I SA/Op 221/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 13 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi J. R. (dalej jako skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 13 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 267.830 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.679 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.340 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) – zwanej dalej p.p.s.a, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżący oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, że uzyskuje dochody miesięczne w wysokości 1.250 zł (dochody ze stosunku pracy i prac dorywczych), że w skali miesiąca ponosi koszty związane mieszkaniem oraz zakupem żywności, środków czystości i ubrania w wysokości 1.250 zł, oraz że jest współwłaścicielem samochodu osobowego [...] z 2008 r. W załączeniu do wniosku przekazano wyciąg z rachunku bankowego oraz kserokopie zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w części następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z zacytowanych wyżej przesłanek, instytucja prawa pomocy jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, może być udzielana w szczególnych przypadkach. W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jego gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 23 czerwca 2017 r. wezwano skarżącego, za pośrednictwem pełnomocnika, do przekazania: - dowodów potwierdzających fakt i wysokość poniesienia kosztów wykazanych treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, - aktualnych dowodów potwierdzających przekazaną informację w zakresie uzyskiwanych dochodów, - kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych w 2016 r., - kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące. W odpowiedzi pełnomocnik przedłożył pismo, w którym wskazał, że skarżący począwszy od stycznia 2017 r. zatrudniony jest na 1/2 etatu z wynagrodzeniem 1.000 zł brutto (wcześniej zatrudniony był na 1/8 etatu), zaś dochód z prac dorywczych nie jest wypacany w każdym miesiącu i tym samym zmuszony jest do korzystania z pomocy matki "w takim zakresie w jakim jest to konieczne". Dodatkowo nadmieniono, że skarżący nie użytkuje z samochodu osobowego, którego jest współwłaścicielem i w związku z tym nie ponosi kosztów jego utrzymania, oraz że w momencie jego aresztowania zostały zabezpieczone wszystkie środki pieniężne i nałożona grzywna w wysokości 900.000 zł. Do pisma załączono oświadczenie matki skarżącego M. R., wyciąg z rachunku bankowego, a także kserokopie: zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, rachunku za energię elektryczną, zawiadomienia o wysokości opłat za lokal mieszkalny, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016 (PIT-37). Oryginał pisma wraz z wymienionymi dokumentami znajdują się w aktach o sygn. akt I SA/Op 220/17. W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z dokumentów wskazują na wyjątkową sytuację skarżącego w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 1 p.p.s.a. Referendarz uznał bowiem, iż z dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym w wysokości 1.250 zł, obciążonych kosztami utrzymania mieszkania oraz zakupu żywności, ubrania i środków czystości i higieny w łącznej kwocie 1.250 zł, skarżący nie jest w stanie wygenerować środków pieniężnych umożliwiających mu zapłatę kosztów wymaganych kosztów sądowych. Dodatkowo wzięto pod uwagę fakt prowadzonej względem skarżącego egzekucji pieniężnej (co wynika z zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej na kwotę 962.930,29 zł) i związanych z tym znaczących ograniczeniach w prawie do swobodnego dysponowania pozyskiwanymi zasobami pieniężnymi. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.