I SA/Op 532/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi W dniu 22 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła za pośrednictwem platformy e-PUAP skarga A. D. (dalej określanego jako: skarżący, strona, wnioskodawca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] (otrzymaną przez stronę w dniu 20 września 2021 r.) w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. Wraz ze skargą na wymienioną decyzję, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że na dzień 20 października 2021 r. miał zaplanowane wysłanie uprzednio przygotowanej skargi, której termin nadania upływał z tym też dniem. Z uwagi na niemożność zalogowania się do platformy e-PUAP (liczne starania wysłania pisma, zakończone komunikatem błędu) skargi nie udało się nadać z zachowaniem terminu przewidzianego do jej wniesienia. Skarżący dokonał powyższej czynności dopiero w dniu 22 października 2021 r. (wnosząc skargę bezpośrednia do WSA w Opolu, a ten w dniu 26 października 2021 r. przekazał ją do SKO w O.), przy czym nie posiada on wiedzy z jakich powodów owe utrudnienia zaistniały. Zdaniem strony nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności wniesienia skargi, bowiem skarżący miał prawo oczekiwać, że skonstruowany system komunikowania się obywateli z instytucjami będzie działał. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie, jako wniesionej po upływie terminu oraz o odmówienie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Przy czym stosownie do treści § 4 art. 53 p.p.s.a. termin, o którym mowa w art. § 1 i 2 p.p.s.a., uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, o czym stanowi art. 85 p.p.s.a. Jeżeli strona nie dokonała w postępowaniu sądowym czynności w terminie bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Aby jednak Sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 p.p.s.a). Z kolei jak stanowi art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyjaśnić należy, że mając na uwadze argumentację zawartą we wniosku, Sąd przyjął, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku został zachowany, a Sąd mógł dokonać jego oceny w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu tj. rozważenia, czy argumenty podnoszone przez skarżącego uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149, por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 229/12). O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia dotykające samej strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi z uwagi na różnorodność sytuacji życiowych zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony o terminie lub trybie wniesienia środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, opubl. w Lex nr 1530525). Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zatem wykazanie tej okoliczności z dużą wiarygodnością. Przechodząc do oceny złożonego wniosku w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu rozważenia wymaga, czy argumenty podnoszone przez stronę uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W rozpatrywanej sprawie, jako przyczynę uchybienia terminu podano niemożność zalogowania się do systemu e-PUAP. Zdaniem strony zdarzenie to wystąpiło niezależnie od woli skarżącego i uniemożliwiło terminowe złożenie skargi. Z okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu wynika ponadto, że skarżący w ostatnim dniu 30-dniowego terminu przewidzianego do dokonania przedmiotowej czynności (tj. 20 października 2021 r. o godz. 20:49) dokonał podpisania skargi certyfikowanym podpisem elektronicznym. Akta administracyjne zawierają dokument "Raport weryfikacji podpisu" wskazujący m.in. na osobę podpisującą skargę "A. R. D." jak i datę i godzinę podpisania skargi "2021-10-20 20:49:12" (k. 8 akt sądowych). Powyższe, w ocenie strony świadczyć miało o gotowości wysłania skargi z ww. datą, do czego by doszło, gdyby nie nastąpiła nieprzewidziana niemożność zalogowania się na profil zaufany. Nadto nawet gdy się to udało skarżącemu, wykonanie jakiejkolwiek czynności przy próbie edytowania pisma kończyło się komunikatem błędu. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie spornym zagadnieniem nie jest o tyle sam fakt sygnalizowanych przez stronę błędów w działaniu platformy e-PUAP, lecz okoliczność, iż to właśnie "zaistniała awaria" była powodem niedotrzymania przez skarżącego terminu do złożenia skargi. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Skarżący bowiem brak winy w dochowaniu terminu uzasadnia problemami technicznymi związanymi z funkcjonowaniem platformy e-PUAP. W ocenie Sądu, taka argumentacja nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminu powstało wskutek okoliczności przez stronę niezawinionych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że "awaria systemu komputerowego nie jest nadzwyczajną okolicznością, której nie można przewidzieć. Zauważa się także i podkreśla, że przepisy prawa nie nakładają obowiązku sporządzenia skargi w formie elektronicznej" (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 145/15 – publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu nawet przyjmując, że skarżący nie mógł ominąć występującego problemu technicznego w danym momencie, w samej czynności wysłania skargi mógł skorzystać z tradycyjnej formy jej nadania tj. za pośrednictwem operatora pocztowego. Ponadto odkładanie wykonania czynności procesowej na tzw. "ostatnią chwilę" nie może być uznane za działalnie strony z należytą dbałością i starannością. Posługując się komputerem w związku z przygotowywaniem pisma procesowego, skarżący winien być świadomy możliwych zagrożeń. Z funkcjonowaniem wszelkich systemów informatycznych nieodłącznie i w sposób nieunikniony wiąże się możliwość wystąpienia określonych problemów technicznych. Dotyczy to również Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (e-PUAP), za pośrednictwem której skarżący podejmował działania zmierzające do doręczenia w formie elektronicznej skargi do WSA w Opolu. Podkreślenia wymaga, że wykorzystując platformę e-PUAP do przesłania skargi na elektroniczną skrzynkę podawczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący napotykając na utrudnienia techniczne nie podjął żadnych czynności celem ich wyjaśnienia i potwierdzenia kwestii uniemożliwiających skuteczne wysłanie korespondencji z platformy e-PUAP, tj. chociażby upewnienia się, czy faktycznie zaistniała przeszkoda w komunikacji z Sądem z przyczyn od strony niezależnych. W tym celu skarżący powinien podjąć stosowne działania zmierzające do skorzystania z usług oferowanych użytkownikom platformy e-PUAP w postaci systemu wsparcia informatycznego. Zauważyć należy, że decyzja o skorzystaniu z tego narzędzia komunikacji winna być poprzedzona lekturą zasad działania tej platformy. Co istotne ww. platforma została stworzona i udostępniona jako narzędzie komunikacji dla ogółu obywateli a zasady działania narzędzia komunikacji, którym zdecydował się posłużyć skarżący zostały udostępnione na samej platformie. I tak w zakładce KONTAKT wskazano na: "Wsparcie użytkowników e-PUAP" oferowanych przez Centrum Pomocy Użytkowników e-PUAP w Centralnym Ośrodku Informatyki, gdzie można zgłosić pytanie, uwagę lub napotkany problem z działaniem usług e-PUAP. Zdaniem Sądu uzyskanie, bądź próba uzyskania owego wsparcia byłaby właściwą drogą do wyjaśniania zaistniałych w opinii skarżącego przeszkód dotyczących prawidłowego działania platformy e-PUAP. Niewątpliwie skarżący mógłby ww. fakt zgłosić do wskazanego w zakładce Zespół Service Desk. Nie negując okoliczności, iż skarżący w istocie mógł mieć trudność w zrealizowaniu przedmiotowej czynności, zauważyć należy, że z treści uzasadnienia wniosku nie wynika aby w okresie przewidzianym na wniesienie skargi skarżący nie mógł podjąć stosownych czynności w terminie. Nieuprawnionym są zatem twierdzenia strony o rzekomym ponoszeniu odpowiedzialności za błędy występujące po stronie systemu administracyjnego prowadzonego przez ww. platformę. Oceniając zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu, jaką jest brak winy po stronie skarżącego Sąd stwierdził, że przesłanka ta nie została w niniejszej sprawie spełniona. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że faktyczna przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, polegająca na wystąpieniu okoliczności związanych nieprawidłowo funkcjonującym systemem komputerowym, mająca stanowić niezawinioną przez stronę przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie była od niego niezależna i nie mogła być przezwyciężona przy dołożeniu wszelkich starań. Jak wyżej wskazano, warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest przede wszystkim uprawdopodobnienie przez nią, iż nie mogła dokonać czynności w terminie, na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia należytej staranności. Zatem przy ocenie winy lub braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt I FZ 154/16). Natomiast należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu czynności procesowych, dla dokonania których ustawodawca określił termin. W przedmiotowej sprawie żadnych tego typu zdarzeń skarżący nie powołał. Zasadność wniosku można by było rozważać, gdyby nie było możliwości nadania korespondencji w żaden z alternatywnych sposobów przewidzianych w przepisach p.p.s.a., a tego we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, w myśl cytowanych wyżej przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie.