I SA/Op 427/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. S. na zawiadomienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 31 sierpnia 2016 r. Nr [...] i [...] w przedmiocie zajęcia wierzytelności, postanawia 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) – zwanej dalej p.p.s.a, S. S. (dalej zwany skarżącym) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na zawiadomienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 31 sierpnia 2016 r. Nr [...] i [...] w przedmiocie zajęcia wierzytelności. Składając wniosek skarżący oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, oraz że uzyskuje dochody (pochodzące z pomocy społecznej) w wysokości 560 zł miesięcznie, które obciążają stałe koszty utrzymania związane z opłatą czynszową oraz zakupem energii elektrycznej, gazu i lekarstw w wysokości 677 zł. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przekazał pismo (sporządzone 15 stycznia 2017 r.), w którym oświadczył, że jego miesięczne koszty utrzymania związane z opłatą czynszową oraz zakupem żywności, energii elektrycznej, gazu i leków opiewają na kwotę 554,62, zaś dochody (pozyskiwane z pomocy społecznej) na kwotę 552,62 zł. W załączeniu skarżący przedłożył zaświadczenie wystawione w dniu 4 stycznia 2017 r. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] o uzyskanej przez niego w ostatnim kwartale 2016 r. pomocy finansowej w wysokości 1.657,86 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych (zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. W art. 239 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. znajdują się sprawy z obszaru ubezpieczeń społecznych, do których należą m.in. szeroko rozumiane działania organu egzekucyjnego mające na celu wykonanie obowiązku z zakresu ubezpieczeń społecznych (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2016 r., http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nienależnie pobranego świadczenia z funduszu emerytalnego, sprawia, iż postępowanie zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się bezprzedmiotowe. Skarżący został już bowiem z nich zwolniony na podstawie powołanego wyżej przepisu prawa. W związku z tym rozpoznanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie stało się zbędne i takie postępowanie - zgodnie z art. 249a p.p.s.a. – należało umorzyć. W świetle wskazanych wyżej przepisów prowadzenie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy ograniczyć zatem do wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie m.in. adwokata następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza przekazane informacje oraz dane odnośnie sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego wskazują na jego wyjątkową sytuację w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wynika z nich bowiem, że skarżący w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zmuszony jest do korzystania z pomocy instytucji powołanej do wspierania ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, zaś wsparcie uzyskiwane z tego tytułu w wysokości 552,62 zł miesięcznie jest niewystarczające (mając na względzie konieczność zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji skarżącego) do wygenerowania jakichkolwiek dodatkowych środków finansowych w celu uiszczenia kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.