I SA/Op 553/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 30 stycznia 2025 r., nr 1601-IEW.720.1.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym w związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z 18.06.2025 r., nadanym w placówce pocztowej tego samego dnia (k. 5 akt sądowych), S. P. (dalej jako "skarżący", "strona"), wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 30 stycznia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 lutego 2025 r. (k. 85 akt. adm.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie. Odpis odpowiedzi na skargę został doręczony skarżącemu w dniu 20.08.2025 r. Pismem nadanym w dniu 27.08.2025 r. skarżący wniósł o oddalenie wniosku organu o odrzucenie skargi. Wskazał, że doręczenie zaskarżonego postanowienia nie zawierało prawidłowego pouczenia o środkach zaskarżenia i terminie do wniesienia skargi, co oznacza, że bieg terminu do wniesienia skargi nie rozpoczął się prawidłowo. Dodatkowo, na wypadek gdyby sąd uznał inaczej, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dalszej części ww. pisma procesowego skarżący odniósł się merytorycznie do stanowiska organu zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm.) – w skrócie jako: p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustanowiony w powołanym przepisie termin jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie, zaś dokonanie czynności procesowej po jego upływie pozostaje bezskuteczne. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości określa zarówno początek biegu terminu do zaskarżenia (dzień doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie), jak i konsekwencje złożenia skargi po jego upływie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę spóźnioną sąd jest zobowiązany odrzucić. Wyjątek od przywołanej zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a., w myśl którego - gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wymogi takiego wniosku precyzuje art. 87 p.p.s.a., zgodnie z którym: pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1); w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2); równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z treści powołanych przepisów wynika, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym termin do dokonania przez stronę czynności, któremu strona uchybiła, należy przywrócić, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie strona dokona czynności, dla której określony był termin; 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W kontekście powyższego wskazać należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, jakiej w prowadzeniu spraw można domagać się od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zatem o braku winy w niedochowaniu terminu można mówić w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności, by dokonać czynności procesowej w terminie, lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i która powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienie NSA z 10.09.2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). Przywrócenie terminu usprawiedliwia zatem zaistnienie wyłącznie nagłych, obiektywnych, niezależnych od wiedzy i woli strony okoliczności, które mimo dołożenia należytej staranności prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Dlatego przy ocenie braku winy strony w uchybieniu terminu Sąd uwzględnia nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. np. postanowienie NSA z 10.08.2017 r., sygn. akt II GZ 599/17). Innymi słowy, przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Podkreślić należy, że to na stronie, która uchybiła terminowi, spoczywa obowiązek wykazania braku winy i to ona ponosi negatywne konsekwencje niesprostania temu obowiązkowi. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminu strona powinna jedynie "uprawdopodobnić", a nie "udowodnić" – co bez wątpienia świadczy o pewnym odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania wyjaśniającego i co z pewnością jest ułatwieniem dla strony – lecz jednocześnie owo uprawdopodobnienie powinno uwiarygodnić staranne postępowanie strony oraz fakt, że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że w ocenie Sądu w sprawie zachowane zostały warunki formalne wniosku o przywrócenie terminu – skarżący dokonał czynności, dla której określony był termin, a wniosek o przywrócenie terminu złożył w ciągu 7 dni od daty doręczenia mu odpowiedzi na skargę, zawierającej wniosek o odrzucenie skargi z uwagi na wniesienia jej po upływie terminu. Zauważyć w tym miejscu należy, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Jednakże gdy o uchybieniu terminu do złożenia skargi strona dowiedziała się już w toku zainicjowanego postępowania sądowego, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi składa się do sądu bez konieczności ponownego wniesienia "nowej" skargi i nie za pośrednictwem organu, ponieważ akta sprawy dotyczące skargi wniesionej po terminie są w posiadaniu sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 4.11.2021 r., sygn. akt II OZ 769/21). Nie budzi także wątpliwości Sądu sam fakt wniesienia skargi z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 lutego 2025 r. (k. 85 akt. adm.), a trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu minął bezskutecznie z upływem 26 marca 2025 r. Istotą sprawy jest jednak rozstrzygnięcie, czy niedochowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że doręczenie zaskarżonego postanowienia nie zawierało prawidłowego pouczenia o środkach zaskarżenia i terminie do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - nie wykazano braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Powołana we wniosku okoliczność, tj. brak pouczenia o terminie zaskarżenia postanowienia do sadu administracyjnego jest gołosłowna i nie stanowi wystarczającej przesłanki uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu. Z art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika przy tym jednoznacznie, że to obowiązkiem strony jest uprawdopodobnienie braku winy. Choć nie może budzić wątpliwości teza, że uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem, to jednak nie jest wystarczające ograniczenie się przez stronę do przedstawienia w tym zakresie samych tylko twierdzeń. Wskazać należy, iż w ocenie Sądu skarżący pouczony został, że skargę należy złożyć w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia będącego przedmiotem zaskarżenia, stosownie do treści art. 53 § 1 p.p.s.a., gdyż jak wynika z akt administracyjnych, na stronie 3 i 4 zaskarżonego postanowienia DIAS zawarto pouczenie odnośnie wniesienia skargi do sądu administracyjnego wskazując, że należy to uczynić w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. W oparciu o powyższe, zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, by niedochowanie terminu na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, na postanowienie DIAS było spowodowane brakiem winy skarżącego, który to brak winy determinuje przywrócenie uchybionego terminu. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, o czym orzekł jak w sentencji postanowienia.