I SA/Op 253/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wskutek wniosku ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy postanawia: 1. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu adwokatowi J. K. kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem i wniesieniem zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 października 2012r., podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w wysokości 27,60 zł (słownie: dwadzieścia siedem złotych 60/100). 2. odmówić wynagrodzenia w pozostałym zakresie. W piśmie skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 12 czerwca 2012r., S. W., zawarła skargę na decyzję tegoż organu podatkowego z 26 kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. W wyniku złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012r. przyznał jej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu pismem z dnia 20 sierpnia 2012r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu jako pełnomocnika strony adwokat – J. K. Postanowieniem z 31 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu z uwagi na przekroczenie przez skarżącą ustawowego terminu do wniesienia skargi odrzucił skargę. W piśmie z 15 września 2012r. pełnomocnik skarżącej adw. J. K. zawarła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie tym zawarła również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu za sporządzenie tej opinii, oświadczenie o niedokonaniu na jej rzecz opłat w tym względzie oraz informację o przekazaniu skarżącej przedmiotowej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 27 września 2012 r. referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi skarżącej adw. J. K. wynagrodzenie za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 147,60 zł. W odrębnym piśmie z dnia 15 września 2012r. (9.10.2012r. data wpływu do tut. Sądu) wskazany pełnomocnik sporządził (łącznie ze skargą) wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powołaną na wstępnie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Postanowieniem z dnia 25 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi. W następstwie takiego rozstrzygnięcia adw. J. K. złożyła zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012r., wydanym w sprawie o sygn. akt: II FZ 977/12 oddalił. W piśmie z 16 stycznia 2013 r. adw. J. K. wniosła o przyznanie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej przez nią, jako adwokata ustanowionego z urzędu, obejmujące sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skargi oraz zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na wniesienie skargi. W piśmie tym zawarła także oświadczenie o niedokonaniu na jej rzecz opłat w tym względzie. Postanowieniem referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 6 lutego 2013r. przyznano pełnomocnikowi skarżącej adw. J. K. wynagrodzenie za sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi w wysokości 147,60 zł. Na powyższe postanowienie wnioskodawczyni wniosła sprzeciw, w którym zakwestionowała stanowisko, jakoby czynności podejmowane przez pełnomocnika tj. wniosek o przywrócenie terminu były czynnościami postępowania ubocznego, wobec postępowania uruchomionego skargą złożoną przez S. W. Zdaniem wnioskodawczyni za wszelkie podjęte w sprawie czynności, w tym także za czynności incydentalne należy się wynagrodzenie zarówno w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a, jako czynności podjęte przez pełnomocnika w sprawie przed sądem I instancji oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia. Wnosząca sprzeciw zwróciła uwagę na znaczny nakład i zaangażowanie w rozstrzygnięcie i wyjaśnienie niniejszej sprawy, wyrażające się sporządzeniem kilku wieloaspektowych pism procesowych, a także udzieleniem skarżącej ustnych porad prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 t.j.) – dalej jako: [p.p.s.a.], wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie referendarza z dnia 6 lutego 2013r. utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając zatem wniosek adwokat J. K. o przyznanie jej kosztów pomocy prawnej ustanowionej z urzędu stwierdzić należy, co następuje: W sprawie nie budzi wątpliwości, że sporządziła ona i wniosła, jako wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu pełnomocnik skarżącej opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Opolu z dnia 31 sierpnia 2012r., sygn. akt: I SA/Op 253/12, za które otrzymała wynagrodzenie. Niesporne jest także, to że pismem z dnia 15 września 2012r., działając jako ustanowiony z urzędu pełnomocnik J. K. sporządziła łącznie ze skargą wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia oraz w następstwie odmowy jego przywrócenia złożyła zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012r. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny zasadności złożonego wniosku i biorąc pod uwagę zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne Sąd uznał, że pełnomocnikowi należy przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 147,60 zł. Natomiast na uwzględnienie nie zasługuje wniosek w zakresie dodatkowych kosztów za udział w postępowaniu przed sądem I instancji z tytułu sporządzenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych i rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163 , poz. 1348 ze zm.) – dalej jako: [rozporzadzenie]. Zgodnie z jego § 19 zamieszczonym w rozdziale 6 "Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa", koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 - 5, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Pojęcie opłat nie zostało zdefiniowane w powołanym rozporządzeniu, jednak z jego § 2 ust. 2 wynika, iż podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 - 5. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, zatem decyzja, której kwestią sporną nie jest sama wysokość obowiązku o charakterze pieniężnym. Należność pieniężna w swej istocie nie stanowi przedmiotu zaskarżenia. W przypadku tak określonego przedmiotu sprawy domaganie się wynagrodzenia według stawek ustalonych w stosunku do wartości przedmiotu sporu (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia) nie może mieć zastosowania. Natomiast zawarty w rozdziale 5 rozporządzenia przepis § 18 ust. 1 pkt 2) normuje różne przypadki związane z wynagrodzeniem pełnomocnika za udział w postępowaniu drugoinstancyjnym, różnicując je w zależności od rodzaju czynności wykonanych przez pełnomocnika i określając te stawki w wielkościach procentowych w stosunku do stawek minimalnych. I tak za wniesione przez pełnomocnika zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, jako czynność podjętą w postępowaniu zażaleniowym - przed II instancją, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia pełnomocnikowi przysługiwało wynagrodzenie. Stosownie bowiem do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 454, poz. 535 ze zm.). Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia wynika, że stawki minimalne w postępowaniu zażaleniowym wynoszą 120 zł. Zatem wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi powiększone o stawkę podatku od towarów i usług łącznie stanowi kwotę 147,60 zł. Ustanowiony z urzędu adwokat dokonał także w imieniu skarżącej czynności polegającej na złożeniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż wspomniane rozporządzenie nie daje podstaw prawnych do zasądzenia odrębnych opłat, które dotyczą incydentalnych czynności procesowych np. wniosku o przywrócenie terminu - podjętych przez pełnomocnika z urzędu zarówno w postępowaniu przed sądem I jak i II instancji. Jednocześnie zauważyć należy, że powołany przepis enumeratywnie wymienia inne czynności procesowe, za które przewidziane są odpowiednie stawki (np. sporządzenie skargi, skargi kasacyjnej, udział w rozprawie, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, udział w postępowaniu zażaleniowym). Przyjąć zatem należy, iż wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu przed sądem I instancji pokrywa wynagrodzenie pełnomocnika za udział w postępowaniu przed sądem I instancji. Dlatego też podjęte przez pełnomocnika czynności, wyczerpujące znamiona postępowania incydentalnego nie mogły zostać uznane za czynności postępowania zainicjowanego skargą S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 kwietnia 2012r., tym bardziej, że postępowanie to zostało zakończone wraz z uprawomocnieniem się postanowienia WSA w Opolu o odrzuceniu skargi, co nastąpiło z dniem 9 października 2012r. W następstwie powyższego pełnomocnik skarżącej sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, za którą na mocy § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia otrzymała wynagrodzenie. Biorąc zatem powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu rozpoznającego wniosek adw. J. K., brak jest podstaw do przyznania pełnomocnikowi odrębnego wynagrodzenia. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że przyznane wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, a Sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. B. Dauter [w]: S. Babiarz i inni: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo administracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Mimo bowiem literalnego brzmienia art. 250 p.p.s.a., przepis ten nie nakłada na Sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika wyznaczonego w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Przy przyznawaniu wynagrodzenia należy niewątpliwie uwzględnić także okoliczność konkretnego przypadku, w tym także i to, że w niniejszej sprawie adwokat J. K. została ustanowiona pełnomocnikiem z urzędu już na etapie zakończenia postępowania przed sądem I instancji, o czym przekonuje sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ustawodawca w § 2 rozporządzenia pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Dokonując stosownego miarkowania nakładu pracy adwokata występującego w sprawie, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do zastosowania stawki określonej w § 19 rozporządzenia. W ocenie tut. Sądu niniejsza sprawa nie ma charakteru zawiłego, a wykonane przez pełnomocnika czynności są zwykłymi (a nie nadzwyczajnymi) działaniami, których dokonanie wymagałoby znacznego nakładu pracy. Ewentualne inne wydatki, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia nie zostały wykazane i udokumentowane. Całokształt przedstawionych wyżej powodów sprawił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit d oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia orzekł jak w sentencji.