I SA/Op 356/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 2 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki z o. o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 marca 2013 r. Nr[...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od gier za miesiąc luty 2012 r. w związku z wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W postępowaniu wszczętym ze skargi "A" Spółki z o. o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 marca 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od gier za miesiąc luty 2012 r., reprezentujący spółkę pełnomocnik zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W minionym roku podatkowym spółka osiągnęła stratę w kwocie 2.494.682,97 zł. Wskutek wprowadzenia nowych, niekorzystnych regulacji spółka zapłaciła o 277,8% podatku więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych obniżając koszty funkcjonowania firmy. Z kwoty 42.548.449,58 zł w 2009 r. zredukowano je do kwoty 29.590.804,36 zł w 2010 r. Powodem trudnej sytuacji jest również wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie powyższej działalności oraz wygasanie i nieprzedłużanie posiadanych zezwoleń. W 2009 r. spółka prowadziła działalność w 606 punktach gier, z kolei w 2010 r. już tylko w 179. Na koniec maja 2011 r. zanotowano dalszy spadek i działalność prowadzono już tylko w 154 punktach. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach pełnomocnik wykazał, iż skarżąca posiada środki trwałe o wartości 4.167.575,15 zł, środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości 5.913,17 zł (BS B.) oraz, że poniosła stratę za poprzedni rok obrotowy w wysokości 2.494.682,97 zł. Ponadto oświadczono, iż wartość kapitału zakładowego skarżącej spółki opiewa na kwotę 2.336.820 zł. Wraz z wnioskiem pełnomocnik przedłożył kserokopie z wyciągu rachunku bankowego oraz kserokopie bilansu i rachunku zysków i strat za 2012 r. Uznając za niewystarczające informacje przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem referendarza tut. Sądu z dnia 14 czerwca 2013 r. wezwano skarżącą do przekazania, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jej kondycji finansowej tj. do przedłożenia kserokopii deklaracji podatkowej dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT) za rok podatkowy 2012, kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT-7) za miesiące: styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2013 r., wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie trzy miesiące, zestawień obrotów i sald, kont wynikowych i bilansowych za ostatnie trzy miesiące. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 sierpnia 2013 r. odmówiono przyznania prawa pomocy z tym uzasadnieniem, że nie przedkładając informacji i dokumentów skarżąca nie uwiarygodniła swojego oświadczenia co do braku potencjału finansowego i majątkowego umożliwiającego wywiązanie się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie. Orzeczenie to zostało zaskarżone sprzeciwem w trybie art. 259 § 1 p.p.s.a, w ramach którego skarżąca wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik podniósł, że majątek Spółki nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w większości automaty do gier o niskich wygranych, które mogą być używane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. Z kolei sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Pełnomocnik dodał również, że z uwagi na ilość zarejestrowanych przed tut. Sądem oraz przed sądami na terenie całego kraju i łączną wysokość wpisów we wszystkich sprawach, spółka nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. Wraz ze sprzeciwem pełnomocnik przedłożył kserokopie deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r., deklaracji VAT-7 za okres styczeń - czerwiec 2013 r., zestawienia obrotów i sald za okres kwiecień – czerwiec 2013 r., wydruki historii posiadanych rachunków bankowych za czerwiec i lipiec 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej jako: [p.p.s.a.], postanowienie skutecznie zaskarżone sprzeciwem traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym (a o takie wnosi skarżąca) może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8). Sąd zatem ocenia zasadność wniosku w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Na obecnym etapie postępowania skarżąca jest obowiązana do uiszczenia wpisu od skargi, który zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – wynosi kwotę 540 zł. Uwzględnić również należy, iż oprócz niniejszego postępowania, ze skarg spółki toczy się obecnie przed tut. Sądem kilkadziesiąt innych postępowań zarejestrowanych pod sygn. I SA/Op 338/13 do 363/13, a łączna wysokość wpisów należnych od wszystkich skarg z udziałem skarżącej stanowi kwotę ok. 14.957 zł. Wskazać również należy, iż rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Użyte w art. 246 określenie "gdy wykaże" oznacza bowiem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dokonując oceny przedstawionych przez skarżącą w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego okoliczności dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy. Podkreślić należy, że z nadesłanych do sądu dokumentów wynika, iż skarżąca pomimo deklarowanych problemów finansowych w dalszym ciągu funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność gospodarczą w zakresie gier na automatach i utrzymując określony poziom płynności finansowej. Skala tej działalności pomimo odnotowanej straty za poprzedni rok obrotowy w dalszym ciągu jest znaczna, o czym przekonują chociażby dane wynikające z deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r. I tak przychody netto z prowadzonej przez stronę skarżącą działalności gospodarczej za 2012 r. wyniosły 16.745.236,80 zł przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 19.022.320,34 zł. Wprawdzie skarżąca akcentuje, iż w roku tym poniosła stratę, jednakże nie jest to okoliczność, która pozwala na miarodajną ocenę sytuacji finansowej strony. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającym wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. (por. w tej kwestii postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, opubl. w bazie orzeczeń NSA-c.b.o.i.s.). Sąd podziela ugruntowane już w orzecznictwie stanowisko, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Skalę działalności skarżącej spółki obrazują także bieżące deklaracje VAT-7. Oceniając bowiem informacje wynikające z tych deklaracji w kontekście osiąganych przez spółkę przychodów z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów stwierdzić należy, iż skarżąca obraca bardzo wysokimi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w sprawie niniejszej oraz w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem stanowi wartość niewspółmiernie niską. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynika bowiem, iż skarżąca w okresie od stycznia do czerwca 2013 r. dokonała sprzedaży towarów i usług w łącznej kwocie 7.562.406 zł., przy jednoczesnych zakupach w łącznej kwocie 30.754 zł. Z kolei już z samej deklaracji VAT-7 za miesiąc kwiecień 2013 r. (a więc za miesiąc, w którym skarżąca składając do tut. Sądu skargę, winna się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych) wynika, iż podstawa opodatkowania świadczonych przez spółkę usług bądź wartości dostarczanych przez nią towarów wyniosła 1.198.576 zł, co stanowi 0,04 % należnego od skargi wpisu. Z kolei ze sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 r. bilansu wynika, że środki pieniężne i inne aktywa pieniężne skarżącej wynosiły na ten dzień 1.259.608,71 zł, w tym w kasie i na rachunkach w wysokości 1.145.748,71 zł. Dodatkowo zauważyć należy, iż w miesiącu, w którym skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na rachunku bankowym spółki znajdowała się kwota 5.913,17 zł. Także przedłożone przez skarżącą zestawienia obrotów i sald kont wskazują, iż spółka począwszy od kwietnia 2013 r. posiadała środki pieniężne na rachunku bieżącym w kwocie 129.910,60 zł (konto 131) a także środki pieniężne w kasie krajowej w kwocie 824.317,47 zł (konto 101). Podobnie wartości te wyglądały w maju i czerwcu 2013 r. gdzie stan środków przedstawiał się następująco: maj 2013 r. – 103.798,33 zł (konto 131), 872.974,15 zł (konto 101); czerwiec 2013 r. 102.192,32 zł (konto 131), 706.200,77 zł (konto 101). Zdaniem Sądu, kwoty, jakie spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej nie pozwalają przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Trudno bowiem przyjąć, że skarżąca przy tak wysokich przychodach i dużym majątku (wg bilansu - rzeczowe aktywa trwałe spółki wynoszą ponad 7 mln zł) nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przez skarżącą sporem sądowym. Za uwzględnieniem wniosku nie przemawiają również okoliczności podniesione w sprzeciwie, albowiem pozostają one bez wpływu na podjętą ocenę o braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Odnosząc się do wskazanej przez skarżącą okoliczności, jakoby posiadany przez nią majątek nie mógł zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji, przy jednoczesnym uwzględnieniu, że sprzedaż majątku nieruchomego skarżącej spółki miałaby charakter nieodwracalny, podkreślić przede wszystkim należy, iż skarżąca nie wskazała jaką część jej majątku stanowią automaty do gier. Biorąc jednakże pod uwagę wykazaną znaczną wysokość obrotów spółki przyjąć należy, że spółka posiada bądź może pozyskać środki, wystarczające na poniesienie wydatków, związanych ze swoim udziałem w sprawie. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że automaty do gier, stanowiące znaczną część majątku skarżącej, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że spółka posiada zapewne inne składniki majątku o znacznej wartości (wysokość aktywów trwałych), który to majątek może stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację spółki, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku. Jak wskazuje się w orzecznictwie, osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, opubl. w bazie LEX pod nr 794951). Oceny możliwości płatniczych spółki nie zmienia również fakt, że jest ona stroną także w innych, zawisłych przed tut. Sądem sprawach, z czym również wiąże się obowiązek poniesienia należnych wpisów, których łączna wysokość wynosi kwotę ponad 14 tysięcy zł, albowiem wszelkie wydatki znajdują pokrycie w zgromadzonym przez spółkę majątku, którego wartość wielokrotnie przewyższa łączną sumę tychże kosztów. Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala na stwierdzenie, że w odniesieniu do skarżącej zachodzi przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004, i z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11, opubl. w bazie internetowej NSA - cbois.nsa.gov.pl). Zarówno wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak też wysokość przychodów skarżącej spółki, nie wskazuje, aby skarżąca była pozbawiona środków finansowych. Z przedstawionych przyczyn faktycznych i prawnych orzeczono jak w sentencji.