II FZ 977/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I SA/Op 253/12 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 26 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I SA/Op 253/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w dniu 14 maja 2012 r. strona otrzymała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako wspólnika spółki cywilnej za zaległości w podatku od towarów i usług. W dniu 12 czerwca 2012 r. S. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., skargę na powyższą decyzję. Następnie w dniu 14 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego) skarżąca przesłała do Dyrektora Izby Skarbowej w O. przesyłkę zawierającą egzemplarz skargi, kserokopię pierwszej strony drugiego egzemplarza skargi, opatrzoną pieczęcią Urzędu Skarbowego w K. z datą 12 czerwca 2012 r. oraz pismo przewodnie zatytułowane jako "wniosek". W piśmie tym skarżąca wskazała, iż w dniu 12 czerwca 2012 r. za zgodą pracownika Urzędu Skarbowego w K. przekazała m.in. skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dwóch egzemplarzach, którą następnie Urząd Skarbowy w K. w ramach poczty wewnętrznej miał przekazać Dyrektorowi Izby Skarbowej w O. Przesyłka nadana przez skarżącą wpłynęła do Izby Skarbowej w O. w dniu 19 czerwca 2012 r. W tym też dniu do Izby Skarbowej w O. wpłynęła – nadana w dniu 14 czerwca 2012 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. - przesyłka zawierająca dwa egzemplarze skargi S. W. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę jako spóźnioną. W dniu 15 września 2012 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z załącznikami dotyczącymi stanu zdrowia skarżącej. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że uchybienie terminowi nastąpiło w usprawiedliwionym przekonaniu skarżącej, iż złożenie skargi za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w K. będzie skuteczne. Pełnomocnik wyjaśnił, iż w dniu 11 czerwca 2012 r. z uwagi na zły stan zdrowia oraz brak środków finansowych na opłacenie przesyłki listowej skarżąca w rozmowie telefonicznej z pracownikiem urzędu skarbowego została zapewniona, że skargę adresowaną do Dyrektora Izby Skarbowej w O. może przekazać za pośrednictwem tegoż Urzędu. Wskazano przy tym, że skarżąca działając w zaufaniu do udzielonej jej informacji dostarczyła przesyłkę do sekretariatu w celu przesłania jej pocztą wewnętrzną do Dyrektora Izby Skarbowej w O. Ponadto powołano się na stan zdrowia skarżącej, w tym jej problemy z pamięcią i koncentracją wskazując, że od stycznia 2012 r. skarżąca leczy się i przyjmuje znaczne ilości leków. W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku jej winy w niedochodowaniu terminu. Zdaniem Sądu, ani choroba S. W., ani uzyskanie przez nią informacji od pracownika urzędu o możliwości przekazania przesyłki za pośrednictwem urzędu skarbowego nie usprawiedliwiały – biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy – opóźnienia w podjęciu czynności procesowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżącą zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej: "p.p.s.a." wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Strona ponowiła dotychczasową argumentację wyjaśniając, że przyczynami uchybienia terminu była zarówno choroba skarżącej (schorzenie neurologiczne), która mogła powodować zaburzenia koncentracji i racjonalnego myślenia, jak również fakt błędnego poinstruowania skarżącej przez pracownika urzędu skarbowego o przesłaniu skargi pocztą wewnętrzną do organu odwoławczego w terminie do jej wniesienia (tj. w tym samym dniu, w którym strona złożyła pismo w urzędzie skarbowym). Dodatkowo wskazano, że nadanie przez S. W. kolejnej przesyłki w dniu 14 czerwca 2012 r. było spowodowane uzyskaniem telefonicznie informacji (przez byłego męża skarżącej) o nieprzekazaniu skargi przez urząd skarbowy do Dyrektora Izby Skarbowej w O. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odpowiada prawu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. m. in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162, publ. Mon. Prawn. 2003/8/340 i z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 997/10, LEX nr 742241). Podkreślenia przy tym wymaga, że przywrócenie terminu może nastąpić wyjątkowo, w sytuacji, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skorzystanie z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. m. in. postanowienia NSA: z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 402/11, z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 459/10, z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 200/12 – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionych uwag stwierdzić należy, że powołane przez stronę okoliczności nie uprawdopodobniały braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi. Argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej opiera się w istocie na dwóch twierdzeniach dotyczących stanu zdrowia S. W. oraz faktu wprowadzenia skarżącej w błąd przez pracownika urzędu skarbowego. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że choroba skarżącej nie mogła w rozpatrywanym przypadku usprawiedliwiać opóźnienia we wniesieniu środka zaskarżenia. Nie kwestionując schorzenia neurologicznego skarżącej, potwierdzonego stosownym zaświadczeniem medycznym, zauważyć należy, że brak było podstaw do stwierdzenia, iż w terminie do dokonania czynności procesowej stan zdrowia strony wpływał na możliwość dokonania przez nią prawidłowej oceny stanu sprawy. W badanym okresie skarżąca przygotowała odpowiednie pismo procesowe, podpisała je i w odpowiednim terminie podjęła czynności zmierzające do zakwestionowania decyzji organu podatkowego. Z okoliczności sprawy i twierdzeń strony wynikało, że skarżącą miała pełną świadomość zarówno co do formy, terminu i sposobu zaskarżenia aktu administracji publicznej. Nie ulegało wątpliwości, że właściwie zrozumiała pouczenie zamieszczone przy decyzji i wiedziała, że skargę należy złożyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem dyrektora izby skarbowej. W tej sytuacji sugestie jakoby choroba skarżącej nie pozwoliła na złożenie środka odwoławczego należało ocenić jako nieprzekonujące. Podstawy do przywrócenia terminu nie mogły również stanowić okoliczności dotyczące przekazania przesyłki za pośrednictwem urzędu skarbowego. Pomijając fakt, że twierdzenia dotyczące wprowadzenia w błąd przez pracownika urzędu skarbowego, w tym jego zapewnień o przekazaniu skargi do właściwego organu w dniu jej złożenia (tj. w dniu 12 czerwca 2012 r.) nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione, to wątpliwości budzą – na co trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu – wyjaśnienia skarżącej jakoby nie przesłała ona pisma procesowego za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w O. z uwagi na brak środków finansowych. Wiarygodności oświadczeń skarżącej przeczyła bowiem okoliczność nadania na poczcie przedmiotowej przesyłki i poniesienia związanej z tym opłaty dwa dni później (14 czerwca 2012 r.). Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł na gruncie niniejszej sprawy niezależnych od skarżącej i niemożliwych do pokonania przeszkód, które usprawiedliwiałyby niedochowanie terminu do złożenia skargi i uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania danej czynności. W odniesieniu do żądania zgłoszonego w przedmiocie kosztów wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.