I SA/Op 818/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2013 r. [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. w związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia Postanowieniem z dnia 9 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek J. K. (dalej: skarżący, strona) w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na powyższe postanowienie skarżący w dniu 3 kwietnia 2015r. (data wpływu do tut. Sądu) wniósł zażalenie, w którym m. in. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie go z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając sprzeciw skarżącego zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2014 r. wydane w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, że przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jednocześnie odmówił zmiany postanowienia w pozostałym zakresie, obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego i zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. poinformowała tutejszy Sąd, iż na pełnomocnika strony wyznaczony został adwokat D. S. Zarządzeniem z dnia 2 października 2015 r. Przewodniczący Wydziału tutejszego Sądu wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że skierowana do pełnomocnika skarżącego przesyłka zawierająca ww. wezwanie została odebrana w dniu 7 października 2015 r. Z kolei z dokumentów księgowych Sądu wynika, że w dniu 19 października 2015 r. skarżący uiścił należny wpis sądowy od zażalenia w wysokości 100 zł. Pismem złożonym w dniu 23 października 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) wyznaczony pełnomocnik wniósł w imieniu skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że skarżący jest przedsiębiorcą, którego jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza - A, która w ostatnim okresie nie wykazuje dochodu. Główną przeszkodą, która nie pozwalała skarżącemu na zapłatę ww. kosztów w terminie był brak środków pieniężnych spowodowany osłabioną koniunkturą na usługi świadczone przez skarżącego. Skarżący w miesiącu wrześniu 2015 r. dokonał sprzedaży na jedyne 30,00 zł. Niezwłocznie, po otrzymaniu pierwszych środków z dokonanej w miesiącu październiku sprzedaży tj. w dniu 16 października 2015 r., uiścił wymaganą kwotę wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. Do wniosku przedłożono kserokopie następujących dokumentów: raport sprzedaży z dnia 17 września 2015 r., wezwanie do zapłaty z dnia 12 października 2015 r., 5 października 2015 r., 27 października 2015 r., pismo specjalisty ds. windykacji, fakturę z dnia 16 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej jako: [p.p.s.a.] jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Aby jednak Sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 p.p.s.a). W ocenie tut. Sądu wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały w przedmiotowej sprawie zachowane, albowiem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia złożono w terminie. Zarządzeniem z dnia 2 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał skarżącego reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika do uiszczenia kosztów sądowych od ww. zażalenia w wysokości 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania przedmiotowego wezwania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że skierowana do pełnomocnika skarżącego przesyłka zawierająca ww. wezwanie została odebrana w dniu 7 października 2015 r. Zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie z dniem 14 października 2015 r. Z kolei z dokumentów księgowych Sądu wynika, że w dniu 19 października 2015 r. skarżący uiścił należny wpis sądowy od zażalenia w wysokości 100 zł. Jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu, główną przeszkodą, która nie pozwalała skarżącemu na zapłatę ww. kosztów w terminie był brak środków pieniężnych, które uzyskał w dniu 16 października 2015 r., pozwalające mu na uiszczenie wymaganej kwoty wpisu. Od tej daty rozpoczął się zatem bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Zgodnie z art. 87 § 1.p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia wniesiono w dniu 23 października 2015 r.(data stempla pocztowego), zatem jak już wskazano powyżej, został on złożony w terminie. Z istotnego dla sprawy art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Zauważyć należy, że dokonywanie czynności przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć m.in. zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że zasadą jest dokonywanie czynności w terminie, przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. W piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy ani strona ani jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. We wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia, pełnomocnik strony, jako przyczynę zwłoki wskazał okoliczność polegającą na przejściowym braku środków finansowych. Jak już wcześniej wskazano, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07, Lex nr 344095). Sąd orzekający w sprawie podziela wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt: II CKN 8/98 stanowisko, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W rozpatrywanej sprawie, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podał, że powodem nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi był brak środków finansowych w terminie otwartym dla jego uiszczenia. Okoliczność ta nie może być podstawą uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Brak środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych mogło bowiem stanowić podstawę do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy - art. 243-246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 886/10; z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 752/06, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwrócić należy uwagę, że skarżący wraz z zażaleniem wniósł o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie go z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając sprzeciw skarżącego zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2014 r. wydane w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, że przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jednocześnie odmówił zmiany postanowienia w pozostałym zakresie, obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego i zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie skorzystał z zaskarżenia powyższego postanowienia Sądu, wskutek czego postanowienie to stało się prawomocne. W związku z powyższym strona, winna liczyć się z koniecznością uiszczenia kosztów sądowych (w tym kwoty 100 zł wpisu od zażalenia) zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Tym samym winna zadbać o to bu środki takie zgromadzić. Na marginesie zauważyć należy, że jeżeli sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie we wrześniu 2015 r. to istniała możliwość złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie skorzystał z tego prawa oczekując na poprawę koniunktury w prowadzonej działalności gospodarczej i wpływ środków ze sprzedaży towarów. Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dotyczącego wniesienia zażalenia, związanego z nim wpisu oraz wniosku o przywrócenie terminu do jego uiszczenia stwierdzić należy, że wskazane przez pełnomocnika okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy – jako koniecznej przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Przede wszystkim wbrew treści art. 87 § 2 p.p.s.a. pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił, że skarżący nie ponosi winy w spóźnieniu. Wniosek w tym zakresie bazuje jedynie na argumencie niedochodowości prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz związanym z tym brakiem środków finansowych. Okoliczności te jednak, jak wskazano powyżej, nie mogą zostać uwzględnione. Brak winy oznacza bowiem sytuację, w której strona działa obiektywnie starannie oraz z dbałością o swoje interesy procesowe. Chwilowy brak środków finansowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi bowiem przeszkody nie do pokonania. Warunkiem natomiast dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest przede wszystkim uprawdopodobnienie przez nią, iż nie mogła dokonać czynności w terminie, na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia należytej staranności. Natomiast należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W przedmiotowej sprawie żadnych tego typu zdarzeń pełnomocnik skarżącego nie powołał. Mając zatem na uwadze, że przeszkoda uniemożliwiająca stronie dokonanie określonej czynności procesowej w terminie ustawowym musi mieć charakter obiektywny, nieusuwalny i niezależny tzn. taki na który strona nie miała żadnego wpływu, stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy. Powyższe wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do dokonania przedmiotowej czynności. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia jest faktyczne uiszczenie wpisu w wysokości określonej w wezwaniu, gdyż - jak już wspomniano - dokonano go po upływie zakreślonego terminu. Zgodnie zaś z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.