I SA/Op 291/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zborzyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant St. sekr. sądowy Joanna Zamojska – Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Kopalni Piasku "A" S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości oddala skargę. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 listopada 2008r. 1. Skarżąca Kopalnia Pisaku "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w K. wnioskiem z dnia 30 maja 2005r. skierowanym do Wójta Gminy B. domagała się stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004r. W tym celu złożyła też korektę deklaracji podatkowej. Wójt Gminy B. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie, w toku którego swój udział zgłosił pełnomocnik skarżącej radca prawny M. H. przedkładając do akt pełnomocnictwo z dnia 14 marca 2005r., udzielone mu przez osoby wskazane w rejestrze przedsiębiorców jako wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentacji spółki, a to U. W. – członka zarządu oraz K. K. – prezesa zarządu. 2. Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004r.; decyzja ta została doręczona skarżącej. W jej imieniu przesyłkę odebrała pracownica G. M. upoważniona do odbioru przesyłek pocztowych na mocy pełnomocnictwa nr 2/06. 3. Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. podnosząc – poza zarzutami merytorycznymi – również zarzut, że została ona wydana z naruszeniem art. 145 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) [dalej oznaczona jako O.p] ponieważ organ podatkowy doręczył decyzję bezpośrednio podatnikowi w sytuacji gdy ten, w toku postępowania już od dnia 27 czerwca 2005r., był reprezentowany przez pełnomocnika, któremu to należało dokonywać doręczeń w sprawie. 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez stronę skarżącą z tego względu, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu odwoławczym, gdyż brak jest przedmiotu zaskarżenia. Bowiem w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wadliwie doręczona to jako taka nie zaistniała w ogóle w obrocie prawnym i z tej przyczyny na podstawie art. 288 §1 pkt 1 O.p. odwołanie od niej należało uznać za niedopuszczalne. 5. Skarżąca od tego postanowienia wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i domagając się jego uchylenia zarzuciła – poza naruszeniem art. 200 § w zw. z art. 123; art. 139 i art. 140 w zw. z art. 125 §1 i 2, art. 120, art. 121 i art. 122; art. 207 §1 i art. 121 oraz art. 122 O.p. – obrazę art. 145 §2 O.p. skutkującą bezskutecznością podjętych wobec niej przez organ czynność w sprawie. 6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi w oparciu o swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie drugoinstnacyjne wydane przez organ odwoławczy. Podlega ono ocenie przez pryzmat kryterium legalności w sposób, o którym mowa w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) i art. 3 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze m.) – dalej: [p.p.s.a.]. Jednocześnie granice rozpoznania niniejszej sprawy zakreśla przepis art. 134 §1 p.p.s.a, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednak wskutek badania okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy sąd nie znalazł podstaw do uwzględniania skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. zaskarżonym postanowieniem trafnie oceniło, że decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] w ogóle nie weszła do obrotu prawnego i nie może być przedmiotem zaskarżenia. Uniemożliwia to przepis art. 228 §1 pkt 1 O.p. przewidujący niedopuszczalność odwołania, która zachodzi wówczas, gdy nie istnieje przedmiot zaskarżenia. Dzieje się tak dopóki decyzja organu pierwszej instancji nie wejdzie do obrotu prawnego - do tego czasu odwołanie nie jest dopuszczalne. W takiej sytuacji mamy do czynienia z niedopuszczalnością odwołania z przyczyn przedmiotowych (vide wyrok NSA w Katowicach z 2001.03.22, I SA/Ka 146/00, LEX nr 57802). Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie. Natomiast przyczyną, dla której decyzja Wójta Gminy B. nie weszła do obrotu prawnego jest jej wadliwe doręczenie. Na tej kwestii zasadza się też istota niniejszej sprawy. Dlatego też, pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącą w skardze nie mają znaczenia. Przepis art. 145 §2 O.p. przewiduje, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. A zatem doręczenie decyzji podatnikowi (stronie) w sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy jego pełnomocnik nie ma żadnego znaczenia procesowego. Pominięcie przez organ podatkowy pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu (vide wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987 r., SA/Wr 875/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 13). Pogląd ten jest ugruntowany i podziela go również WSA w Opolu, czemu dał wyraz już wielokrotnie m.in. w orzeczeniach z dnia 24 kwietnia 2008r., sygn. akt I SA/Op 19/08, z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt I SA/Op 24/08 i z dnia 26 listopada 2007r., sygn. akt I SA/Op 273/07 opubl. w bazie orzeczeń sądów administracyjnych dostępnej Internecie. Organ podatkowy wydając decyzję administracyjną musi ją zakomunikować stronom w sposób przewidziany przepisami prawa gdyż w przeciwnym razie nie stanie się ona elementem obrotu prawnego i wobec stron będzie prawnie obojętna m.in. nie rozpocznie biegu termin do jej zaskarżenia itd. Ustanowienie pełnomocnika w sprawie ma na celu przede wszystkim ochronę strony przed skutkami nieznajomości prawa. Dlatego, też nie ma znaczenia relatywizowanie skutków procesowych niedoręczenia wszelkich pism, w tym decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnikowi, na negatywne lub pozytywne dla strony gdyż takie warunkowanie doprowadziłoby do sytuacji, kiedy doręczenie dokonane w tym samych okolicznościach faktycznych i przy niezmienionym stanie prawnym, w zależności od późniejszych zdarzeń, niezwiązanych z samym aktem doręczenia, raz uważane byłoby za prawnie skuteczne, a innym razem wręcz odwrotnie – takie stanowisko wyraził WSA w Rzeszowie w wyroku z 2008.02.12, I SA/Rz 819/07, LEX nr 3418530, które również zasługuje na aprobatę. Istotą rzeczy jest, że gdy wolą strony działa ona w sprawie za pośrednictwem pełnomocnika, i z treści pełnomocnictwa nie wynika inaczej wówczas organy podatkowe winny respektować obowiązek dokonywania doręczeń w sprawie do rąk pełnomocnika zgodnie z art. 145 §2 w zw. z art. 137 O.p. Stąd decydujące znaczenie ma wyłączenie ocena sytuacji, gdy z treści pełnomocnictwa nie wynika wyłączenie uprawnienia pełnomocnika do odbioru pism, a ten skutecznie zgłosił się do udziału w sprawie, to czy pismo zostało mu należycie doręczone wedle przepisów rozdziału 5 działu IV Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie ocena ta jest negatywna, gdyż decyzja Wójta Gminy B. została w dniu 07 września 2007r. doręczona bezpośrednio stronie z pominięciem jej pełnomocnika radcy prawnego M. H. Skoro, zatem brak doręczenia decyzji pełnomocnikowi, który zgłosił swój udział w postępowaniu powoduje w myśl art. 145 § 2 O.p. bezskuteczność doręczenia, to konsekwencją takiego działania organu jest nieistnienie decyzji w obrocie prawnym skutkując jednocześnie brakiem przedmiotu zaskarżenia i niemożnością rozpoznania sprawy przez organ podatkowy drugiej instancji. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i wobec tego Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.