I SA/Op 439/15

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A Spółka z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 22 czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do listopada 2011 r., postanawia przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi A Spółka z o.o. w [...] jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 22 czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do listopada 2011 r. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 4 września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek strony skarżącej - sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz. 270) –zwanej dalej p.p.s.a. - w którym zwrócono się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, iż od połowy 2014 r. zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej. Zaznaczyła zarazem, że zamknięto i wypowiedziano jej konto bankowe. Dodatkowo wskazała na niemożność podjęcia jakiejkolwiek działalności z uwagi obciążenia majątku w ramach toczącej się egzekucji pieniężnej. Z kolei w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 5.000 zł, brak środków trwałych, brak środków finansowych i majątku oraz stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 139.324,80 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osoba prawna może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, o co wnosi Spółka w przedmiotowym wniosku) staje się możliwe wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika, iż instytucja prawa pomocy jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, może być udzielana w szczególnych przypadkach. W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się bowiem, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). Jednocześnie należy zaznaczyć, iż orzeczenie w sprawie prawa pomocy jest wydawane na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dokumentach. Oznacza to, iż ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na składającym wniosek o jego przyznanie. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zatem zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. Dlatego też jeżeli pojawią się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, bądź jeżeli okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, jest ona obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. Referendarz sądowy analizując informacje przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr) uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony skarżącej. W związku z czym pismem z 8 września 2015 r. strona skarżąca została wezwana do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT) za ostatni rok podatkowy oraz opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT-7) za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r., zestawień obrotów i sald kont wynikowych i bilansowych za ostatnie 3 miesiące, odpisów aktualnych bilansów, szczegółowej informacji na temat aktualnie prowadzonej egzekucji pieniężnej wraz z odpowiednimi dowodami oraz szczegółowego wyjaśnienia na jakiej zasadzie strona skarżąca funkcjonuje w obrocie gospodarczym nie posiadając konta bankowego. W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca przedłożyła pismo (sporządzone 2 października 2015 r.), w którym oświadczyła, że łączna kwota zajęć dokonanych w ramach toczącej się egzekucji administracyjnej opiewa na kwotę 16.010.620,14 zł (w jej ramach dokonano zajęcia nowej maszyny introligatorskiej o wartości 82.000 zł, a także ściągnięto kwotę około 2.700 zł wpłacaną na konto techniczne Volkswagen Leasing w ramach posiadanego leasingu), że nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej (oczekując jedynie na zakończenie spraw sądowych), oraz że "Spółka wykazuje dochody w granicach 850 złotych do ok. 1300 złotych miesięcznie, które to wynikają z przekazania leasingu, gdzie faktura leasingodawcy jest refakturowana, a wpłata dokonywana jest zgodnie z umową bezpośrednio na leasigodawcę przez refakturowanego". W załączeniu do pisma strona skarżąca przekazała jednostronny rachunek zysków i strat oraz bilans wyliczony na koniec sierpnia 2015 r., a także kserokopie: zeznania podatkowego CIT-8, deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r., zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego i zakazu wypłat, pism w sprawie zajęcia wierzytelności, decyzji Naczelnika Opolskiego Urzędu Skarbowego w Opolu o dokonaniu zabezpieczenia na majątku strony skarżącej, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] o zajęciu dłużnikowi wierzytelności z rachunku bankowego, faktur VAT dotyczących opłat leasingowych. W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w przedłożonych dodatkowo dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej w rozumieniu art. 246 § 2, pkt.1 p.p.s.a. Z przedłożonych kserokopii zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wynika, iż Naczelnik Opolskiego Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia praw majątkowych strony skarżącej na łączną kwotę 18.650.395,92 zł, ograniczając tym samym jej prawo do swobodnego dysponowania posiadanymi zasobami finansowymi, doprowadzając zarazem do niemożności poniesienia kosztów sądowych. Z kolei na podstawie deklaracji podatkowych VAT-7 oraz przedłożonych faktur dotyczących leasingu ustalono, iż strona skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, a niewielka sprzedaż towarów i usług wykazana w deklaracjach VAT w miesiącach marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r. w łącznej kwocie 6.997 zł jest jedynie wynikiem refakturowania opłat leasingowych. Natomiast z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona skarżąca nie posiada majątku jak też zasobów pieniężnych pozwalających wygenerować środki na zapłatę jakichkolwiek kosztów sądowych. Zatem brak majątku i środków pieniężnych, prowadzona egzekucja pieniężna w znacznym rozmiarze, a nade wszystko fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że strona skarżąca nie posiada zasobów jak i możliwości pozyskania środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.