I SA/Op 92/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007r. wobec wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości postanawia I. Przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. II. W pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić. Skarżący K. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007r. Wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100zł zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W piśmie, które wpłynęło do tut. Sądu dnia 4 marca 2010r., skarżący argumentował, że jest osobą bezrobotną, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z małoletnimi dziećmi, które nie podejmują prac dorywczych. Rodzinę utrzymuje żona skarżącego. Skarżący wobec orzeczenia ZUS nie może pracować jako pracownik najemny, może pracować wyłącznie jako właściciel firmy – jak podał. Zwrócił również uwagę, że ma zablokowane konto bankowe na skutek egzekucji. Postępowanie dotyczące egzekucji toczy się przed Urzędem Skarbowym w Opolu oraz przed WSA w Opolu. Skarżący w zakresie wniosku wskazał aby rozstrzygnięcie w jego przedmiocie oprzeć na dotychczas wydanych rozstrzygnięciach przez NSA, WSA w Opolu oraz Sąd Rejonowy w Opolu. Na poparcie twierdzeń wniosku skarżący przedłożył zaświadczenie z Urzędu Pracy, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu (bez uzasadnienia) z dnia 15 grudnia 2009r. w sprawie sygn. akt V GNc 3060/09 w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 405,09zł., postanowienie NSA z dnia 8 września 2009r. w sprawie sygn. akt II FZ 348/09 w przedmiocie uchylenia postanowienia WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 9/09 dotyczącego obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu dotyczące zajęcia rachunków bankowych skarżącego oraz jego ewentualnych wierzytelności przysługujących od ZUS– u i Urzędu Miasta Opola, umowę o pracę T. M. (małżonki) pracującej na etacie w Wojewódzkim Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu za wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 1700zł., pismo WZMiUW w Opolu dotyczące jej wynagrodzenia w kwocie 2630zł oraz dodatków. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu podał, że nawet gdyby posiadał środki na pokrycie opłat sądowych oraz wynagrodzenie adwokata to wobec zajęcia rachunków bankowych nie mógłby ich wyprowadzić spod egzekucji. We wniosku podał m.in. wiek swoich dzieci (córka lat 17 oraz dwóch synów w wieku 15 i 13 lat). Odnośnie majątku wykazał, że posiada działkę budowlaną o pow. 6,5 ara. Innego majątku nie posiada. Posiada zadłużenie – kredyt w kwocie ok. 24.000 CHF. Do wniosku przedłożył również dotyczący go PIT-11– informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, z którego wynika, że w 2009r. uzyskał świadczenie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 319zł. W uzupełnieniu wniosku z dnia 1 kwietnia 2010r. (data wpływu) skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację oraz sprecyzował, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek dotyczący prawa pomocy skierowany został do rozpoznania przez referendarza sądowego i na skutek jego wezwania skarżący w piśmie z dnia 22 kwietnia 2010r. (data wpływu) podał, że konto bankowe żony zasilane jest tylko przez jej pensję i nie posiadają oni żadnych oszczędności. Skarżący powtórzył, że jego konta są zablokowane. Jedyne niezablokowana – jak podał – pozostaje spłata kredytu, lecz środki na ten celu nie mogą być wydatkowane gdzie indziej. Skarżący zestawił też swoje wydatki: spłata kredytu hipotecznego 704zł, telefon i Internet ok. 250zł miesięcznie, prąd 524,69zł miesięcznie, ubranie i obuwie dla dzieci ok. 200zł miesięcznie w różnych okresach w zależności od potrzeb, jedzenie dla całej rodziny ok. 1400zł miesięcznie, bilety komunikacyjne ok. 60zł miesięcznie. Skarżący na powyższe okoliczności przedłożył rachunek za dostawę energii elektrycznej i pismo z banku PKO BP dotyczące kredytu. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2010 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia skarżący podtrzymał dotychczasowy wniosek. Podał, że obecna sytuacja materialna nie jest przez niego zawiniona i jest rezultatem działań organów podatkowych. Skarżący powołał się na rozstrzygnięcie NSA wydane w jego sprawie akcentując, że uiszczenie opłat jest obiektywnie niemożliwe lub zrodzi zbyt duże straty. Zwrócił również uwagę, że przed sądem powszechnym domaga się zwrotu należności od urzędu skarbowego, objętych również orzeczeniem WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 196/08 oraz I SA/Op 314/08. Zajęcia egzekucyjne spowodowały zamknięcie jego działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek częściowo zasługuje na uwzględnienie. Na wstępnie zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej p.p.s.a.] w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu na rozstrzygnięcie referendarza sądowego jego orzeczenie traci moc i sprawa jest przedmiotem oceny sądu. Przechodząc do meritum, to w istocie rzeczy WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 534/09 rozpoznawał sprawę z wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Opolu z dnia 13 maja 2009r. o sygn. akt I SA/Op 9/09 w sprawie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych. Postanowieniem z dnia 22 marca 2010r. skarżącemu przyznano prawo pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata, natomiast w pozostałym zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych wniosek oddalono. Zapadłe rozstrzygniecie zostało zaakceptowane w toku instancji przez NSA, który postanowieniem z dnia 14 maja 2010r. sygn. akt II FZ 200/10 oddalił zażalenie na to postanowienie. Zwrócić należy uwagę, że zasadniczo okoliczności obu spraw dotyczące prawa pomocy nie różnią się. Na ich tle NSA w cyt. orzeczeniu podał, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego została wyczerpująco i wszechstronnie rozważona, a podjęta ocena tych okoliczności jest trafna. Na gruncie tej sprawy Sąd uwzględnił, że treść art. 246 §1 p.p.s.a., który przewiduje, że prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym tej osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, jest przejawem odstępstwa od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, a zatem okoliczności zwalniające z tego obowiązku winny uzasadniać wyjątkowe traktowanie. W tej sprawie jest bezsporne, że skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu żony, która utrzymuje również trójkę małoletnich dzieci, z dochodów uzyskiwanych z pracy zarobkowej wynoszących ok. 2.600zł miesięczne. Stałe wydatki związane z utrzymaniem domu to spłata kredytu hipotecznego 704zł, telefon i Internet ok. 250zł miesięcznie, prąd 524,69zł miesięcznie, ubranie i obuwie dla dzieci ok. 200zł miesięcznie w różnych okresach w zależności od potrzeb, jedzenie dla całej rodziny ok. 1400zł miesięcznie, bilety komunikacyjne ok. 60zł miesięcznie. Skarżący podał, że posiada działkę budowlaną. Powyższe okoliczności dotyczące wysokości wydatków stałych (czynsz, media itd.), wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny w skład, której wchodzi troje dzieci (środki czystości, odzież, lekarstwa, podręczniki, przybory szkolne itd.), fakt pozostawiania przez skarżącego bez pracy i bez prawa do zasiłku, utrzymywanie się rodziny tylko z pensji żony skarżącego, w ocenie Sądu dają podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, – co znosi obowiązek poniesienia kosztów w znacznym rozmiarze, pozwalając jednocześnie na pokrycie w chwili obecnej wpisu od skargi w kwocie 100zł. W późniejszym etapie koszty te wynieść mogą przykładowo 100zł od wniosku o uzasadnienie wyroku oraz 100zł od skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, że należności związane ze spłatą kredytu mieszkaniowego dodatkowo obniżają i tak już praktycznie rozdysponowane w całości bieżące dochody rodziny skarżącego. Cywilnoprawny charakter tych zobowiązań jest niewątpliwy jednak brak spłaty należności kredytowych lub zwłoka w jej wpłacie niosłaby dla skarżącego daleko idącą stratę. Trudno uznać, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na stan dochodów skarżącego i jego rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem również osobom o bardzo niskich dochodach. Zdaniem Sądu skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania gdyż mogłoby to nadmiernie obciążyć jego budżet. Koszty związane ze zleceniem zastępstwa procesowego byłyby już w tej sytuacji na tyle wysokie, że nie dałyby się pogodzić z kosztami utrzymania rodziny skarżącego. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 §1 i 3 oraz art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.