I SA/Op 444/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi J. F. (dalej jako skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - zwanej dalej p.p.s.a., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżący oświadczył, że prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie ponosi stałych kosztów utrzymania, nie posiada też żadnego majątku. Poza tym nadmienił, że leczy się [...]. Dodatkowo, w odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 27 listopada 2017 r., skarżący przekazał pismo, którym oświadczył, że ze względu na pogarszający się stan zdrowia nie dysponuje możliwością zarobkowania, otrzymuje pomoc od osób trzecich, nie rozlicza się "w Urzędzie skarbowym". W załączeniu przekazał wyciągi z rachunku bankowego, z których wynika brak jakichkolwiek operacji. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącej możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba ta nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. (zob. postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza informacje oraz dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w dodatkowo złożonym piśmie, wyciągach bankowych, jak też w aktach sprawy wskazują na wyjątkową sytuację skarżącej w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 1 p.p.s.a. W załączonej do akt sprawy opinii [...] z dnia 9 października 2017 r. wynika bowiem, iż obecny stan zdrowia [...] skarżącego uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Z kolei w zawartych w aktach sprawy informacji wynika, że podstawowe potrzeby bytowe skarżącego zaspakajane są z dochodów uzyskiwanych przez matkę z tytułu emerytury w wysokości 1.696,18 zł netto. Powyższe okoliczności (stan zdrowia, niskie dochody matki wspierającej skarżącego w utrzymaniu, dodatkowo obciążone kosztami leczenia), w ocenie referendarza, wskazują, iż w gospodarstwie domowym skarżącego nie ma potencjału umożliwiającego pokrycie przez niego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe orzeczono jak w sentencji.