszty utrzymania opiewają na kwotę 695,72 zł (koszty żywności i środków czystości – 209,36 zł, koszty mediów – 406,36 zł, inne wydatki – 80 zł), oraz że posiada wobec Gminy [...] zadłużenie na kwotę 784,69 zł. W załączeniu skarżący przedłożył wyciągi z rachunku bankowego, oraz kserokopie: paragonów fiskalnych, rozliczenia zużycia wody, faktury za wodę i odprowadzenie ścieków, zeznania podatkowego PIT-37 za 2016 r., decyzji z 19 czerwca 2017 r. w sprawie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego w kwocie 400 zł na zakup żywności oraz przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 514 zł na okres od 1 czerwca do 31 lipca 2017 r., dowodów wpłaty. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych (zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. W art. 239 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. znajdują się sprawy z obszaru ubezpieczeń społecznych. Zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, sprawia, iż postępowanie zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się bezprzedmiotowe. Skarżący został już bowiem z nich zwolniony na podstawie powołanego wyżej przepisu prawa. W związku z tym rozpoznanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie stało się zbędne i takie postępowanie - zgodnie z art. 249a p.p.s.a. – należało umorzyć. W świetle wskazanych wyżej przepisów prowadzenie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy ograniczyć zatem do wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie m.in. adwokata następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza przekazane informacje oraz dane odnośnie sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego wskazują na jego wyjątkową sytuację w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wynika z nich bowiem, że skarżący w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zmuszony jest do korzystania z pomocy instytucji powołanej do wspierania ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, zaś wsparcie uzyskiwane z tego tytułu w wysokości 914 zł (świadczenie na zakup żywności i zasiłek okresowy) jest niewystarczające (mając na względzie konieczność zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji skarżącego i jego żony) do wygenerowania jakichkolwiek dodatkowych środków finansowych w celu uiszczenia kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.