I SA/Op 302/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 lutego 2018 r., Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji do zwrotu postanawia: odrzucić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 11 listopada 2018r. oddalił skargę H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 lutego 2018 r., Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji do zwrotu W związku z złożonym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w dniu 10 grudnia 2018r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi M. N. odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem. W ustawowym terminie strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. N., wniosła do tut Sądu dwustronicowe pismo procesowe z dnia 7.01.2019r. (nadane w dniu 8.01.2019r. w placówce pocztowej) określone jako "Skarga kasacyjna- od wyroku WSA w Opolu z dnia 14 listopada 2018 r. doręczonego wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 10 grudnia 2018r.". Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału tut. Sądu z dnia 14 stycznia 2019r. strona skarżąca - do rąk pełnomocnika - została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od ich doręczenia, poprzez jej podpisanie, złożenie jej odpisu podpisanego i poświadczonego za zgodność z oryginałem , pod rygorem jej odrzucenia, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 .- dalej p.p.s.a.) Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 stycznia 2019 r. W wyznaczonym terminie (w dniu 28 stycznia 2019r.) nadesłano , tym razem już 7 stronicowe pismo procesowe (oraz jego poświadczony odpis) określone ponownie jako "Skarga kasacyjna- od wyroku WSA w Opolu z dnia 14 listopada 2018 r. doręczonego wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 10 grudnia 2018 r." i podpisane przez pełnomocnika na ostatniej jego stronie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 176 p.p.s.a. przewiduje wymogi, które musi spełniać skarga kasacyjna, aby mogła uzyskać dalszy bieg. W świetle tego przepisu skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skarga kasacyjna, na co wielokrotnie zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowym, jest środkiem prawnym wysoce sformalizowanym, a wymogi formalne i materialne, jakimi jest obarczona, służą ustaleniu ponad wszelką wątpliwość zakresu rozpoznania sprawy przez NSA. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie nieważność postępowania bierze pod uwagę z urzędu. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że NSA związany jest jej podstawami i wnioskami. Nie jest zatem dopuszczalne ani konkretyzowanie, uściślanie, korygowanie skargi kasacyjnej, ani wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1401/05, LEX nr 262797). Ustawodawca, mając jednak na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania skargi kasacyjnej, uniemożliwiającego jej rozpoznanie, wprowadził tzw. przymus adwokacko-radcowski, przy czym w sprawach obowiązków podatkowych skarga kasacyjna może być sporządzona również przez doradcę podatkowego /art. 175 p.p.s.a/ (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 912/11, LEX nr 262797). Wymogi formalne skargi kasacyjnej dzielą się na dwie kategorie. Pierwsza to warunki, jakie powinno spełniać każde pismo składane w toku postępowania sądowego, a druga kategoria dotyczy dodatkowych wymogów formalnych przewidzianych wyłącznie dla pisma będącego skargą kasacyjną. Wymogi formalne, którym powinny odpowiadać wszystkie pisma w postępowaniu sądowym określone zostały w art. 46 i 47 p.p.s.a. i dotyczą one: oznaczenia sądu, do którego jest ono kierowane, personalia stron lub ich nazwa, personalia ich przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowa wniosku lub oświadczenia, podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, wymienienie załączników, przy pierwszym piśmie w sprawie również oznaczenie miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń albo siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, przedmiotu sprawy. W dalszych pismach należy wskazywać sygnaturę akt sprawy. Do pisma należy również dołączyć pełnomocnictwo (gdy jest to pierwsze pismo złożone przez pełnomocnika i pełnomocnictwa tego dotychczas nie złożono), odpisy pisma i załączników dla doręczenia ich stronom (gdy załączniki złożone w sądzie nie są oryginałem - także po jednym odpisie załącznika do akt sądowych). Jeżeli skarga kasacyjna strony nie odpowiada wskazanym wyżej i określonym w art. 46 i 47 p.p.s.a. wymogom i niezachowanie tych warunków uniemożliwia nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu, przewodniczący wzywa stronę do ich uzupełnienia lub poprawienia, zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1043/12, dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast dodatkowe wymogi formalne, właściwe tylko dla pisma stanowiącego skargę kasacyjną, zostały określone w art. 176 p.p.s.a. po słowie "oraz" i dotyczą one: oznaczenia zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jeśli pismo nie odpowiada tym warunkom szczególnym, właściwym tylko dla skargi kasacyjnej, to braków tych nie można usunąć w tym samym trybie, w jakim uzupełnić można braki formalne wskazane w pierwszej grupie (dotyczącej warunków, jakim odpowiadać musi każde pismo w postępowaniu sądowym). Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują bowiem trybu usuwania braków formalnych skargi kasacyjnej innych niż wymogi formalne dotyczące wszystkich pism procesowych. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. mający zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z mocy art. 193 p.p.s.a. dotyczy tylko usuwania braków wskazanych w art. 46 i 47 p.p.s.a. (por. między innymi wyżej przywołane postanowienie NSA o sygn. akt I OSK 1043/12, postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2010r. sygn. akt I GSK 407/09 ) W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że niezachowanie wymogów właściwych tylko dla skargi kasacyjnej uznać należy za braki istotne i nieusuwalne w trybie określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a, zaś skarga kasacyjna nieodpowiadająca wymogom właściwym tylko temu pismu, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Taka opisana powyżej sytuacja zaistniała w rozpoznawanej także obecnie sprawie, albowiem jak wynika z akt sądowych, skarżący, działając poprzez swojego pełnomocnika adwokata M. N. wniósł do tut Sądu dwustronicowe pismo procesowe zatytułowane "Skarga kasacyjna- od wyroku WSA w Opolu z dnia 14 listopada 2018 r. doręczonego wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 10 grudnia 2018r." W treści złożonego pisma działający w imieniu skarżącego jego pełnomocnik, na podstawie art. 173 p.p.s.a. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 listopada 2018r. oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 lutego 2018 r., Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji do zwrotu Pismo to datowane wprawdzie na dzień 7.01.2019r. zostało nadane w placówce pocztowej we [...] w dniu 8.01.2019r. (data stempla pocztowego) , a zatem w przed upływem 30-dniowego ustawowego terminu, przewidzianego dla dokonania tej czynności (doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem 10.12.2018r.). Ponieważ wyżej wskazana skarga kasacyjna złożona do tut Sądu w ustawowym terminie zawierała usuwalne jej braki formalne, w tym też zakresie zarządzeniem przewodniczącego wydziału tut. Sądu z dnia 14 stycznia 2019r. strona skarżąca została wezwana do ich uzupełnienia, w terminie 7 dni od ich doręczenia. W zarządzeniu tym wskazano jednakże na wyraźnie konkretnie określone i usuwalne w trybie określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a, braki formalne wniesionej już i znajdującej się w aktach sądowych skargi kasacyjnej. Dlatego też wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej dotyczyło wyłącznie kwestii jej podpisania oraz złożenia jej odpisu podpisanego i poświadczonego za zgodność z oryginałem. . Wezwaniu temu nadano rygor odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a., w sytuacji nieuzupełnienia tych konkretnie wskazanych braków formalnych w wyznaczonym terminie. W zakreślonym terminie (w dniu 28 stycznia 2019r.) nadesłano tym razem już 7 stronicowe pismo procesowe (oraz jego poświadczony odpis) określone ponownie jako skarga kasacyjna od wyroku WSA w Opolu z dnia 14 listopada 2018r. i podpisane przez pełnomocnika na ostatniej jego stronie. Przesłane zatem Sądowi jako wykonanie wezwania do podpisania skargi i złożenia jej odpisu podpisanego i poświadczonego za zgodność z oryginałem, pismo procesowe pełnomocnika nadesłane w dniu 29 stycznia 2019r w nie jest tożsame w swojej treści z tym, które złożone zostało pierwotnie do akt sprawy w dniu 8.01.2019r., to jest w ustawowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej Nowo nadesłane pismo procesowe, poza dwoma pierwszymi stronami (złożonymi już uprzednio do akt sądowych), w pozostałej jego części stanowi uzupełnienie złożonej już wcześniej skargi kasacyjnej, o brakujące wymogi formalne, określone w art. 176 p.p.s.a. Na uzupełnionych obecnie stronach skargi kasacyjnej , na kolejnych jej 5 stronach przytoczone zostało uzasadnienie podstaw kasacyjnych, a zatem o wymagany prawem element skargi kasacyjnej, którego to brakowało w treści pisma procesowego wniesionego do sądu w dniu 8.01.2019r., z zachowaniem wówczas 30-dniowego terminu dla dokonania tej czynności procesowej. W ocenie Sądu, okoliczność następczego usunięcia przez pełnomocnika skarżącego wad formalnych skargi kasacyjnej, jakimi była ona obarczona w dacie jej złożenia, dokonane już po upływie ustawowego terminu z art. 177 § 1 p.p.s.a., nie może być uznane za konwalidację wcześniejszej wadliwości formalnej złożonego środka zaskarżenia. Dla oceny zachowania tego terminu bez znaczenia pozostaje też fakt, że zarządzeniem przewodniczącego wydziału z dnia 14 stycznia 2019r. wyznaczono stronie dodatkowy 7-dniowy termin do uzupełnienia braków skargi, albowiem termin dotyczył jedynie uzupełnienia ściśle wskazanych w treści tego zarządzenia usuwalnych braków formalnych, które mogły podlegać uzupełnieniu w trybie w art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Termin ten zatem pozostawał bez wpływu na usunięcie tych wad złożonej już skargi kasacyjnej, które należą do kategorii nieusuwalnych braków formalnych, o których mowa w art. 176 p.p.s.a. po słowie "oraz" i dotyczą one: oznaczenia zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie ( podkreślenie Sądu) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skoro bowiem Sąd był uprawniony do wezwania strony skarżącej wyłącznie do usunięcia braków formalnych ujętych w art. 46 i 47 p.p.s.a., to tym samym również wyznaczony w sprawie dodatkowy termin do usunięcia formalnej wadliwości, wniesionej pierwotnie w dniu 9.01.2019r. skargi kasacyjnej z dnia 7.01.2019r., mógł odnosić się jedynie do tych wad skargi. Pozostałe wady ( nieusuwalne, w dodatkowo wyznaczonym przez Sąd terminie) mogły być wprawdzie samodzielnie (bez wezwania) usunięte przez stronę skarżącą, jednakże musiało to nastąpić w nieprzekraczalnym terminie przewidzianym dla wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem przed upływem 30 dni od doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem.. Ponieważ jednak tak się nie stało, a złożona w ustawowym terminie (i nie uzupełniona do momentu jego upływu) skarga kasacyjna, z uwagi na brak w niej uzasadnienia podstaw kasacyjnych, nie spełniała wszystkich istotnych wymogów stawianych przez art. 176 p.p.s.a.- podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a., jako niedopuszczalna. Prawidłowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ten pogląd został podzielony zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w literaturze przedmiotu. Uzasadnienie skargi kasacyjnej należy do istotnych składników tego środka odwoławczego. Z treści art. 177a w zw. art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej i ich brak skutkuje jej odrzuceniem, bez uprzedniego wzywania do usunięcia któregoś z tych braków. Wskazane wyżej elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej stanowią o jej istocie i trudno byłoby przyjąć, że w razie ich pominięcia mamy wciąż do czynienia ze skargą kasacyjną. Rygoryzm w tym zakresie, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14.12.2018r. sygn. akt II FSK 3123/18 ( CBOSA) wydaje się uzasadniony wysokim stopniem formalizacji skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, służącym precyzyjnemu ustaleniu zakresu sprawy przedstawianej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna strony nie zawiera uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej, a jej autor ograniczył się jedynie do sformułowania zarzutu ,nie uzasadniając na czym konkretnie polegały błędy , których dopuścił się Sąd w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a także nie wskazał argumentów przemawiających za przyjęciem, że sugerowane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie tej, co nie budzi wątpliwości , autor skargi w zakresie uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pierwotnie poprzestał jednie na słowie "Uzasadnienie", nadsyłając dopiero w późniejszym terminie jego treść. Takiego zaś działania pełnomocnika nie można uznać za spełnienie formalnych wymogów skargi kasacyjnej Z przedstawionych powyżej przyczyn orzeczono jak w sentencji.