I SA/Op 803/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 września 2025 r., nr UP-643/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. . Przedmiotem skargi wniesionej przez A. O. (dalej jako: Skarżący, Strona, Wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 września 2025 r., wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) [zwanej dalej "k.p.a."] w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.), [zwanej dalej "u.s.u.s."] - którą organ ten, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wskutek uchylenia wyrokami tut. Sądu: z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 359/24 oraz z 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 112/25 poprzednich decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanych w przedmiotowej sprawie - ponownie utrzymał w mocy własną decyzję z 2 listopada 2023 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2017 r. do sierpnia 2021 r. wraz z odsetkami i na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2017 r. do sierpnia 2021 r. wraz z odsetkami. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 3.11.2022 r. skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 5/2017 do 8/2021. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z 2.11.2023 r. ,nr 2173/2023 , odmówił umorzenia należności z tytułu składek. W wyniku złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wydał decyzję z dnia 22.01.2024 r. którą utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 2.11.2023 r. Powyższa decyzja z dnia 22.01.2024 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 359/24. Również wydana wskutek powyższego wyroku decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy ww. decyzję z dnia 2.11.2023 r. została uchylona wyrokiem WSA w Opolu z dnia 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 112/25. Motywy rozstrzygnięcia Sądu zawarte w ww. wyrokach, zostaną szczegółowo przedstawione w dalszej części uzasadnienia, w ramach rozważań prawnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownie przeprowadzonym postępowaniu w sprawie umorzenia wydał zaskarżoną obecnie decyzję z dnia 10 września 2025 r. W jej uzasadnieniu przypominał, że Skarżący w uzasadnieniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową. Decyzją wydaną w I instancji odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, ponieważ: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymieniona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; - Skarżący nie wykazał zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego, - Skarżący nie wykazał, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia. - Skarżący nie wykazał, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W zaskarżonej decyzji również nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego. W toku ponownie prowadzonego postępowania Skarżący dodatkowo przedłożył dokumentacje medyczną swoja, małżonki oraz niepełnosprawnej córki, faktury dotyczące zakupu leków, rachunki, dokumentację bankową (opisane na str. 3-5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Z oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 10 lipca 2025 r. wynika, że Skarżący: - jest żonaty; - nie pracuje zarobkowo; - pobiera świadczenie emerytalne o numerze [...] którego wysokość od 1 marca 2025 r. wynosi 3 603,00 zł brutto tj. 2 246,22 zł netto; - posiada inny dochód w kwocie 2 094,75 zł miesięcznie; - nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy; - ponosi stałe, miesięczne wydatki z tytułu: czynszu -729,80 zł, opłat eksploatacyjnych - 301,68 zł, - ponosi miesięczne koszty leczenia w wysokości 1 848,45 zł, - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. O., która posiada dochód w kwocie 5 025,86 zł miesięcznie oraz córką A. O., która posiada dochód w kwocie 6 559,65 zł miesięcznie; - posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za 2025 r. w kwocie 85,00 zł z ratą 7,08 zł oraz w instytucjach do 2029 r., które są spłacane w układzie ratalnym, w formie dobrowolnych wpłat oraz postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez ZUS w Opolu; - posiada mieszkanie o pow. 46,65 m2 położone w B. przy ul. [...] nr KW [...]; - posiada - środki pieniężne na rachunku bankowym: [...] w kwocie 9 49437 zł; [...] w kwocie 19 216,85 zł, - nie posiada - maszyn, urządzeń, środków transportu, - posiada - inne składniki mienia ruchomego (komputer, tablet, telewizor, pralkę, zmywarkę, lodówkę, telefon) o łącznej wartości 7 464,00 zł, - nie posiada wierzytelności, - nie przewiduje poprawy sytuacji materialnej. Dodatkowo w toku postępowania organ ustalił, że: - 11 sierpnia 2021 r. Skarżący zaprzestał - prowadzenia działalności gospodarczej, - Skarżący pobiera - świadczenie emerytalne w aktualnej wysokości 3 603,35 zł brutto, po potrąceniach na rzecz ZUS kwoty 900,83 zł, do wypłaty 2 246,22 zł, - żona Skarżącego pobiera emeryturę w kwocie 2 022,26 zł brutto oraz świadczenie wyrównawcze w kwocie 1 581,09 zł brutto, tj. łącznie 3 147,05 zł netto, świadczenie jest wolne od potrąceń, - córka Skarżącego pobiera rentę oraz dodatek dopełniający w łącznej kwocie 4 489,63 zł brutto, tj. 3 846,56 zł netto oraz świadczenie wspierające przyznane na okres do 31 marca 2031 r. w kwocie 4 134,00 zł miesięcznie, - Skarżący pełni funkcję przewodniczącego Stowarzyszenia "[...]", które figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr KRS [...], - Skarżący posiada następców prawnych - żonę E. O., dzieci – A. O., A.L., A. W., S. O., - Skarżący nie jest właścicielem pojazdu, - Skarżący jest współwłaścicielem: 1/255 udziału w nieruchomości gruntowej o pow. 0,0970 ha położonej w B., dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą [...]; na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego o pow. 49,2700 m2 położonej w B. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą [...]. Przechodząc do rozpatrzenia wniosku Strony, organ w pierwszej kolejności stwierdził, ze należności objęte wniosek nie uległy przedawnieniu. Wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 28 września 2022 r. określił wysokość zadłużenia Skarżącego. Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie Strony od powyższej decyzji. W dniu 14 sierpnia 2023 r. ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne, w toku którego doszło do zajęcia świadczenia emerytalnego Strony, co zawiesiło bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Tym samym na dzień wydania zaskarżonej decyzji należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Kolejno organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku skarżącego: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że; a. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, c. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, d. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi – Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie zostało jednak spełnione kryterium braku majątku, ponieważ pobiera on świadczenie emerytalne, którego wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego; Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej i lokalu mieszkalnego; posiada też następców prawnych; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których Strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; wobec Skarżącego ze świadczenia emerytalnego Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne, które przynosi wymierne efekty w postaci sukcesywnych wpłat; Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej oraz lokalu mieszkalnego, na których ZUS może dokonać wpisu na hipotekę celem zabezpieczenia należności z tytułu składek. Przechodząc do podstawy umorzenia składek zawartej w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", organ wskazał na poczynione ustalenia, z których wynikało, że: - Skarżący pobiera świadczenie emerytalne w aktualnej wysokości 3 603,35 zł brutto, po potrąceniach na rzecz ZUS kwoty 900,83 zł, do wypłaty 2 246,22 zł oraz świadczenie pieniężne z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w kwocie 1 878,91 zł i dodatek z tytułu niepełnosprawności z Gminy B. w kwoce 215,84 zł, - żona Skarżącego pobiera emeryturę w kwocie 2 022,26 zł brutto oraz świadczenie wyrównawcze w kwocie 1 581,09 zł brutto, tj. łącznie 3 147,05 zł netto, świadczenie jest wolne od potrąceń oraz świadczenie przysługujące dla [...] w kwocie 1 878,91 zł netto, - córka Skarżącego pobiera rentę oraz dodatek dopełniający w łącznej kwocie 4 489,63 zł brutto, tj. 3 846,56 zł netto oraz świadczenie wspierające przyznane do 31 marca 2031 r. w kwocie 4 134,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Łączny dochód wspólnego gospodarstwa wynosi 17 347,49 zł. Do obliczenia ww. dochodu przyjęto dochód po potrąceniu egzekucyjnym na rzecz ZUS kwoty 900,83 zł, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań. Odwołując się do danych statystycznych organ przyrównał ww. dochód do minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego 3 158,46 zł oraz dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego 1896,57 zł, które w sumie określa przybliżoną wartość minimum socjalnego 5 055,03 zł dla wszystkich członków trzyosobowej rodziny. Stwierdził, że dochody w gospodarstwie domowym Skarżącego kształtują się znacznie powyżej wskazanej kwoty minimum socjalnego. Zatem nie zachodzi przesłanka ubóstwa. Skarżący ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu utrzymania w łącznej wysokości 1 031,48 zł (czynsz i opłaty eksploatacyjne) – w tym zakresie organ wskazał, że brak podstaw do umorzenia należności, gdyż koszty te nie są nieprzewidywalne czy nadzwyczajne. Skarżący posiada również zobowiązania z tytułu kredytów. Do akt sprawy przedłożył harmonogramy spłaty pożyczki z 9 sierpnia 2018 r. nr umowy [...] z ratą w kwocie 232,90 zł i pożyczki z 3 lipca 2019 r. nr umowy [...] z ratą w kwocie 68,46 zł. W tym aspekcie organ wskazał, że banki udzieliły Skarżącemu kredytu w łącznej wysokości 20 500,00 zł. Za umorzeniem należności publicznoprawnych nie może przemawiać preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się z daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby bowiem nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Instytucja umorzenia zaległości służy bowiem wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 522/16). Odnośnie ponoszenia przez Skarżącego zwiększonych wydatków związanych ze złym stanem zdrowia jego rodziny, w tym [...] córki, organ wskazał, że A. .O., oprócz renty socjalnej został przyznany: — dodatek dopełniający - to nowe świadczenie, którego celem jest wyrównanie renty socjalnej do poziomu najniższego wynagrodzenia krajowego, przyznany dla osób całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji, — świadczenie wspierające przyznane do 31 marca 2031 r. w kwocie 4 134,00 zł miesięcznie - celem tego świadczenia jest udzielenie osobie niepełnosprawnej mającej potrzebę wsparcia, pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem jej szczególnych potrzeb życiowych. Żona Skarżącego wraz z emeryturą pobiera świadczenie wyrównawcze w kwocie 1581,09 zł brutto, które jest przyznawane osobom uprawnionym do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki. Skarżący otrzymuje z Urzędu Gminy w B. świadczenie w kwocie 215,84 zł miesięcznie. Tym samym nie sposób uznać, że rodzina Skarżącego nie posiada środków finansowych na pokrycie potrzeb związanych ze stanem zdrowia oraz niepełnosprawnością córki. Ponadto, pomimo ciągłego podnoszenia trudnej sytuacji materialnej Skarżący posiada dodatkowe środki pieniężne zdeponowane na kontach bankowych w łącznej wysokości 28 711,22 zł. Istotne jest również to, że Skarżący jako osoba prowadząca działalność gospodarczą nie zdecydował się na np. zawieszenie działalności czy jej wyrejestrowanie, pomimo deklarowanych problemów finansowych, a zatem przyczynił się do powstawania zadłużenia wobec ZUS. Sytuacja finansowa rodziny nie nosi znamion ubóstwa. W ocenie organu zobowiązanie może zostać spłacone w ramach skutecznie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, którego prowadzenie nie zagraża egzystencji rodziny. ZUS uznał zatem, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia zaległości na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, dlatego przesłanka § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W sprawie nie zachodzi też przesłanka wykazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W tym zakresie organ wskazał, że Skarżący przedłożył do akt swoje orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe z 2025 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności i orzeczenie wydane dla córki A. O. o [...] wydane [...] 2007 r. W aktach sprawy znajduje się liczna dokumentacja medyczna całej rodziny. Wskazane problemy zdrowotne z całą pewnością są utrudnieniem dla rodziny w codziennej egzystencji. Skarżący wraz z żoną od lat są obciążeni sprawowaniem opieki nad chorą córką, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jednakże podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. Z ustaleń wynika, że Skarżący pobiera wraz z żoną świadczenia emerytalne, które są wypłacane bez względu na stan zdrowia czy konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Tym samym organ nie znalazł podstaw do umorzenia przedmiotowych należności. We wniesionej skardze Skarżący podniósł zarzuty naruszenia: - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (...) Na tej podstawie wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i umorzenie w całości należności z tytułu nieopłaconych na własną rzecz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od maja 2017 roku do sierpnia 2021 roku w wysokości 78 024,87 zł wraz z odsetkami, ze względu na trudną sytuację rodzinną i życiową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.ps.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym w tej sprawie zastosowania). Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Na wstępie dalszych rozważań wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została przez organ w wyniku ponownie prowadzonego postępowania, z uwagi na uchylenie wyrokami tut. Sądu: z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 359/24 oraz z 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 112/25 poprzednich decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanych w przedmiotowej sprawie. W tym miejscu zasadnym staje się przypomnienie, jakie przyczyny legły u podstaw orzeczenia przez tut. Sąd o uchyleniu wcześniejszych decyzji Zakładu i jakie zawarto w uzasadnieniu ww. wyroku oceny Sądu i zalecenia dla organu do uwzględnienia ich w ponownym rozpoznawaniu sprawy. Przypomnieć należy, że we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 5/2017 do 8/2021, Skarżący wskazał na przyczyny powstania zaległości związane z tym, że w czasie prowadzenia działalności gospodarczej, którą rozpoczął w 1990 r. jako zajęcie dodatkowe bez obowiązku uiszczania składek, nigdy nie osiągnął dochodu w wysokości umożliwiającej regulowanie składek, a w okresie od 2017 r. do 2021 r. osiągał zerowe dochody. Przyczyną szczególnie trudnej sytuacji jego rodziny jest okoliczność sparowania opieki na dorosłą już córką chorującą na [...]. Po urodzeniu córki żona zmuszona była zrezygnować z pracy, by sprawować stałą opiekę na dzieckiem. Ponadto w 1994 r. stracił nagle zatrudnienie jako członek Zarządu Miasta B. i jedynym źródłem dochodów w okresie od grudnia 1994 r. do lutego 1995 r. było wynagrodzenie za pracę skarżącego w prywatnej firmie E., a do roku 2010 r. diety radnego Rady Miejskiej B. i do około 2012 r. niewielkie kwoty z tytułu umów o dzieło z [...] oraz dochody z jednoosobowej działalności gospodarczej. Utrata płynności finansowej zmusiła go do korzystania z kredytów bankowych. Wskazany okres zaległości dotyczył zaś najtrudniejszego okresu w życiu rodziny, gdy na utrzymaniu była trójka dzieci, która ukończyła studia wyższe z tytułem magistra. Obecnie skarżący z żoną nadal sprawują opiekę nad niepełnosprawną córką, a ponadto w związku z zaawansowanym wiekiem, oboje zmagają się z wieloma własnymi schorzeniami. Sytuacja zdrowotna skarżącego i jego rodziny wiąże się ze wzmożonymi wydatkami na leczenie. Uchylając poprzednio wydaną decyzję ZUS Sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Op 359/24 wskazał, że organ dopuścił się naruszeń przepisów prawa przy ocenie wystąpienia okoliczności określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia i nie przedstawił argumentacji przekonującej do podjęcia rozstrzygnięcia odmawiającego umorzenia wnioskowanej należności w kontekście okoliczności występujących w badanej sprawie, a dokonana ocena materiału dowodowego jest nieprawidłowa i narusza zasady logiki i doświadczenia życiowego. Organ błędnie ocenił rzeczywistą sytuację zobowiązanego z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Sąd poprzednio orzekający zaznaczył, że w celu ustalenia, czy strona jest w stanie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania, organ obowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową zobowiązanego do zaległej należności i wskazać, czy jego dochody, w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia oraz zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania. Dodatkowo w powołanym wyroku wskazano, że organ nie poczynił zindywidualizowanych ustaleń odnośnie do sytuacji życiowej skarżącego, a posłużył się danymi statystycznymi, które nie są adekwatne przy ocenie sytuacji gospodarstwa domowego, w którym istnieje konieczność sprawowania opieki nad dorosłą osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. W ocenie Sądu organ nienależycie rozważył okoliczność związaną z obowiązkiem sprawowania opieki nad dorosłą, ale niezdolną do samodzielnego funkcjonowania córką chorującą na [...], która jest osobą [...], [...] i [...]. Organ wadliwie nie uwzględnił, że potrzeby finansowe rodziny znajdującej się w szczególnej sytuacji z uwagi na sprawowanie opieki nad niezdolną do samodzielnego funkcjonowania dorosłą córką znacząco różnią się od potrzeb przeciętnego, statystycznego gospodarstwa domowego tworzonego przez osoby zdrowe i pracujące zarobkowo. Wskazywany przez organ fakt, iż postępowanie egzekucyjne jest prowadzone zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, nie uwzględnia wyżej opisanej szczególnie trudnej sytuacji życiowej skarżącego, która wiąże się z ponoszeniem ponadprzeciętnych obciążeń, a tym samym zachowanie minimum egzystencji przeciętnego gospodarstwa domowego może tu być niewystarczające. Niedopuszczalna pozostaje wyrażona przez organ ocena, że posiadany przez stronę majątek nieruchomy może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co umożliwi spłatę zadłużenia. Organ pomija, że majątek skarżącego stanowi zajmowany przez rodzinę lokal mieszkalny, zaspokajający podstawą potrzebę życiową. Zbycie tej nieruchomości wiązałoby się, zatem ze znacznym uszczerbkiem utrzymania koniecznego rodziny i utratą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z kolei w wyroku o sygn. akt I SA/Op 112/25 uchylającym kolejną decyzję wydaną w tym przedmiocie Sąd stwierdził naruszenie przez organ przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez niewywiązanie się ze wskazań zawartych w wyroku WSA w Opolu z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 359/24. Ponadto Sąd wskazał, że rozpatrując wniosek organ musi ocenić m.in. stan majątkowy strony, aby ustalić, czy zapłata nie pociągnie dla strony (jej rodziny) zbyt ciężkich skutków, w tym nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tym samym obowiązkiem organu jest każdorazowo rozważyć, czy zapłata należności nie doprowadzi do tych niekorzystnych skutków, bo właśnie taki stan z punktu widzenia interesu publicznego nie jest pożądany. Przy wyłożeniu i zastosowaniu zwrotu normatywnego: "zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych" trzeba przyjąć, że nie chodzi tu tylko o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimalnie godziwy poziom życia. Ponadto organ powinien uwzględnić, czy trudności płatnicze osoby zobowiązanej mają charakter okresowy, czy też trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Zdaniem Sądu, zabrakło również pogłębionej analizy skutków wykonania przez Skarżącego istniejącego zobowiązania w obecnej sytuacji finansowej i zdrowotnej jego rodziny. Organ powinien również uwzględnić wysokie prawdopodobieństwo konieczności poniesienia przez skarżącego znacznych wydatków na zapewnienie prywatnej opieki nad niepełnosprawną córką, w momencie kiedy rodzice z uwagi na wiek i zły stan zdrowia, nie będą w stanie opieki tej sprawować samodzielnie. ZUS przy ocenie zasadności udzielenia ulgi kierował się w sposób nieuprawniony przede wszystkim względami fiskalnymi. Sąd poprzednio orzekający zwrócił tez uwagę, że jedynie część z egzekwowanych należności podlega zaliczeniu na zaległą należność główną, gdyż w ramach egzekucji równolegle zaliczeniu podlegają zarówno powstałe odsetki za zwłokę, jak i koszty egzekucyjne, co oznacza, że faktyczna spłata zadłużenia ulega jedynie częściowemu pomniejszeniu, znacząco wydłużając okres spłaty całości zadłużenia. Z tego względu zasadne było rozważenie umorzenia – jeżeli nie całej należności głównej, to przynajmniej związanych z nim dodatkowych kosztów (odsetek i kosztów egzekucyjnych). W tym miejscu Sąd obecnie rozpoznający skargę wskazuje, że zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zaznaczyć należy, że pomimo użycia w powołanym przepisie określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż regulacja art. 153 p.p.s.a. stanowi swoistą gwarancję przestrzegania przez organy związania orzeczeniem sądu (por. J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. dla przykładu: wyroki NSA z 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem, skoro wcześniej wydane wyroki WSA w Opolu: z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 359/24 oraz z 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 112/25 nie zostały przez organ skutecznie podważone w ramach skargi kasacyjnej, a tym samym stały się prawomocne, obowiązkiem organu w ponownym rozpoznaniu sprawy jest w pełni zastosowanie się do wyrażonych w nich ocen, z uwzględnieniem wiążących zaleceń co do dalszego postępowania. Dla oceny naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie jest zatem istotne, czy organ zgadza się z ocenami Sądu i wskazanymi w wyroku zaleceniami dla dalszego rozpoznania sprawy, ale jego obowiązkiem jest ich uwzględnienie i wykonanie. W ocenie Sądu organ nie zastosował się w pełni do wiążącego go wyroku WSA w Opolu, czym naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. Na wstępie, dla porządku, zaznaczyć należy, ze Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że należności składkowe nie uległy przedawnieniu. Zadłużenie z tytułu należności objętych wnioskiem o umorzenie zostało określone decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 września 2022 r. nr [...], która jest ostateczna w związku z oddaleniem wniesionego od niej odwołania wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt [...]. Ze stanu sprawy wynika, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanych należności w związku z postępowaniem w sprawie wydania decyzji o wysokości zadłużenia od 6.06.2022 r. do 24.06.2023 r. (kiedy to uprawomocnił się ww. wyrok sądu okręgowego wydany w tej sprawie) oraz wdrożeniem postępowania egzekucyjnego od 14 sierpnia 2023 r., w toku którego doszło do zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącego od września 2023 r. Organ prawidłowo także stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem 3a ustawy. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 1520 ze zm.), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że wobec Skarżącego toczyły się postępowania, o których mowa w tych przepisach; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi – Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie zostało jednak spełnione kryterium braku majątku, ponieważ Skarżący pobiera świadczenie emerytalne, którego wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego; Strona jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej i lokalu mieszkalnego i posiada następców prawnych; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których Skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; wobec Skarżącego ze świadczenia emerytalnego Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne, które przynosi wymierne efekty w postaci sukcesywnych wpłat; Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej oraz lokalu mieszkalnego, na których ZUS może dokonać wpisu na hipotekę celem zabezpieczenia należności z tytułu składek. Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu. Natomiast za wadliwą należy uznać dokonaną w skarżonej decyzji ocenę przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). W ocenie Sądu, organ, dokonując ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu prawomocnymi wyrokami tut. Sądu dwóch poprzednich decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, a zatem orzekając w warunkach, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. - nadal nie wyeliminował nieprawidłowości dostrzeżonych w ww. wyrokach. Zaległości dotyczyły składek na ubezpieczenie własne Skarżącego, a zatem w sprawie zastosowanie miał przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przytoczone powyżej regulacje wskazują, że decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu należności składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia należności dysponuje w tym przypadku organ, który może, ale nie musi, wydać rozstrzygnięcia pozytywnego dla zobowiązanego. Należy jednak podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego orzeczenia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia wnioskowanych należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bada zatem, czy nie nosi ona cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający w sprawie zebrał dostatecznie materiał dowodowy w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego (tutaj: art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia) i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych występujących w badanej sprawie, a także, czy właściwie uzasadnił swoje stanowisko. Należy w tym miejscu podkreślić, iż przyznanie przez ustawodawcę Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych uprawnienia do orzekania w sprawach umorzeniowych na zasadzie uznania, stanowi wyraz zaufania do tego organu, że będzie on korzystał z niego w sposób wyważony, a jednocześnie w sposób zindywidualizowany, każdorazowo w odniesieniu do sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o daną formę ulgi w płatności należności składkowych. Z powyższą uwagą skorelowana jest również wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, nakazująca uwzględnienie przez organy administracji publicznej w toku postępowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Co istotne, w regulacji tej na równi został wskazany interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Dlatego też decyzja wydawana w warunkach uznania administracyjnego powinna przekonująco i jasno, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, wskazywać na te wszystkie okoliczności istotne dla sprawy (głęboko rozważone i ocenione), które zdecydowały o podjęciu danego rozstrzygnięcia, szczególnie jeżeli jest ono negatywne dla strony. Z rozstrzygnięć takich musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Również zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.) wymaga, by w takich sprawach tym bardziej wnikliwie i wyczerpująco rozważyć wszystkie okoliczności sprawy i wyjaśnić stronie przesłanki rozstrzygnięcia uznaniowego, tak, by nie wywoływać przeświadczenia o dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia, co wynika z realizacji zasady zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Dlatego też w takich sprawach kontrola sądowa aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego polega na tym, by sprawdzić: czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, wyrażonych w niej zasad, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne przyznające organowi uprawnienie w ramach rozstrzygnięcia sprawy, oraz czy organ korzystając ze swojego uprawnienia dokonał racjonalnego wyważenia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja ZUS nadal nie spełnia powyższych wymagań, powielając już wcześniej dostrzeżone przez tut. Sąd wady w postaci braku zindywidualizowanego podejścia do sytuacji rodzinnej Wnioskodawcy W obecnie zaskarżonej decyzji organ, dokonując oceny sytuacji majątkowej i bytowej skarżącego, w sposób nieprawidłowy uwzględnił fakt pobierania przez jego dorosłą córkę – osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i wymagającą stałej opieki – dodatku dopełniającego oraz świadczenia wspierającego, przypisując tym świadczeniom charakter dochodu mogącego mieć wpływ na zdolność skarżącego do regulowania należności z tytułu składek. Taka kwalifikacja pozostaje wadliwa, albowiem wskazane świadczenia mają charakter ściśle celowy i służą pokryciu zwiększonych, niejednokrotnie znacznych kosztów związanych z utrzymaniem osoby trwale niesamodzielnej, w tym kosztów leczenia, rehabilitacji oraz zapewnienia jej całodobowej opieki, a zatem nie mogą być traktowane jako środki pozostające w swobodnej dyspozycji skarżącego ani jako realne źródło finansowania jego zobowiązań publicznoprawnych. Pominięcie tego aspektu prowadzi do zniekształcenia rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej strony i skutkuje błędną oceną przesłanek zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Tym samym organ naruszył zasady postępowania wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonych dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy. Organ, dokonując oceny sytuacji majątkowej strony, poprzestał na ustaleniu wysokości łącznego dochodu gospodarstwa domowego, nie odnosząc go jednak w sposób należyty do rzeczywistych i niezbędnych kosztów utrzymania, w tym w szczególności do kosztów leczenia i opieki. Tymczasem z materiału dowodowego, jak również z twierdzeń strony konsekwentnie podnoszonych zarówno we wniosku o umorzenie jak i w pismach składanych na każdym etapie postępowania, jednoznacznie wynika, że gospodarstwo domowe skarżącego obciążone jest ponadprzeciętnymi wydatkami związanymi z leczeniem dorosłej córki niezdolnej do samodzielnego funkcjonowania, cierpiącej na [...], wymagającej stałej, kosztownej opieki, jak również kosztami leczenia samego skarżącego i jego żony, będących osobami w podeszłym wieku i dotkniętych chorobami przewlekłymi. Pominięcie tych okoliczności prowadzi do istotnego zniekształcenia obrazu sytuacji finansowej strony i skutkuje dokonaniem ustaleń niepełnych oraz wadliwych, które nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu sprawy. Tak przeprowadzona ocena pozostaje ponadto w sprzeczności z wytycznymi zawartymi w uprzednio wydanych w tej sprawie prawomocnych wyrokach, w których jednoznacznie wskazano na konieczność kompleksowego odniesienia poziomu dochodów do uzasadnionych kosztów utrzymania, w tym kosztów leczenia, co organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zobowiązany był uwzględnić. Ponadto zauważyć należy, że organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odwołuje się do dokumentacji medycznej oraz innych dokumentów, które zostały przedłożone przez skarżącego w toku postępowania, jednakże dokumenty te nie znajdują się w aktach administracyjnych sprawy załączonych przez organ do niniejszej skargi. Taka rozbieżność pomiędzy treścią uzasadnienia decyzji a zawartością akt uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W konsekwencji konieczne jest, aby w toku ponownego rozpoznania sprawy organ podjął stosowne czynności zmierzające do uzupełnienia akt administracyjnych o wskazaną dokumentację, tak aby materiał dowody był kompletny, przejrzysty i odpowiadał wymogom prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego. Organ wbrew jednoznacznym zaleceniom zawartym w uprzednio wydanych w niniejszej sprawie prawomocnych wyrokach, dokonał oceny sytuacji materialnej skarżącego poprzez odniesienie dochodu jego gospodarstwa domowego do uśrednionych danych statystycznych publikowanych przez GUS, co w realiach sprawy należy uznać za podejście wadliwe i nieadekwatne. Tego rodzaju dane mają charakter modelowy i nie uwzględniają szczególnych, indywidualnych uwarunkowań konkretnego gospodarstwa domowego, które w niniejszej sprawie mają charakter wyjątkowy i determinują rzeczywiste możliwości finansowe strony. W szczególności organ pominął, że gospodarstwo domowe skarżącego tworzą osoby w podeszłym wieku – skarżący i jego małżonka – które sprawują stałą opiekę nad dorosłą córką niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą nieprzerwanej, intensywnej opieki oraz ponoszenia znacznych wydatków związanych z jej leczeniem i utrzymaniem. W konsekwencji odwołanie się do wskaźników statystycznych zamiast do rzeczywistych, udokumentowanych kosztów funkcjonowania gospodarstwa domowego doprowadziło do zniekształcenia obrazu sytuacji finansowej strony i stanowiło naruszenie obowiązku dokonania indywidualnej, wnikliwej oceny sprawy, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów postępowania administracyjnego. Zauważyć także należy, że z akt sprawy wynika, że z emerytury skarżącego dokonywane są potrącenia w kwocie ok. 900 zł miesięcznie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego przedmiotowych należności, co według organu świadczy tu o zachowaniu ustawowych gwarancji minimum egzystencji. Okoliczność taka nie może zostać uznana za przesądzającą o zasadności odmowy umorzenia należności, albowiem ocena przesłanek zastosowania tej ulgi wymaga uwzględnienia całokształtu sytuacji życiowej i majątkowej strony, w tym jej realnych możliwości funkcjonowania w dłuższej perspektywie. W niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabiera wyjątkowo trudna sytuacja gospodarstwa domowego skarżącego oraz niekorzystne rokowania na przyszłość, związane z podeszłym wiekiem skarżącego i jego małżonki oraz koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną córką. W tym kontekście nie można tracić z pola widzenia, że utrzymanie stanu zadłużenia może prowadzić do jego przeniesienia na członków rodziny, a w konsekwencji do zagrożenia utraty składnika majątkowego w postaci mieszkania zajmowanego przez żonę i niepełnosprawną córkę skarżącego. Taki rezultat pozostawałby w sprzeczności z interesem publicznym, który nie sprowadza się wyłącznie do fiskalnego dochodzenia należności, lecz obejmuje również konieczność uwzględnienia zasad słuszności i proporcjonalności. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym, że zobowiązania te dotyczą składek skarżącego, a ich istnienie wpływa na obniżenie wysokości pobieranego przez niego świadczenia emerytalnego, co dodatkowo pogarsza jego sytuację bytową. Argumentacja organu odnosząca się do faktu spłaty przez skarżącego zaciągniętych pożyczek nie może odnieść zmierzonego skutku, albowiem pozostaje w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną w uprzednio wydanych w niniejszej sprawie prawomocnych wyrokach, w których jednoznacznie wskazano, że zobowiązania te zostały zaciągnięte w warunkach złej sytuacji materialnej skarżącego, w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i przy braku innych źródeł finansowania. W konsekwencji nie mogą być one traktowane jako przejaw dysponowania nadwyżką finansową czy dowodem na zdolność do regulowania należności publicznoprawnych. Również okoliczność zgromadzenia określonych środków finansowych na rachunku bankowym należącym do żony skarżącego (córka nie może posiadać takiego rachunku, albowiem jest ubezwłasnowolniona) nie może stanowić podstawy do odmowy umorzenia, gdyż środki te nie pozostają w dyspozycji skarżącego (środki te pochodzą ze świadczenia wspierającego, którego przeznaczeniem jest częściowe pokrycie kosztów utrzymania osoby trwale niezdolnej do samodzielnej egzystencji, a także z darowizny przekazanej na rzecz żony skarżącego) i nie są przeznaczone na spłatę jego zobowiązań wobec ZUS. Odmienne stanowisko prowadziłoby do niedopuszczalnego rozszerzenia zakresu odpowiedzialności skarżącego oraz do przypisania mu możliwości finansowych, którymi faktycznie nie dysponuje, co pozostaje w sprzeczności z wymogiem rzetelnej i opartej na rzeczywistym stanie faktycznym oceny sytuacji strony. Organ nie uwzględnił w sposób należyty, że od czasu wydania ostatniego wyroku w niniejszej sprawie sytuacja zdrowotna skarżącego uległa dalszemu, istotnemu pogorszeniu, co zostało potwierdzone przedłożonym w toku postępowania orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Skarżącego. Okoliczność ta ma doniosłe znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia należności, gdyż bezpośrednio wpływa zarówno na zdolność skarżącego do osiągania dochodów, jak i na zwiększenie kosztów jego utrzymania i leczenia. Pominięcie lub marginalizacja tej zmiany prowadzi do niepełnego ustalenia stanu faktycznego oraz wadliwej oceny sytuacji życiowej strony, co pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem organu do wszechstronnego rozpatrzenia sprawy oraz uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności ujawnionych w toku postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższe rozważania Sądu, a także rozważania poczynione w uzasadnieniu wyroku z 19 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 359/2024, jak i wyroku z 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 112/25. W szczególności organ nie ponowi błędów i uchybień wyżej wyszczególnionych, w tym zwłaszcza nie powieli zakwestionowanych przez Sąd argumentów, co do oceny zasadności wniosku o umorzenie należności. Ponadto organ zobowiązany będzie do dokonania aktualnej, wszechstronnej i wnikliwej oceny całokształtu okoliczności sprawy, w tym w szczególności sytuacji życiowej, zdrowotnej oraz finansowej Wnioskodawcy. Ocena ta nie może ograniczać się do stanu istniejącego w dacie uprzedniego rozstrzygnięcia, lecz powinna uwzględniać wszelkie nowe okoliczności i informacje, które pojawiły się w toku ponownego postępowania lub uległy zmianie. W tym zakresie organ powinien z urzędu podjąć działania zmierzające do ustalenia aktualnego stanu faktycznego, w tym w razie potrzeby wezwać stronę do przedłożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień tak, aby rozstrzygnięcie zostało oparte na pełnym i aktualnym materiale dowodowym, odpowiadającym wymogom zasady prawdy obiektywnej oraz pogłębionego zaufania obywatela do organów władzy publicznej. Sąd nie orzekł w przedmiocie kosztów sądowych, gdyż niniejsza sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych jest zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1e p.p.s.a., zaś strona skarżąca nie była reprezentowana przez pełnomocnika. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.