II FZ 200/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stefan Babiarz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 533/11 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. G. i W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2012 r., I SA/Ke 533/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił J. G. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sprawie ze skargi J. G. i W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 września 2011r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. odrzucił skargę J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 września 2011r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, z powodu nieuzupełnienia w zakreślonym terminie braków formalnych skargi przez jej podpisanie. Postanowienie zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 22 grudnia 2011r. W odpowiedzi na wezwanie sądu o podpisanie wniosku o udzielenie prawa pomocy, J. G. w piśmie z dnia 27 grudnia 2011r. zwróciła się m.in. o przywrócenie terminu. Zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2011r. wezwano skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu przez wskazanie: czego dotyczy wniosek, uprawdopodobnienie przyczyny wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu oraz w przypadku gdy przedmiotem wniosku jest skarga o jej podpisanie. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 5 stycznia 2012r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. G. w dniu 10 stycznia 2012r. (data stempla pocztowego) wniosła podpisaną skargę oraz pismo, w którym wskazała, że przedmiotem sprawy jest ta skarga, a powodem jej niepodpisania była prawdopodobnie jej nieobecność w O., a mąż nie poinformował jej o złożeniu odwołania z powodu ilości innych pism i problemów w tym czasie. Skarżąca twierdzi, że w tej sprawie nie ma jej winy, o czym świadczy wyrok I SA/Ke 559/09 z dnia 29 kwietnia 2010r. Wskazała też, że na to, iż skarga została złożona w jej imieniu wskazuje nagłówek, natomiast zwrot o przywrócenie terminu napisała gdyby był potrzebny. 3. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że z okoliczności sprawy wynika, iż nieprecyzyjnie sformułowany wniosek skarżącej dotyczy przywrócenia terminu do podpisania skargi. Bezspornym w sprawie jest, że termin ten został przez skarżącą uchybiony (vide postanowienie z dnia 19 grudnia 2011r.). Sąd odwołując się do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. – wskazał, że w sprawie skarżąca nie wywiązała się z przedmiotowego obowiązku, pomimo wezwania do uprawdopodobnienia przyczyn wskazujących na jej brak winy w uchybieniu terminu (zarządzenie z dnia 30 grudnia 2011r.). Skarżąca wskazuje jedynie na prawdopodobne okoliczności będące przyczyną niepodpisania skargi. Nie wskazuje natomiast na żadne przeszkody, z powodu których uchybiła siedmiodniowemu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Stąd niemożliwym jest także ustalenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu i tym samym siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a.). 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu, który nie został uchybiony z jej winy. W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew stanowisku sąd uzupełniła ona braki formalne skargi, bowiem w dniu 10 stycznia wniosła podpisaną skargę oraz pismo wyjaśniające, w którym odpowiedziała na żądanie sądu. Wyjaśniła co jest przedmiotem spawy oraz wskazała przyczyny niepodpisania, którymi była jej nieobecność w O.. Zwróciła także uwagę, ze mąż jej nie poinformował o piśmie sądu, gdyż małżeństwo miało wiele problemów prawnych w tym czasie i do ich mieszkania przychodziło wiele pism. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. 5. Jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu wnoszonym do sądu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. postanowienia NSA z dnia 27 października 2011 r., II OZ 1064/11, z dnia 19 października 2011 r., I OZ 776/11, z dnia 18 października 2011 r., II FZ 526/11, z dnia 10 grudnia 2010 r., I FZ 426/10, z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 574/10, z dnia 19 listopada 2010 r., I OZ 870/10, z dnia 17 lutego 2009 r., I OZ 90/09 , z dnia 5 grudnia 2008 r., II FZ 305/08, wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – zwanej dalej: CBOSA). Składając zatem wniosek o przywrócenie terminu strona powinna zawrzeć zatem uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r., II FZ 238/09, niepubl.). Natomiast pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). W tej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza udowodnienia braku winy. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując, czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II FZ 527/11, CBOSA). 6. Mając zatem powyższe na uwadze, trafnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji oddalił wniosek strony. Z treści wniesionego przez stronę pisma wynikało, że przyczyną uchybienia w realizacja wezwania sądu pierwszej instancji były okoliczności, że skarżąca "być może" nie była w O. a jej mąż "być może" zapomniał ją poinformować o piśmie a także to, że do ich mieszkania wpłynęło wiele pism. Sąd to, jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji prawdopodobne okoliczności uzasadniające brak winy strony. Skoro zatem sama skarżąca nie jest pewna przyczyn, które przyczyniły się do uchybienia terminowi do podpisania skargi, to nie można mówić o realizacji przez stronę przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a.Ponadto podane okoliczności wskazują, że to strona z własnej winy, własnych zaniedbań uchybiła temu terminowi. Nie mają więc one charakteru obiektywnego. Tym samym treść wniesionego zażalenia nie może podważyć prawidłowości dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny pisma strony, w zakresie przedstawionych przesłanek uprawdopodabniających brak winy. Z tych też względów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie sąd pierwszej instancji przyjął, że strona nie uprawdopodobniła przyczyn wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przez nią okoliczności trafnie uznano, jako prowadzące do oddalenia wniosku. 7. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu