I SA/Op 591/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. J. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K., A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 4 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników i określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu, wobec sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2015 r. postanawia przyznać pełnomocnikowi skarżących K. K. i A. P. adwokatowi M. J. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 3.247,20 zł (słownie: trzy tysiące dwieście czterdzieści siedem 20/100), zawierającą podatek od towarów i usług w wysokości 607,20 zł (słownie: sześćset siedem 20/100). Postanowieniami z dnia 24 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyznał K. K. i A. P. (dalej określani jako skarżący) prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Reprezentacja wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Opolu adwokata M. J. dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 4 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników i określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu. Skarga została oddalona nieprawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 25 listopada 2014 r. Pismem z 4 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżących adwokat M. J. wystąpił o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu na rzecz każdego z obu skarżących, oświadczając zarazem, że na jego rzecz nie dokonano w tym względzie żadnych opłat. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r.,poz.270 ze zm.) referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 lutego 2015r. przyznał ustanowionemu pełnomocnikowi od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, tytułem wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu , kwotę 3.247,20 zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie odwołał się do zapisu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a/ oraz lit c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013, poz. 461) - / dalej Rozporządzenie/, zawierającego stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji . Ponieważ zaskarżona decyzja zawierała zarówno orzeczenie określające zobowiązanie w podatku akcyzowym w wysokości 17.384 zł (na taką kwotę opiewa również wartość przedmiotu zaskarżenia), jak i orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej skarżących jako byłych wspólników spółki cywilnej, w sprawie zastosowanie miały stawki minimalne dotyczące zarówno należności pieniężnej jak i niepieniężnej. Stosownie do postanowień przepisu § 6 Rozporządzenia przy wartości przedmiotu sprawy w wysokości 17.384 zł , mieszczącej się w przedziale powyżej 10.000 zł do 50.000 zł , stawka minimalna wynosi 2.400 zł. Zgodnie natomiast z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie niż w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, a taki przedmiot postępowania stanowiła kwestia równoległego orzeczenia w tej samej decyzji o odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników za określoną tą decyzją należność pieniężną, w tej części przedmiotu postępowania sądowego zastosowanie miała stawka minimalna wynosząca 240 zł. Tym samym należne łączne wynagrodzenie za udział pełnomocnika w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w sprawie ze skargi na decyzję dotyczącą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu oraz orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników wynosiło kwotę 2.640 zł (2.400+240), podwyższoną dodatkowo o stawkę podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik adw. M. J. złożył sprzeciw, w którym nie kwestionując samego sposobu obliczenia wysokości należnego mu jednostkowego wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, zarzucił wadliwe uznanie, że w przypadku gdy reprezentował on w postępowaniu sądowym więcej niż jednego skarżącego, przysługuje mu wyłącznie pojedyncza stawka wynagrodzenia. Według niego w takiej sytuacji, stawka należnego mu wynagrodzenia za udzieloną każdemu ze skarżących pomoc prawną winna być ustalona odrębnie w stosunku do każdej z reprezentowanych stron postępowania sądowego. Tym bardziej, że mające w sprawie zastosowanie przepisy dotyczące wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu odnoszą się do reprezentacji strony postępowania, a zatem do każdej z nich traktowanej osobno. Takie też stanowisko do tej pory prezentowane było przez WSA w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowienie referendarza sądowego, skutecznie zaskarżone sprzeciwem traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest zatem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa. Ponownie rozpoznając wniosek pełnomocnika skarżących adwokata M. J. o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu odrębnie na rzecz każdego z obu skarżących, w pierwszej kolejności należy odnieść się do specyfiki będącej przedmiotem postępowania sądowego zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 4 czerwca 2013 r., określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przez A s.c. [...] w [...] samochodu i orzekającej o odpowiedzialności byłych wspólników tej spółki: K. K. i A. P. solidarnie ze spółką za zaległość podatkową powstałą z tego tytułu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy wskazały między innymi przepisy: art. 21 § 1 pkt. 1, art. 107 § 1, § 2, pkt 2, art. 108 § 1, art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) / dalej O.p./ W ramach zaskarżonej decyzji doszło zatem do zastosowania przez organy, przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, unormowań zawartych w art. 115 § 1, 2 i 4 O.p. W sprawie nie budził bowiem wątpliwości fakt rozwiązania spółki cywilnej A w [...] z dniem 30 września 2011 r. oraz to, że jej wspólnikami zarówno w dniu powstania zobowiązania podatkowego jak i w dacie przekształcenia się tego zobowiązania w zaległość podatkową byli skarżący. Tym samym sposób przeprowadzenia postępowania oraz samo rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 115 § 1, § 2, 4 i 5 O.p. . W świetle art. 115 § 1-5 O.p. określenie wysokości zobowiązania rozwiązanej spółki cywilnej z tytułu podatku akcyzowego może nastąpić tylko w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich, w którym uczestniczą wszyscy byli wspólnicy spółki cywilnej, a postępowanie to dotyczące odpowiedzialności poszczególnych wspólników za zobowiązania nieistniejącej spółki, powinno być uwieńczone wydaniem decyzji o odpowiedzialności solidarnej byłych wspólników za określone, co do wielkości zaległości podatkowe rozwiązanej spółki cywilnej. Dlatego też w ramach zaskarżonej decyzji określenie wysokości zobowiązania w odniesieniu do Spółki nastąpiło w tym przypadku w ramach jednej decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, a całe postępowanie toczyło się z obligatoryjnym udziałem wszystkich byłych jej wspólników. Nadto orzeczenie zarówno o wysokości samego zobowiązania Spółki jak i następnie o solidarnej odpowiedzialności za nie obu byłych wspólników dotyczyło jednej , tożsamej należności pieniężnej będącej następnie, podstawą do obliczenia wysokości wynagrodzenia należnego ich pełnomocnikowi w niniejszym postępowaniu sądowym. W tym stanie faktycznym istotnym stało się rozstrzygniecie, na gruncie obecnego postępowania dotyczącego wysokości , przysługującego za udzielenie skarżącym , jako współuczestnikom materialnym, wynagrodzenia dla reprezentującego ich w postępowaniu sądowym z urzędu tego samego adwokata. W ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji należało przyznać pełnomocnikowi wykonującego z urzędu czynności na rzecz obu skarżących wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej jednokrotności należnego mu z tego tytułu wynagrodzenia. Kwestia sposobu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w sytuacji gdy świadczona jest pomoc prawna przez tego samego pełnomocnika, na rzecz stron postępowania w stosunku do których zachodzi współuczestnictwo materialne była ( wprawdzie na gruncie prawa cywilnego) przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Rozważając zagadnienie prawne dotyczące kwestii "czy pod rządem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia - ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, Nr 126, poz. 1069 i Nr 153, poz. 1271) oraz § 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a także art. 223 ust. 2 i art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, Nr 126, poz. 1069 i Nr 153, poz. 1271) i § 2, 3 i 4s rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349) zachowała aktualność uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1963 r., III PO 17/63 (OSNCP 1964, nr 6, poz. 107) w części stwierdzającej, iż współuczestnikom procesu zastąpionym przez jednego adwokata, w razie wygrania przez nich sprawy, sąd przyznaje zwrot kosztów procesu z tytułu poniesionych przez nich wydatków na opłacenie pełnomocnika procesowego w wysokości jednego wynagrodzenia?" Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 stycznia 2007r III CZP 130/06 ( opubl. OSNC 2008/1/1, Biul.SN 2007/1/15, OSP 2007/12/140 oraz M.Prawn. 2007/21/ 1197) potwierdził wcześniejsze swoje stanowisko, że w takiej sytuacji sąd przyznaje zwrot kosztów w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jednego pełnomocnika. Ta linia orzecznicza utrwalona została również w późniejszych postanowieniach Sądu Najwyższego (postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2011 r., IV CZ 142/10, LEX nr 785282; postanowienie SN z dnia 16 listopada 2011 r., V CZ 83/11, niepubl.) wskazujących na taki sposób rozstrzygnięcia o kosztach w sytuacji zaistnienia po stronie uczestników postępowania współuczestnictwa materialnego. Z tych też względów, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie podzielił argumentacji zawartej w sprzeciwie, iż pełnomocnikowi przysługiwało wynagrodzenie za świadczoną przez niego z urzędu pomoc prawną, odrębnie w stosunku do każdego z reprezentowanych przez niego, w tym samym postępowaniu sądowym , skarżących. W kwestii sposobu dokonania obliczenia samej wysokości wynagrodzenia (co nie było kwestionowane w sprzeciwie) zastosowanie miały regulacje § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i lit c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, obliczane na podstawie § 6. Tym samym należne wynagrodzenie za udział pełnomocnika w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w sprawie ze skargi na decyzję dotyczącą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu oraz orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników wynosi łącznie 2.640 zł , którą także dodatkowo należało podwyższyć o podatek od towarów i usług, zgodnie z obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, stawką podatkową 23% przewidzianą w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) .