I SA/Op 429/09

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za czerwiec 2003 r., p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi J. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z [...] Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za czerwiec 2003 r. Przedmiot sporu stanowi kwota 12.036 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący J.D. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie w przedmiotowej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniósł, iż osobą schorowaną, mającą wszczepiony rozrusznik serca i cierpiącą na trwałe schorzenie kardiologiczne. Związku z tym wskazał, że ponosi koszty leczenia w wysokości 200 zł oraz zwiększone koszty zakupu żywności koniecznej do utrzymania odpowiedniej diety. Wskazał jednocześnie na konieczność zakupu okularów ( 1-2 w roku ) w związku z pogarszającym się stanem wzroku. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, nie posiadają majątku a jedynie zobowiązania żony z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie 240.000 zł, zaś dochód rodziny stanowi 3.339,78 zł ( dochody skarżącego z tytułu renty strukturalnej - 1.876,78 zł, żony skarżącego z tytułu emerytury – 1.463 zł ). Jednocześnie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożył informację odnośnie kosztów ponoszonych w jego gospodarstwie domowym ( karta 31 akt sprawy ) oraz następujące kserokopie pism i dokumentów: - decyzji rentowej dotyczącej żony skarżącego ( k. 32 ), -decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z 9 marca 2009 r. nr 0161-2009-000586 o zmianie wysokości renty strukturalnej ( k. 33 ), - recepty wraz z paragonem dotyczącym zakupu okularów ( k. 34 ), - faktury za dostawę energii elektrycznej ( k. 35 ), - harmonogramu spłaty kredytu ( k. 36 ), - paragonu fiskalny dotyczący zakupu leków wraz z receptą ( k. 37 ), - odpisu badania TK głowy ( k. 38 i 42 ), - informacji dla lekarza kierującego pochodząca z Poradni Elektrostymulacji i Zaburzeń Rytmu Serca Szpitala klinicznego we Wrocławiu ( k. 39 i 44 ), - karty informacyjnej leczenia szpitalnego ( k. 40 ), - porady w izbie przyjęć w Wojewódzkim Specjalistycznym Zespole Neuropsychiatrycznym w Opolu ( k. 41 ), - podsumowania badań w SP ZOZ Poradnia Kardiologiczna w Namysłowie ( k. 43 ), - karty porady specjalistycznej ( k. 45 ), - karty informacyjnej ( k. 46 ). Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w przekazanych pismach i dokumentach są niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 12 października 2009 r. ( doręczonym 20 października 2009 r. ) wezwano go do przekazania: - deklaracji podatkowych żony skarżącego PIT dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz VAT-7 dla opodatkowania podatkiem od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2009 r. działalności gospodarczej jego żony ( gdyż – jak oświadczył we wniosku o przyznanie prawa pomocy - takową działalność prowadzi ), - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące. Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie jak i terminie przedłużonym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału do dnia 3 listopada 2009 r. w ogóle nie zastosował się do wezwania. Również do dnia sporządzenia niniejszego postępowania skarżący nie uzupełnił wniosku o żądane dokumenty. W wyniku dokonania analizy informacji odnośnie dochodów, majątku ( w tym posiadanych zasobów pieniężnych ) oraz kosztów bieżącego utrzymania ponoszonych przez skarżącego, należało bowiem uznać za niepełne i mało wiarygodne dane w tym zakresie, bardziej zmierzające do udowodnienia zasadności złożonego wniosku a nie po to aby wykazać w pełni zobiektywizowany obraz sytuacji jego i rodziny. Skarżący przede wszystkim, pomimo żądania, nie przekazał informacji i dokumentów odnośnie przychodów bądź dochodów uzyskiwanych przez jego żonę z działalności gospodarczej ( we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał bowiem, że takową działalność prowadzi ). Również nie przedłożył wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych swoich i żony. Informacje w tym zakresie mają znaczenie w kontekście informacji przekazanych przez skarżącego, z których wynika, iż jego żona zaciągnęła zobowiązanie w banku w wysokości 240.000 zł przy dochodach z emerytury w kwocie 1.463 zł ( brutto ), zaś on sam zobowiązanie w wysokości 20.000 zł przy dochodach w wysokości 1.876,78 zł ( brutto ). W tym względzie nie sposób uznać za wiarygodne, iż jakikolwiek bank posiadając dane o dochodach tylko z tych źródeł i w takiej wysokości oraz dane odnośnie wielkości wydatków na bieżące utrzymanie – jak wykazano w piśmie załączonym do wniosku – w kwocie 2.494 zł był w stanie udzielić kredyty w tak znacznej kwocie przy obciążeniu ratą, której regularna spłata nie pozwoli na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencji skarżącego i jego żony ( jak wynika z harmonogramu spłaty mniejszego kredytu tj. kredytu w wysokości 20.000 zł skarżący zobligowany jest do spłaty raty miesięcznej w kwocie 416,22 zł ). Natomiast odnośnie oświadczenia dotyczącego kosztów bieżącego utrzymania należy zaznaczyć, iż skarżący, poza fakturą dot. dostawy energii elektrycznej, nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających chociażby w części to oświadczenie co do pozostałych kosztów. Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przekazał informacji mogących obrazować w pełni sytuację finansową i majątkową jego i rodziny należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko N S A zawarte w postanowieniu z dnia 18.06.2004 r., w którym podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek, albowiem do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji tej osoby ( FZ 165/04, niepubl. ). Również w szeregu innych orzeczeniach NSA podkreśla się, iż na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji ( Sygn. akt: II FZ470/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05, II OZ 348/05, II OZ 412/05 ). Przy tym należy podkreślić, iż to, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie jest konsekwencją jego działania. Nie dopełnił on bowiem w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, szczególnie gdy pismem z 12 października 2009 r. został do tego wezwany. Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 ustawy, postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl. ). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.