I SA/Op 370/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. T. (obecnie S. G.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2017 r., postanawia 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Przedmiotem skargi S. T. (obecnie S. G.) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2017 r. Wnioskiem z 5 września 2017 r. S. T. (dalej jako skarżący) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy, uznając trudną sytuację skarżącego, postanowieniem z dnia 25 września 2017 r. przyznał mu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W dniu 10 stycznia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów wnioskodawca oświadczył, że prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe utrzymuje się głównie z dochodów uzyskiwanych z zasiłku okresowego w wysokości 317 zł oraz z środków pozyskiwanych w wyniku świadczenia prac sezonowych w rolnictwie. Poza tym wskazał, że uzyskał zasiłek na zakup opału i leków, oraz że uprawia warzywa i sad, co pozwala mu na zmniejszenie kosztów związanych z zaspokojeniem potrzeb żywnościowych. Z kolei wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wymienił koszty związane z zakupem lekarstw w kwocie około 30 zł, gazu w kwocie około 30 zł, energii elektrycznej w kwocie 49,53 zł i środków czystości i higieny około 20 zł. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, iż jego majątek stanowi dom mieszkalny o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. W załączeniu wnioskodawca przekazał kserokopię decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 27 października 2017 r. o przyznaniu zasiłku okresowego w wysokości 317 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych (zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. Jak wskazano na wstępie uzasadnienia skarżący postanowieniem z dnia 25 września 2017 r. został już zwolniony od kosztów sądowych w całości. Zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawia, iż postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym rozpoznanie wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie stało się zbędne i takie postępowanie - zgodnie z art. 249a p.p.s.a. – należało umorzyć. Wobec powyższego prowadzenie postępowania o przyznanie prawa pomocy należało ograniczyć do wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w części następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z zacytowanych wyżej przesłanek, instytucja prawa pomocy jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, może być udzielana w szczególnych przypadkach. W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). Referendarz sądowy, mając na względzie informacje i dane wykazane w formularzu PPF jak też wynikające z decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznaniu zasiłku okresowego, uznał, że w przypadku skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Okoliczności, ustalone na podstawie tych informacji i danych (tj. pozostawanie bez pracy, stwierdzone ubóstwo, całkowite uzależnienie od środków uzyskiwanych z pomocy społecznej), wskazują bowiem, iż w gospodarstwie domowym skarżącego nie ma potencjału umożliwiającego pokrycie kosztów postępowania sądowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.