I SA/Op 447/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. specjalista Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Rady Gminy Dobrzeń Wielki z dnia 2 grudnia 2016 r., Nr XXV/194/2016 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej w odniesieniu do działek nr a i nr b obręb ewidencyjny D. karta mapy [...] w zakresie w jakim wyznacza teren oznaczony symbolem "ZR-23", 2) zasądza od Gminy Dobrzeń Wielki na rzecz skarżącej A. B. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. B. (dalej jako: "strona skarżąca", "skarżąca") zaskarżyła uchwałę Rady Gminy Dobrzeń Wielki (dalej jako: "Rada") z dnia 2 grudnia 2016 r., Nr XXV/194/2016, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dobrzeń Wielki - 4 (Dziennik Urzędowy Województwa Opolskiego z 2016 r. poz. 2846 - dalej jako: "Plan", "Plan miejscowy", "Uchwała"). Działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 1153, z późn. zm. - dalej jako: "u.s.g.") strona skarżąca pismem z dnia 24 kwietnia 2025 r. (data wpływu do Sądu 13 czerwca 2024 r.) wniosła skargę na opisany we wstępie akt prawa miejscowego w części tekstowej oraz graficznej, w jakiej na działkach nr a i nr b, obręb ewidencyjny D., wyznaczono teren oznaczony symbolem ZR-23 (tereny zadrzewień i zakrzewień). Zaskarżonej części Planu miejscowego zarzucono naruszenie: 1) przepisów art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9, ust. 3, art. 6 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 778 z późn. zm. - dalej jako: "u.p.z.p.") w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez nieprawidłowe wyważenie interesu publicznego i prywatnego, a w konsekwencji przekroczenie granic władztwa planistycznego i zasad sporządzania planu miejscowego polegające na przeznaczeniu całej powierzchni działki nr a oraz około połowy działki nr b, na teren zadrzewień i zakrzewień ZR-23, podczas gdy brak jest dostatecznie doniosłego interesu publicznego uzasadniającego wprowadzenie tak daleko idącego ograniczenia prawa własności skarżącej; 2) przepisów art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 140 ustawy dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 - dalej jako: "k.c."), w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez ograniczenie prawa własności skarżącej w sposób naruszający konstytucyjne zasady proporcjonalności i równości, a w konsekwencji przekroczenie granic władztwa planistycznego oraz istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, podczas gdy powołane przepisy statuują granice władztwa planistycznego gminy w postaci zasad poszanowania własności prywatnej oraz nakazu zachowania proporcjonalności ingerencji władzy publicznej w prawo własności, jak również uwzględniania zasady równości właścicieli nieruchomości wobec prawa, w tym prawa miejscowego. W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o: 1) przeprowadzenie dowodów: odpisu księgi wieczystej nr [...] - na okoliczność jej treści i prawa własności skarżącej; zaświadczenia z Urzędu Gminy Dobrzeń Wielki z 7 marca 2013 r. - na okoliczność przeznaczenia terenu przedmiotowych działek należących do skarżącej na tereny usług komercyjnych UC w poprzednio obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi Dobrzeń Wielki zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Dobrzeń Wielki nr XII/132/2003 z dnia 18 grudnia 2003 (Dz. Urz. Woj. Opolskiego Nr 12 poz. 211 - dalej jako: "Plan miejscowy z 2003 r."); decyzji Wójta Gminy Dobrzeń Wielki z dnia 2 kwietnia 1999 r., Nr [...], ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z postanowieniem o sprostowaniu omyłki pisarskiej - na okoliczność jej treści, w tym ustalenia warunków zabudowy na przedmiotowych działkach dla punktu sprzedaży [...]; zezwolenia Zarządu Dróg Wojewódzkich w Opolu z 11 czerwca 1999 r. na korzystanie z istniejącego zjazdu (Nr [...]) - na okoliczność jego treści, w tym możliwości korzystania ze zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] O.-N. dla budowy planowanej na przedmiotowych działkach; wezwania do usunięcia naruszenia prawa wraz z dowodem nadania w dniu 18 kwietnia 2025 r. - na okoliczność wezwania do organu do usunięcia naruszenia prawa; 2) stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części tj. w zakresie, w jakim na działkach o numerach a oraz b, obręb ewidencyjny D., wyznaczono teren oznaczony symbolem ZR-23 (tereny zadrzewień i zakrzewień) oraz; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Przewodniczący Rady, pismem z dnia 5 czerwca 2025 r., przesłał skargę do Sądu. W reakcji na wezwania Sądu z 17 i 26 czerwca 2025 r. Wójt Gminy Dobrzeń Wielki kolejno: - pismem z dnia 20 czerwca 2025 r. przekazał do Sądu: w oryginale kompletną i uporządkowaną dokumentację planistyczną dot. procedury sporządzenia Uchwały oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 17 kwietnia 2025 r.; - pismem z dnia 3 lipca 2025 r. udzielił odpowiedzi na skargę. Wójt Gminy Dobrzeń Wielki stwierdził w odpowiedzi, że skarga jest niezasadna. Wyjaśnił, że zgodnie z Planem miejscowym z 2003 r. teren działek nr a i nr b miał przeznaczenie 1UC - tereny usług komercyjnych. Według Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Dobrzeń Wielki przyjętym uchwałą Rady Gminy Dobrzeń Wielki Nr XXXV/336/2013 z dnia 19 grudnia 2013 r. (dalej jako: "Studium z 2013 r.") teren działek nr a i nr b miał oznaczenie 1MN (teren zabudowy mieszkaniowej i usług) (Studium z 2013 r. obowiązywało w dacie podjęcia w 2016 r. zaskarżonej obecnie Uchwały - dopisek Sądu). Przyznał, że zmiana polegająca na przeznaczeniu terenu działek nr a i nr b pod teren zieleni nastąpiła w dopiero w zaskarżonym Planie miejscowym z 2016 r. Ze względu na przejście ówczesnych pracowników na emeryturę trudno jest aktualnie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego tak się stało. Jedno jest pewne, że skarżąca nie wnosiła wówczas żadnych środków zaskarżenia. Z kolei Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Dobrzeń Wielki przyjęte uchwałą Rady Gminy Dobrzeń Wielki Nr XXXV/262/2021 z dnia 21 października 2021 r. (dalej jako: "Studium z 2021 r.") i obecnie opracowywany projekt planu miejscowego dla wsi Dobrzeń Wielki, dla terenu ww. działek przewidują przeznaczenie takie jak w zaskarżonym Planie miejscowym z 2016 r. Potwierdził, że skargę poprzedziło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które wpłynęło do Urzędu Gminy Dobrzeń Wielki w dniu 23 kwietnia 2025 r. W dniu następnym wpłynęła skarga. Sądowi wiadomo z urzędu, że rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Opolskiego z dnia 11 stycznia 2017 r., stwierdzono nieważność Uchwały w całości. Sąd, wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 119/17, ww. rozstrzygnięcie nadzorcze uchylił. Wyrok tut. Sądu jest prawomocny. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, w tym wnioski i zarzuty w niej zawarte. Na rozprawie Sąd dopuścił jako dowód zawnioskowane przez skarżącą dowody z dokumentów: odpisu księgi wieczystej nr [...]; zaświadczenia z Urzędu Gminy Dobrzeń Wielki z 7 marca 2013 r.; decyzji Wójta Gminy Dobrzeń Wielki z dnia 2 kwietnia 1999 r., nr [...]; zezwolenia Zarządu Dróg Wojewódzkich w Opolu z 11 czerwca 1999 r. na korzystanie z istniejącego zjazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sądowa kontrola aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa, dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 tej ustawy, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Na zakres rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej rzutuje w pierwszej kolejności kryterium podmiotowe - kryterium legitymacji do skutecznego złożenia skargi. Legitymację tę określa art. 101 ust. 1 u.s.g. Skarga wniesiona została właśnie w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., który w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie w jego brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. w jego poprzednim brzmieniu, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a., stosowanego także w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji, skargę do sądu należało wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Sąd w pierwszej kolejności ocenił dopuszczalność skargi. Uznał, że przed jej wniesieniem, skarżąca dopełniła wymogu formalnego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Wystąpiła z takim wezwaniem do Rady pismem z dnia 17 kwietnia 2025 r., które do Urzędu Gminy w Dobrzeniu Wielkim wpłynęło w dniu 23 kwietnia 2025 r. (według oświadczenia Wójta - k. 39 akt sądowych oraz wg. daty na prezentacie wpływu pisma z dnia 17 kwietnia 2025 r. do Urzędu - pismo w aktach admin. bez nr.). Skarga, wniesiona do Urzędu w dniu następnym, tj. 24 kwietnia 2025 r. (według oświadczenia Wójta Gminy Dobrzeń Wielki - k. 39 akt sądowych, oraz daty widocznej na prezentacie wpływu skargi do Urzędu - k. 2 akt sądowych), została więc złożona z zachowaniem ustawowego wymogu. Dalej Sąd wyjaśnia, że powołując się na naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, podmiot wnoszący skargę w trybie art. 101 u.s.g. powinien wykazać, że w konkretnym przypadku istnieje związek między jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją a zaskarżoną przezeń uchwałą. Związek ten musi polegać na tym, że uchwała narusza (pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie, albo jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej. Naruszenie interesu prawnego oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2859/14). Musi mieć ono charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Do wniesienia skargi legitymuje wyłącznie fakt naruszenia interesu prawnego, a nie tylko zagrożenia jego naruszenia. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą zatem naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Ten z kolei może wynikać m.in. z prawa własności, którego granice wyznacza art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 - dalej jako: "k.c.") W tych też granicach przyjąć należy, że każda regulacja zawarta w planie miejscowym, wprowadzająca zakaz określonego wykorzystywania nieruchomości lub prowadząca w inny sposób do ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości, prowadzi do naruszenia uprawnień właścicielskich chronionych art. 140 k.c. Naruszenie postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego prawa własności nie polega na tym, że uchwalony plan "dokonuje zaboru czegokolwiek z nieruchomości właściciela", lecz na tym, że sprzecznie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego wpływa na ukształtowanie sposobu wykonywania prawa własności. Naruszenie interesu prawnego nie polega więc na odjęciu jakiejś dotychczasowej wartości prawnej (uprawnienia, możliwości prawnej), ale również na spowodowaniu, że w przyszłości jakaś wartość prawna nie będzie mogła być realizowana (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 29 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 189/23 i przywołane w nim judykaty). Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że bezspornie stronie skarżącej przysługuje prawo własności nieruchomości położonej w obrębie D., gmina D., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr a i nr b (KW nr [...]), położonej na terenie objętym ustaleniem planistycznym ZR-23. Niewątpliwie zaskarżona Uchwała, w zakresie terenu tych działek, reguluje wprost i bezpośrednio sytuację prawną strony skarżącej jako jej właściciela. Poczynione w Planie ustalenie planistyczne ZR-23 skarżąca kwestionuje. Jej interes prawny wynika tym samym z przysługującego jej prawa własności nieruchomości. Prawo własności podlega ochronie prawnej na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Plan miejscowy ogranicza to prawo w wyniku ustanowienia ustalenia planistycznego ZR-23. Przeznacza on teren nieruchomości skarżącej (całą powierzchnię działki nr a oraz około połowy działki nr b) pod zadrzewienia i zakrzewienia. Niewątpliwie oznacza to, że interes prawny skarżącej został naruszony. Wykazała ona zatem - stosownie do art. 101 ust. 1 u.s.g. - iż Uchwała, w zaskarżonej części, obejmującej nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako działki nr a i nr b (KW nr [...]), narusza jej interes prawny. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga jest dopuszczalna. Dokonując, na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.z.p., kontroli legalności zaskarżonej Uchwały i w granicach interesu prawnego skarżącej Sąd uznał, że Plan, w kwestionowanej części został uchwalony z naruszeniem prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi i stwierdzenie jego nieważności jak w pkt. 1. sentencji wyroku. W zaskarżonej części został bowiem podjęty z naruszeniem przyznanego gminie przez ustawodawcę władztwa planistycznego. Przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy, w spornym zakresie zaskarżenia, Sąd wziął pod uwagę następujące kwestie prawne natury ogólnej. Normatywny wzorzec sądowej kontroli stanowią w sprawie przepisy u.p.z.p. obowiązujące w dacie uchwalenia Planu miejscowego. Według tych przepisów posiadanie opisanej powyżej legitymacji do wniesienia skargi samo w sobie nie przesądza jeszcze o tym, że władcza ingerencja organu planistycznego, w tak rozumiany interes prawny, nastąpiła z naruszeniem prawa. Innymi słowy ustalenie, iż doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego przez uchwałę organu gminy, choć stanowi warunek konieczny rozpoznania skargi, to jednak nie jest wystarczające do uwzględnienia skargi na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., tj. do stwierdzenia nieważności uchwały bądź stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem prawa. Ustalenie to pozwala sądowi dokonać oceny zasadności skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa przez kwestionowany akt, zaś uwzględnienie skargi nastąpi wówczas, gdy sąd stwierdzi, że wraz z naruszeniem interesu prawnego skarżącego doszło do naruszenia obiektywnego porządku prawnego. Natomiast w przypadku, gdy naruszony został interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale odbyło się to w granicach obowiązujących przepisów prawa, sąd skargę oddala (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1208/11). Wyjaśnić też trzeba, że ocena legalności miejscowego planu zagospodarowania dokonywana jest z uwzględnieniem regulacji art. 28 ust. 1 u.p.z.p., który jako przepis szczególny wyłącza stosowanie art. 91 ust. 1 u.s.g. i określa przesłanki nieważności uchwały podjętej w tym przedmiocie w zakresie węższym niż przypadki stwierdzenia nieważności na podstawie art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. nieważność planu miejscowego w całości lub części powodują istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania oraz naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Ponadto dokonywana na tej podstawie sądowa kontrola władztwa planistycznego nie może dotyczyć badania celowości, racjonalności czy słuszności przyjętych przez organy gminy rozwiązań planistycznych. Ogranicza się ona wyłącznie do badania zgodności z prawem w zakresie przestrzegania właściwości organów, zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Z treści wskazanej art. 28 ust. 1 u.p.z.p. jednoznacznie wynika, że ustawodawca rozróżnia pojęcie "zasad sporządzania planu" oraz "trybu jego sporządzania". Tryb postępowania odnosi się do sekwencji czynności podejmowanych w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, a zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą problematyki merytorycznej, czyli zawartości tego aktu (część tekstowa i graficzna, inne załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Dostrzec przy tym należy, że w obowiązującym w sprawie stanie prawnym ustawodawca zarówno, co do naruszenia zasad, jak i trybu sporządzania miejscowego planu wprowadził jako przesłankę stwierdzenia nieważności - istotność naruszenia. Nie każde zatem naruszenie w tym zakresie będzie skutkowało nieważnością aktu planistycznego, lecz tylko to, które ma charakter istotny czyli znaczący, wpływający na treść uchwały, dotyczący meritum sprawy. Chodzi tu o takie naruszenie prawa, które prowadzi do skutków nieakceptowalnych w demokratycznym państwie prawa. Naruszenie istotne to takie naruszenie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, gdy przyjęte ustalenia planistyczne są jednoznacznie odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego. W związku z tym, że część argumentacji skargi oraz odpowiedzi organu na skargę opiera się na spornej kwestii zgodności planu miejscowego z Studium z 2013 r. zauważyć też należy, że studium określa politykę przestrzenną gminy (por. art. 9 ust. 1 u.p.z.p.). Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (por. art. 9 ust. 4 u.p.z.p.). Plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium (por. art. 20 ust. 1 u.p.z.p.). Użyty w art. 20 ust. 1 u.p.z.p. zwrot "nie narusza" oznacza, że pomiędzy treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a treścią uchwalonego planu miejscowego nie musi zachodzić pełna zgodność, wystarczy aby nie było sprzeczności pomiędzy tymi ustaleniami. Z uwagi na różnice w charakterze obu porównywanych aktów, ustalenia planu nie polegają na powtórzeniu zapisów studium. Braku sprzeczności planu z ustaleniami studium nie można utożsamiać z identycznością postanowień obu aktów. Zgodność między treścią studium, a treścią planu miejscowego powinno się postrzegać jako kontynuację zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium. Stopień tego związania może być, w zależności od szczegółowości ustaleń studium, silniejszy lub słabszy. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą również być ze sobą sprzeczne (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2243/20 i powołane tam orzecznictwo). W końcu zaznaczyć trzeba, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. sąd orzeka jedynie w "granicach" interesu prawnego skarżącego. Jeśli zatem skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości, to badanie legalności planu dokonywane jest tylko w odniesieniu do tej jego części, która dotyczy tej nieruchomości. Skarga wnoszona na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. W tym przypadku merytoryczna kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu posiadającemu tytuł prawny do oznaczonej nieruchomości objętej planem. Sąd kontrolując zaskarżony akt w zakresie zasad jego sporządzenia, czyni to więc zasadniczo w granicach wyznaczonych naruszeniem indywidualnego interesu prawnego skarżącego. Także naruszenia procedury planistycznej muszą mieć wpływ na interes prawny skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2303/15). Przechodząc z kolei do oceny zasadności skargi wskazać należy. W ocenie Sądu, przy uchwalaniu zaskarżonej Uchwały nie doszło do naruszenia właściwości organów uczestniczących w procesie sporządzania planu miejscowego, ani do istotnego naruszenia trybu jego sporządzenia. Z przedłożonej dokumentacji planistycznej wynika, że zaskarżona Uchwała poprzedzona zostało uchwałą intencyjną, podjętą na podstawie art. 14 ust. 1- 4 u.p.z.p., a stosownie do wymogów wynikających z zapisów art. 17 u.p.z.p. kolejno podejmowano wymagane czynności planistyczne, w tym gwarantujące możliwość udziału zainteresowanych podmiotów w procesie planowania (składanie uwag i wniosków) oraz związane z uzyskaniem wymaganych opinii i uzgodnień. Z nadesłanych akt planistycznych wynika, że zachowane zostały wszystkie etapy i wymogi postępowania, w tym dotyczące informowania o poszczególnych etapach procedury, rozpatrzenia uwag, czy przeprowadzenia dyskusji. Stosownie do art. 20 ust. 1 u.p.z.p., Plan uchwalono po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń Studium z 2013 r. Nie rozstrzygano o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu bo ich nie wniesiono (por. załącznik nr 2 do Uchwały). O sposobie realizacji inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej należących do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania rozstrzygnięto w załączniku nr 3 do Uchwały. Rysunek planu - stanowiący integralną część Uchwały (załącznik nr 1) sporządzono w odpowiedniej skali 1:2000. Stosownie do powyższego, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona Uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem trybu jej uchwalenia. W przekonaniu Sądu doszło natomiast do naruszenia zasad sporządzenia Planu miejscowego w jego części tekstowej i graficznej w odniesieniu do terenu nieruchomości skarżącej, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr a i nr b, obręb D., karta mapy [...] (KW nr [...]), w zakresie w jakim wyznacza dla tego terenu zaskarżone ustalenie planistyczne ZR-23. Skarżąca kwestionuje ustalenie ZR-23, bo wyklucza ono zabudowę jej nieruchomości: mieszkaniową, usługową czy każdą inną. Zaznacza, że fragment działki nr b, znajdujący się na terenie MN, U-45, ma zbyt małą powierzchnię by zrealizować na nim jakąkolwiek zabudowę, dla której teren ten jest dedykowany. W sprawie istota sporu sprowadza się zatem do tego, czy w odniesieniu do terenu ww. nieruchomości skarżącej z przeznaczeniem pod zadrzewienia i zakrzewienia (ZR-23), doszło do naruszenia przepisów prawa w związku z przekroczeniem granic kompetencji planistycznych gminy Dobrzeń Wielki. Z akt administracyjnych wyłania się następujący stan faktyczny sprawy. Nie jest on sporny i nie budzi on też wątpliwości Sądu. Zaskarżona do Sądu uchwała składa się z części tekstowej i załączników. Załącznikami do Uchwały jest m.in. załącznik nr 1 - rysunek Planu w skali 1:2000 (por. § 1 ust. 2 pkt 1 Uchwały). Według Planu obowiązującymi jego postanowieniami są ustalenia rysunku Planu, m.in.: linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu; symbole literowe i numer wyróżniający teren spośród innych terenów, przy czym w przypadku podwójnego symbolu przedzielonego przecinkiem (MN,U) istnieje możliwość realizacji obu funkcji w różnych proporcjach, albo wybór tylko pierwszej funkcji (por. § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 Uchwały). Sąd ustalił, że rysunek Planu składa się z trzech arkuszy obejmujących: północną, środkową i południową część wsi Dobrzeń Wielki. Działki nr a i nr c znajduje się na arkuszu obejmującym [...] część wsi D. Leżą one u zbiegu, zaznaczonych na arkuszu, dróg publicznych oznaczonych planistycznie: KDG-1 (ul. [...], droga wojewódzka nr [...]) i KDD - 103 (ul. [...]). Widać, że ustalenie ZR-23, oznaczone na mapie kolorem jasnozielonym, obejmuje działkę nr d (w całości) i nr c (w części). Północno - zachodnia część działki sąsiedniej nr c leży w granicach ustalenia MN,U-45, zaznaczonego kolorem w odcieniu czerwonym. Według legendy ZR to "Tereny zadrzewień i zakrzewień", a MN,U to "Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej". W najbliższym ich sąsiedztwie, prócz już wymienionych terenów KDG i KDD oraz MN,U znajdują się tereny o przeznaczeniu planistycznym: U - "Tereny zabudowy usługowej", KS - "Tereny obsługi komunikacji samochodowej" oraz P - "Tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów". Z kolei z części tekstowej Planu wynika, że symbol ZR oznacza tereny zadrzewień i zakrzewień (por. § 6 ust. 1 pkt 14 Uchwały) o przeznaczeniu: podstawowym - zadrzewienia i zakrzewienia, dla których ustala się utrzymanie lub uzupełnianie zadrzewień i zakrzewień w formie powierzchniowej lub kępowej z udziałem zieleni trawiastej (por. § 20 ust. 1 i 2 Uchwały) i dopuszczonym: realizację urządzeń o funkcji rekreacyjnej i infrastruktury technicznej za wyjątkiem telekomunikacyjnych obiektów wieżowych (por. § 20 ust. 3 pkt 3 Uchwały). Sąd dostrzegł też, że na rysunku Planu przedstawiono granice opracowania objętego uchwałą na tle wyrysowanego załącznika graficznego do Studium z 2013 r. Widać na nim, że obie działki skarżącej leżą w granicach terenu o kierunku zagospodarowania 1MN w kolorze w odcieniu jasnoczerwonym (podobnie jak tereny sąsiednie). Według wypisu i wyrysu ze Studium z 2013 r. teren działek nr a i nr b ma kierunek zagospodarowania 1MN - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna z dopuszczeniem zabudowy mieszkalno - usługowej oraz zabudowy usługowej na wydzielonych terenach i działkach (k. 59 akt sądowych). Gmina objaśniła przedłożony do akt wyrys ze Studium z 2013 r., wskazując m.in. na przeznaczenie w nim terenu działek nr a i nr b pod zabudowę mieszkalno - usługową oraz usługową na wydzielonych terenach i działkach (k. 58 i 60 akt sądowych). Skarżąca oraz organ przedstawiły dla Sądu dokumenty wskazujące jakie było planistyczne przeznaczenie spornej nieruchomości przed wejściem w życie Planu miejscowego z 2016 r. Skarżąca i organ przedłożyli wypis (organ także wypis) z Planu miejscowego z 2003 r. Zaznaczyć należy, że Plan miejscowy z 2003 r. obejmował teren działek nr a oraz nr b i obowiązywał do 2016 r. Został zastąpiony przez zaskarżony obecnie Plan z 2016 r., którym uchylono Plan miejscowy z 2003 r. (por. § 41 ust. 1 pkt 1 Uchwały). W Planie miejscowym z 2003 r. teren działek nr a i nr b był w całości przeznaczony pod zabudowę. Był w nim oznaczonym symbolem UC o przeznaczeniu podstawowym (tereny usług komercyjnych na wydzielonych działkach), dopuszczalnym kierunku przekształceń (modernizacja, adaptacje i przebudowy istniejących obiektów z zachowaniem dominującej funkcji usługowej, z zastrzeżeniem zgodności z obowiązującymi przepisami szczególnymi; zmiany rodzaju realizowanych usług na inne usługi komercyjne, z zastrzeżeniem zgodności nowych funkcji z wymogami obowiązujących przepisów szczególnych) i dopuszczalnych funkcjach towarzyszących (usługi publiczne). Ustalono w nim, że wysokość modernizowanej lub noworealizowanej zabudowy nie może przekroczyć 12 m licząc od poziomu terenu do kalenicy, że dachy mają mieć pokrycie z dachówki ceramicznej lub innych materiałów o fakturze dachówkopodobnej. W modernizowanych, rozbudowywanych lub nowobudowanych obiektach usługowych dopuszcza się stosowanie dachów jednospadowych, w przypadkach uzasadnionych względami użytkowymi dopuszcza się realizację obiektów realizowanych w technologiach nietradycyjnych, o wysokich walorach architektonicznych. Dopuszczono lokalizację tymczasowych obiektów kubaturowych o charakterze ekspozycyjnym, o lekkiej konstrukcji łatwej do demontażu. Ustalono możliwość zabudowy maksymalnie do 50 % powierzchni działki budowlanej. Ustalono obowiązek wyznaczenia w obrębie własności odpowiedniej liczby miejsc parkingowych dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo oraz zieleni izolacyjnej. Dopuszczono sytuowanie w obrębie własności urządzeń towarzyszących oraz elementów reklamowych (k.10, 61 i 62 akt sądowych). Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów, dopuszczonych przez Sąd jako dowody, wynika, że także przed uchwaleniem Planu miejscowego z 2003 r., teren obu działek nr a i nr b był w całości przeznaczony pod zabudowę. W Planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego wsi Dobrzeń Wielki zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej Nr XI/46/90 z dnia 20 kwietnia 1990 r. (Dz. Urz. Woj. Opolskiego Nr 21/90 poz. 458) był oznaczonym symbolem 120 MR - teren zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej (k. 11 akt sądowych). Na rzecz skarżącej Wójt Gminy Dobrzeń Wielki decyzją z dnia 2 kwietnia 1999 r. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie punktu sprzedaży [...] przewidzianej do realizacji na terenie działek nr a i nr b (k. 11 i 12 akt sądowych). W efekcie otrzymała ona zezwolenie na zjazd na teren budowy punktu sprzedaży [...] (k. 13 akt sądowych). W świetle powyższego Sąd dostrzega przede wszystkim to, że już z samego prostego porównania treści Planu miejscowego z treścią Studium z 2013 r. wynika, iż w zakresie przeznaczenia terenu działek nr a (w całości) i nr b (w części), pod tereny zadrzewień i zakrzewień (ZR-23), z wykluczeniem na nich zabudowy mieszkaniowej czy usługowej, sporne ich planistyczne przeznaczenie jest sprzeczne ze wskazanym w Studium z 2013 r. kierunkiem 1MN (tj. zabudową mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem zabudowy mieszkalno - usługowej oraz zabudowy usługowej na wydzielonych terenach i działkach). Przeznaczenie ZR-23 nie jest kontynuacją zasad zagospodarowania terenu ustalonych w Studium z 2013r. W ocenie Sądu treść dyrektywy o kierunku zagospodarowania nieruchomości skarżącej 1MN, wynikająca z postanowień Studium z 2013 r., jest - w świetle przedstawionych przez strony dowodów i zgromadzonych akt - jednoznaczna. Przyjęte dla tej nieruchomości ustalenie ZR-23 jest sprzeczne z kierunkiem 1MN. Wyklucza bowiem jej zabudowę przewidzianą wprost w ramach kierunku 1MN, co w sposób istotny narusza art. 20 ust. 1 u.p.z.p. W rozpoznawanej sprawie jest równie ważne to, że przeznaczenie ZR-23 jest całkowicie odmienne od przeznaczenia obowiązującego na terenie nieruchomości skarżącej do czasu przyjęcia kwestionowanego Planu, co wynika z ww. aktów planistycznych (Studium z 2013 r., Planu miejscowego z 2003 r. oraz Planu ogólnego z 1990 r.) oraz z ww. aktów indywidualnych. Skarżąca legitymowała się bowiem generalnymi i indywidualnymi aktami stosowania prawa, kształtującymi - zdaniem Sądu - w sposób konkretny, możliwość zabudowy jej nieruchomości. Rada, w ogóle nie uwzględniła tych faktów, w tym posiadania przez skarżącą decyzji lokalizacyjnej uprawniającej ją do rozpoczęcia procesu inwestycyjnego. Wszystkie ww. akty (generalne i indywidualne) wprost, jednoznacznie i wiążąco określały przy tym zagospodarowanie spornego terenu jako właśnie budowlanego. Jakkolwiek samo ich istnienie nie oznacza jeszcze w każdym przypadku (niejako automatycznie) braku możliwości zmiany przeznaczenia terenu w nowym planie w stosunku do tego, który wynika z owych warunków, to jednak zmiana taka winna być uzasadniona przez organ planistyczny doniosłym prawnie interesem publicznym, przeważającym nad zasadą ochrony praw nabytych i przyznaną skarżącej ekspektatywą zabudowy jej nieruchomości. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wyraźnie podkreśla się (zob. kwerendę poglądów TK dokonaną przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 2754/24, które Sąd aprobuje i przytacza w dalszej części uzasadnienia wyroku), że zasada ochrony praw nabytych nie jest równoznaczna z zakazem zmiany przez prawodawcę (również lokalnego) przepisów określających sytuację prawną podmiotu prawa, w zakresie, w jakim jego sytuacja nie wyraża się w przysługującym prawie podmiotowym. Za ukształtowany należy uznać pogląd o konieczności objęcia ochroną w ramach praw nabytych także tzw. ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia prawa (por. wyroki TK z dnia 22 czerwca 1999 r., sygn. akt K 5/99 i z dnia 23 listopada 1998 r., sygn. SK 7/98). Ochrona owych ekspektatyw w ramach konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych, dotyczy w szczególności ekspektatywy związanej z własnością, chronioną w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W skład przedmiotowego prawa własności wchodzi zaś uprawnienie do zabudowy nieruchomości, jako wyraźny przykład uprawnienia właścicielskiego. Organ nie może zatem nie dostrzegać tego, że dana nieruchomość (także jej część), została ukształtowana w sposób wiążący innymi aktami indywidualnego stosowania prawa, wydanymi na podstawie i w zgodzie z przepisami ustaw. Jak wskazuje TK w wyroku z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt P 31/10: "zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych i ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych. Zasada ochrony praw nabytych (ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych) nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza wprowadzenia regulacji je ograniczających lub ich pozbawiających, jeśli wprowadzone ograniczenia znajdują podstawę w wartościach konstytucyjnych, którym w konkretnej sytuacji powinno się przyznać pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych, a których realizacja nie jest w inny sposób możliwa. Nawet wówczas należy dodatkowo ocenić, czy prawodawca podjął niezbędne działania mające na celu zapewnienie jednostce warunków do przystosowania się do nowej regulacji. Z powyższych warunków wynika, że Konstytucja poza gwarancjami nienaruszalności pozostawia prawa nabyte niesłusznie lub niegodziwie, a także bez oparcia w założeniach obowiązującego porządku konstytucyjnego. Zakres ochrony tzw. praw tymczasowych dotyczy bowiem wyłącznie oczekiwań usprawiedliwionych i racjonalnych i nie obejmuje takich dziedzin życia i sytuacji, w których jednostka musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe (por. przede wszystkim wyroki z dnia 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99; z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. K 4/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 165 oraz z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. SK 30/04)". Organ tworząc prawo miejscowe, skuteczne erga omnes osób znajdujących się w zasięgu jego oddziaływania, ma obwiązek respektować zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (tzw. zasada lojalności państwa względem obywateli). Istota tej zasady sprowadza do zakazu zastawiania przez przepisy prawne pułapek, formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłego wycofywania się przez państwo ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania (por. wyroki TK z dnia 3 grudnia 1996 r., sygn. K 25/95 oraz z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. Kp 2/08). Zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (również lokalnego), wymaga od prawodawcy zabezpieczenia wspomnianych już "interesów w toku", a zwłaszcza należytą realizację uprawnień nabytych na podstawie poprzednich bądź innych regulacji prawnych (por. wyroki TK: z dnia 2 marca 1993 r. sygn. akt K 9/92, z dnia 15 lipca 1996 r., sygn. akt K 5/96, z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SK 7/00). W rozpoznawanej sprawie gmina Dobrzeń Wielki nie wyjaśniła, dlaczego przyznane skarżącej uprawnienie do zabudowy jej nieruchomości nie zasługuje na uwzględnienie w Planie, tym bardziej, że samo Studium z 2013 r. wyznaczało właśnie dla niej kierunek 1MN (tj. zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem zabudowy mieszkalno - usługowej oraz zabudowy usługowej na wydzielonych terenach i działkach). Nie wyjaśniono dlaczego pomimo ekspektatywy zabudowy należy skarżącej odebrać przyznane wcześniej prawo. Zaznaczyć należy, że gminny organ planistyczny z urzędu posiadał wiedzę o przyznanym skarżącej uprawnieniu do zabudowy jej nieruchomości. Zatem brak uwag zgłoszonych przez skarżąca do projektu Planu nie usprawiedliwiał odebrania prawa. Według skarżącej jej nieruchomość nie wyróżnia się przy tym od terenu działek sąsiednich. Są do niej podobne. Jest ona otoczona przez zabudowane nieruchomości prywatne wsi D. Tak jak one graniczy z drogami publicznymi. Nie znajduje się w pasie zieleni i nie stanowi części kompleksu zieleni. Twierdzeniom tym gmina Dobrzeń Wielki nie przeczyła. Nie przedstawiła przy tym własnej racjonalnej argumentacji, uwarunkowań i ograniczeń (prawnych i faktycznych), dla wprowadzenia zaskarżonego rozwiązania planistycznego ZR-23. Nie wykazano, aby w sprawie istniały podstawy do ingerencji w stan prawny ukształtowany na działkach nr a i nr b, przed przyjęciem Planu. Co ważne kierunek zagospodarowania 1MN, wiążący Radę w momencie podejmowania Uchwały, został zrealizowany na podobnych do siebie gruntach sąsiednich MN,U-45, w tym nawet na części nieruchomości skarżącej (tj. na około połowie terenu działki nr b). W Planie przeznaczono je pod zabudowę MN,U-45. Nie zostały wykluczone spod zabudowy tak jak sporna "enklawa" zadrzewień i zakrzewień ZR-23 zaplanowana na części nieruchomości skarżącej. Sąd dopatrzył się zatem nie tylko naruszenia art. 20 ust. 1 u.p.z.p., ale także naruszenia kryterium niezbędności i proporcjonalności w nałożeniu na przedmiot prawa własności skarżącej obciążenia w postaci ustalenia ZR-23, wykluczającego uprawnienie do zabudowy przyznane wcześniej. Upraszczając gmina Dobrzeń Wielki w sposób nieuzasadniony nierówno potraktowała właścicieli znajdujących się w podobnej sytuacji. Zawarta w odpowiedzi na skargę argumentacja nie usprawiedliwia takiego zróżnicowania. W szczególności nie wykazano istnienia w rozpoznawanej sprawie dostatecznie doniosłego interesu publicznego uzasadniającego wprowadzenie tak daleko idącego ograniczenia prawa własności skarżącej. Ma zatem rację skarżąca, że doszło do naruszenie wskazanych w skardze przepisów art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 oraz ust. 3, art. 6 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 28 u.p.z.p. przez nieprawidłowe wyważenie interesu publicznego i prywatnego, a w konsekwencji przekroczenie granic władztwa planistycznego i zasad sporządzania planu miejscowego polegające na przeznaczeniu całej powierzchni działki nr a oraz około połowy działki nr b, na teren zadrzewień i zakrzewień ZR-23. W efekcie doszło też do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 140 k.c. i art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez ograniczenie prawa własności skarżącej w sposób naruszający konstytucyjne zasady proporcjonalności i równości, a w konsekwencji przekroczenie granic władztwa planistycznego oraz istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Przywołane przepisy statuują bowiem granice władztwa planistycznego gminy w postaci zasad poszanowania własności prywatnej oraz nakazu zachowania proporcjonalności ingerencji władzy publicznej w prawo własności, jak również uwzględniania zasady równości właścicieli nieruchomości wobec prawa, w tym prawa miejscowego. Granice te zostały w rozpoznawanej sprawie naruszone. Reasumując dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej uchwały Rady Gminy Dobrzeń Wielki z dnia 2 grudnia 2016 r., Nr XXV/194/2016, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dobrzeń Wielki - 4 wykazała, że akt ten, w części tekstowej i graficznej, odnoszącej się do terenu oznaczonego na rysunku Planu symbolem ZR-23, obejmującym działki skarżącej o numerach ewidencyjnych: a i b, obręb ewidencyjny D., został wydany z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem w części jego nieważności na gruncie art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Z podanych powyżej powodów Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 300 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1949) oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.