I SA/Op 97/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. B. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi A Spółki w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 22 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do listopada 2011 r., postanawia przyznać pełnomocnikowi skarżącej spółki radcy prawnemu M. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu – kwotę 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100 ) w tym podatek od towarów i usług w wysokości 82,80 zł ( słownie: osiemdziesiąt dwa 80/100 ). Postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał A Spółce w [...] / dalej Spółka, Skarżąca /, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 22 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do listopada 2011 r., prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Powyższe orzeczenie stanowiło podstawę do zwrócenia się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu o wyznaczenie radcy prawnego, co też tut. Sąd uczynił pismem z 19 października 2015 r. W odpowiedzi Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała o wyznaczeniu skarżącej Spółce, jako uprawnionej na mocy w/w postanowienia referendarza, pełnomocnika radcy prawnego M. B. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. WSA w Opolu odrzucił skargę na wymienione na wstępie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem sporządzonym w dniu 30 grudnia 2015 r. przez ustanowionego już na tym etapie sprawy pełnomocnika, do którego załączono odpis z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki Postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi. Następnie skarga w wyniku jej rozpoznania została ona oddalona wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 czerwca 2016 r. W piśmie sporządzonym w dniu 20 lipca 2016 r. radca prawny M. B. zwrócił się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu w pierwszej instancji przed tut. Sądem w sprawach o sygn. akt I SA/Op 439/15 i I SA/Op 97/16 (w tym w postępowaniu przed sądem I instancji w sprawie o sygn. akt I SA/Op 97/16 według stawek obowiązujących od 1 stycznia 2016r.) i w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym o sygn. akt I FZ 15/16 oraz zwrot kosztów poniesionych w związku z uzyskaniem pełnego odpisu z rejestru przedsiębiorstw, oświadczając zarazem, że na jego rzecz nie dokonano w tym względzie żadnych opłat. W piśmie tym wskazano również, że skarżąca Spółka zrezygnowała z zaskarżenia wyroku tut. Sądu skargą kasacyjną. W związku z tym pełnomocnik, jako niezobowiązany, odstąpił od sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm) / dalej p.p.s.a/ postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 sierpnia 2016r. przyznano radcy prawnemu M. B. od Skarbu Państwa tytułem wynagrodzenia w ramach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, kwotę 295,20 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł. Nie zgadzając się z wysokością przyznanego wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu, w złożonym sprzeciwie, radca prawny M. B., ponowił swoje żądanie przyznania mu wynagrodzenia w łącznej kwocie 900 zł ,obejmującego : 1. koszty pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu zawisłym przed WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 439/15 w wysokości 240 zł , na podstawie § 14 ust 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 490 ze zm.- dalej zwanego rozporządzeniem z dnia 28 września 2002 r.), 2. koszty nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I FZ 15/16 w kwocie 120 zł, podstawie § 14 ust 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 3. koszty pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu zawisłym przed WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 97/16 w wysokości 480 zł , na podstawie § 21 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2015r. ,poz. 1805.- dalej zwanego rozporządzeniem z dnia 22 października 2015 r.), 4. zwrot poniesionych w sprawie wydatków związanych z przedłożonym do akt sprawy odpisem z KRS dotyczącym Spółki, w kwocie 60 zł. Alternatywnie podniósł, iż w sytuacji uznania, że w sprawie miałby już zastosowanie art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym mu przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658) , wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego i przyznanie mu wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu w w/w wskazanej wysokości. W tym stanie sprawy Sąd zważył, co następuje: W myśl art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w ww. przepisie (art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a.) strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Art. 260 p.p.s.a., (w brzmieniu obowiązującym do 14 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie do spraw wszczętych do tego dnia, a więc również do sprawy niniejszej z uwagi na datę złożenia skargi ) stanowi natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa. Dokonując zatem oceny żądania pełnomocnika zgłoszonego w jego piśmie z dnia 20 lipca 2016, co do należnego mu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu na rzecz Spółki w postępowaniu sądowym w obu instancjach, a także zwrotu poniesionych w sprawie wydatków związanych z przedłożonym do akt sprawy odpisem z KRS, Sąd podzielił jego stanowisko w zakresie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu zawisłym przed WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 97/16, jednakże w wysokości 240 zł w oparciu o § 14 ust 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. i w takim też zakresie przyznał wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji Niepodzielono tym samym stanowiska pełnomocnika, co do przysługiwania mu w tej sprawie wynagrodzenia według stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., albowiem stosownie do § 22 tego rozporządzenia, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Jak zaś wynika z akt sprawy , postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte jeszcze przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia i nadal trwało, aż do jego ostatecznego zakończenia prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 czerwca 2016 r. oddalającym skargę. Zatem domaganie się przez ustanowionego pełnomocnika wynagrodzenia na podstawie przepisów tego rozporządzenia należało uznać za bezpodstawne. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że wprawdzie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. WSA w Opolu ( sygn. akt I SA/Op 439/15) pierwotnie odrzucił skargę, co jak się okazało było wadliwe i w konsekwencji doszło do jego uchylenia w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r. ( sygn. akt I FZ 15/16) , jednakże nie oznacza to, że skarga ta podlegała ponownemu rozpoznaniu w ramach postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 8 czerwca 2016 r. ( sygn. akt I SA/Op 97/16). Należy bowiem zauważyć, iż odrzucenie skargi jest następstwem jej niedopuszczalności, które to pojęcie oznacza niemożliwość przyjęcia skargi przez sąd do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. A zatem, w przywoływanej przez pełnomocnika sprawie o sygn. akt I SA/Op 439/15 , gdzie doszło pierwotnie do odrzucenia skargi postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. sąd w ogóle sprawy nie rozpoznawał, ponieważ nie mógł jej rozpoznać ze względu na wskazywany wówczas brak jednej z bezwzględnych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia. Wydając zatem postanowienie o odrzuceniu skargi sąd nie rozstrzygał co istoty sprawy, gdyż nie doszło do skutecznego zwiśnięcia sprawy w postępowaniu sądowo administracyjnym , lecz wypowiedział się wyłącznie właśnie w kwestii niemożności prowadzenia takiego postępowania , a w konsekwencji rozpoznania wniesionej skargi . Z kolei ,zgodnie z przepisem § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. przewidziane w nim koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, dotyczą udziału w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, a zatem w sprawie w której skardze został nadany bieg i podlegała dalszemu rozpoznaniu w ramach postępowania sadowego. Taka zresztą sytuacja zaistniała następnie w rozpoznawanej sprawie, albowiem w wyniku uchylenia przez NSA postanowienia o odrzuceniu skargi , nadano jej dalszy bieg , tym samym uznając w sprawie o sygn. akt I SA/Op 97/16 , że skarga Spółki z dnia 10 lipca 2015r. podlega rozpoznaniu w postępowaniu sądowym. Jest to jednakże jedna i ta sama sprawa, w której toczyło się wyłącznie jedno pierwszo instancyjne postępowanie sądowe, a nie jak wywodzi pełnomocnik w sprzeciwie, dwa samodzielne postępowania, za które przysługują mu też dwa odrębne wynagrodzenia. Można jedynie dodatkowo zauważyć, iż wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu należy mu się co do zasady za całokształt jego działań, które doprowadzą do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji. Podjęte działania przez pełnomocnika w sprawie o sygn. akt I SA/Op 439/15 , gdzie doszło pierwotnie do odrzucenia skargi, ograniczyły się wyłącznie do sporządzenia środka zaskarżenia , za co przysługuje mu odrębne wynagrodzenie za udział w postępowaniu zażaleniowym. Trudno zatem w tej sytuacji uznać, że na wcześniejszym etapie sprawy udzielił on skarżącej , która samodzielnie wniosła skargę, faktyczną pomoc prawną . Skoro zaś nie sposób stwierdzić, aby pomoc prawna była skarżącej na tym etapie rozpoznania sprawy rzeczywiście udzielona, także z tego powodu niewątpliwie brak jest podstaw do przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w tej sprawie. Ponieważ jak się okazało, złożona przez Spółkę skarga z dnia 10 lipca 2015r , pierwotnie wadliwie odrzucona, jednak skutecznie wszczęła postępowanie sądowe z momentem jej wniesienia, a zatem przed dniem 1 stycznia 2016r. tym samym w zakresie kosztów zastępstwa procesowego, zastosowanie mają jeszcze regulacje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. i przewidziana w nim stawka wynikająca z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c. w kwocie 240 zł dotycząca między innymi spraw ze skargi na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym. Natomiast, jak słusznie zauważył pełnomocnik we wniosku oraz późniejszym sprzeciwie, w wyniku złożenia przez niego w imieniu swojego mocodawcy zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 15 grudnia 2015r. sygn. akt I SA/Op 439/15 o odrzuceniu skargi, doszło do zawiśnięcia w sprawie postępowania drugoinstancyjnego, z którym związane są przewidziane w § 14 ust 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. ( zażalenie wniesiono 30 grudnia 2015r.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie 120 zł ( plus VAT). W tym też zakresie Sąd uwzględnił tą należność w końcowym obliczeniu kosztów zastępstwa procesowego, wynoszących łącznie 360 zł ( 240 zł + 120 zł ) Obliczoną w sposób opisany powyżej kwotę wynagrodzenia radcy prawnego podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) stawka podatku od towarów i usług wynosi 23 %. Jest to stawka podstawowa i obowiązuje ona podatników świadczących usługi prawnicze. Natomiast odnośnie żądania zwrotu kosztów poniesionych w związku z uzyskaniem pełnego odpisu rejestru przedsiębiorstw należy wskazać, iż w art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w sposób wyczerpujący zdefiniowano pojęcie niezbędnych kosztów postępowania m.in. w sytuacji, gdy w imieniu strony występuje pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Regulacja ta zawiera katalog wyczerpujący, który nie przewiduje innych wydatków, w tym drobnych i zwykłych występujących przy okazji procesu sądowego. Koszty te pokrywane są przez przyznawane pełnomocnikowi wynagrodzenie (por. wyrok NSA z 5 lipca 2007 r., I FSK 1079/06 postanowienie NSA z 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 31/12 - dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem wskazane przez pełnomocnika koszty związane z uzyskaniem pełnego odpisu rejestru przedsiębiorstw uwzględnione zostały w jego wynagrodzeniu. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 p.p.s.a. Zatem per analogia taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy. Mając na względzie powyższe orzeczono jak w sentencji.