I SAB/Op 50/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 2 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. H. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim w przedmiocie oceny legalności wykonania robót budowlanych postanawia: odrzucić skargę. A. H. (zwana dalej "skarżącą") pismem z dnia 20 maja 2025 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, (zwanego dalej "organem"), wskazując, że w sprawie oceny legalności wykonania robót budowlanych oznaczonej numerem PINB.052.1.3.2025 od dnia 16 stycznia 2025 r. nie dokonał żadnej czynności. Wskutek zarządzeń Przewodniczącej Wydziału I z dnia 26 czerwca 2025 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków skargi, poprzez wskazanie numeru PESEL oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Ponadto wezwano skarżącą do wykazania, że przed wniesieniem skargi na bezczynność organu w przedmiocie oceny legalności robót budowlanych wyczerpała tryb ponaglenia, o którym mowa w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." i w tym celu nadesłanie kopii ponaglenia wystosowanego do właściwego organu przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie. Wezwania zawierały pouczenie, że niezastosowanie się do nich w terminie 7 dni od dnia doręczenia spowoduje odrzucenie skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącej w dniu 3 lipca 2025 r. do rąk dorosłego domownika – R. H., co obrazuje zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 40 akt sądowych). Skarżąca odpowiedziała na wezwania w dniu 9 lipca 2025 r. (data nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej). Podała swój numer PESEL, a także wyjaśniła, że przesyła kopię korespondencji, w postaci ponaglenia wystosowanego do organu z dnia 3 grudnia 2024 r. oraz 13 marca 2025 r. wraz z kserokopią dowodu nadania. Ponadto skarżąca przesłała wniosek o zwolnienie jej kosztów sądowych w całości. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt I SPP/Op 70/25. Do wniosku załączyła formularz stosowany przed sądami powszechnymi, a nie – administracyjnymi. Postanowieniem z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt I SPP/Op 70/25, Sąd odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy z uwagi na bezzasadność jej skargi. Skarżąca nie złożyła zażalenia na to postanowienie i jest ono prawomocne. Odnośnie przesłanych przez skarżącą jako ponaglenia pism, należy wyjaśnić, że pierwsze z pism przesłanych przez skarżącą, jako ponaglenie, datowane jest na dzień 3 grudnia 2024 r. i zaadresowane do organu, którego bezczynność skarży, to jest Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, a jako jego nadawca oznaczona została R. H. Jest ono identyczne z pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. (k. 12 akt sądowych o sygn. I SAB/Op 50/25, zwanych dalej "aktami sprawy głównej"), zarówno co do treści, jak i osoby jego nadawcy oraz adresata. W piśmie tym R. H. zgłasza do organu fakt wykonania przez właściciela sąsiedniej działki nielegalnych robót budowlanych. W aktach sprawy głównej znajduje się odpowiedź udzielona przez organ pismem z dnia 9 grudnia 2024 r. (k. 13 akt sprawy głównej) o zamiarze podjęcia przez ten organ czynności wyjaśniających zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 752 ze zm.). W piśmie tym organ wyjaśnił też, że poinformuje R. H., czy w przedstawionej przez nią sprawie mogło dojść do naruszenia obowiązujących przepisów budowlanych i jeśli ustali, że we wskazanych sprawach istnieją podstawy prawne do przeprowadzenia postępowania administracyjnego, to postępowanie takie zostanie wszczęte z urzędu. Drugie z pism przedstawionych przez skarżącą, jako ponaglenie, datowane jest na dzień 13 marca 2025 r., zostało skierowane przez skarżącą oraz R. H. do organu i zawiera prośbę o sprecyzowanie, w jakim zakresie będzie rozpatrywana sprawa odnośnie do samowoli budowlanych na posesji A. G. Jednocześnie skarżąca poinformowała organ, że w piśmie, które dostała, nie ma wzmianki o kominie, który A. G. samowolnie zrobił bez pozwolenia kominiarza i konserwatora zabytków, jak również nie ma pozwolenia na 3 okna w domu od strony sąsiada i 3 okna w dachu, w tym też pozwolenia od konserwatora zabytków. Wskazała, że pozwolenie konserwatora zabytków jest wymagane, ponieważ dom należy do zabytków. Zaznaczyła również, że ściana niedokończonego budynku jest postawiona w ich posesji, co wynika z map geodezyjnych i nie ma prawa tak być. Kolejny budynek ma dziurawy dach bez rynny i woda płynie na ich budynek i narusza to prawo w zakresie nadzoru budowlanego. Ściana kolejnego budynku przechodzi przez ich posesję, co też narusza prawo w zakresie nadzoru budowlanego. Pismo z 13 marca 2025 r. skarżąca złożyła w organie w dniu 18 marca 2025 r. (k. 14 akt sprawy głównej). W aktach sprawy głównej znajduje się odpowiedź udzielona przez organ pismem z dnia 21 marca 2025 r. (k. 15 akt sprawy głównej), w którym organ wyjaśnił, że w nawiązaniu do pism z dnia 13 marca 2025 r. i z dnia 2 grudnia 2024 r., dotyczących "postawienia ściany budynku bez zezwolenia, (...), stanu technicznego budynku grożącego zawaleniem, braku rynny, lokalizacji ściany budynku sąsiada na Waszej posesji (...), samowolnie wykonanych okien 3 w ścianie i 3 w dachu od jego sąsiada (...) oraz wykonania komina (...) przechodzenia ścian budynku przez Waszą posesję" na posesji przy ul. [...] i [...] w miejscowości N., informuje, że ww. sprawie przeprowadzono czynności wyjaśniające. W sprawie samowolnie wykonanych okien w połaci dachowej zostanie wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w pozostałym zakresie nie wykazano naruszenia prawa w zakresie nadzoru budowlanego, wobec czego brak jest podstaw do podjęcia działań naprawczych przez organ. Dodatkowo skarżąca wysłała w dniu 22 sierpnia 2025 r. (data nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej) pismo procesowe z dnia 22 sierpnia 2025 r., wskazując w nim, że przesyła kolejne pisma dotyczące samowolnie zrobionych przez A. G. 5 okien połaciowych. W załączeniu przesłała kopię swojego pisma z dnia 23 lipca 2025 r., skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, i kopię odpowiedzi organu z dnia 6 sierpnia 2025 r. W piśmie z 23 lipca 2025 r. poprosiła o zajęcie stanowiska w przedmiocie 5 okien połaciowych sąsiada A. G., ponieważ 3 okna połaciowe od strony sąsiada nie są doprowadzone do stanu sprzed ich zrobienia, to jest powinny zostać zlikwidowane. To samo zawnioskowała skarżąca odnośnie do okien połaciowych wykonanych przez A. G. od strony jego podwórka. W odpowiedzi z dnia 6 sierpnia 2025 r. organ wskazał, że wszczął w sprawie okien połaciowych odrębne postępowania. Postępowanie dotyczące okien połaciowych od strony nieruchomości przy ul. [...] nr [...] nie zostało zakończone i jest prowadzone z udziałem stron. Postępowanie administracyjne dotyczące wykonanych okien w połaci dachu budynku mieszkalnego od strony nieruchomości przy ul.[...] nr [...], prowadzone z udziałem stron, zostało zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 r. poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", to znaczy złożyła stosowne ponaglenie z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie (por. postanowienie NSA w składzie 7 sędziów z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 3732/18; postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2754/20; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 973/19). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt I OSK 125/15). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ponaglenie jest pismem sformalizowanym, które – stosownie do art. 63 k.p.a. – powinno spełniać wymogi pisma w postępowaniu administracyjnym, tj. zawierać oznaczenie podmiotu wnoszącego ponaglenie i jego adres, żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości oraz podpis wnoszącego ponaglenie. Ponadto, powinno być skierowane do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.) lub do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a.). Z jego treści powinno jasno i bezsprzecznie wynikać czego dotyczy. Ponaglenie jest bowiem w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności lub w sprawie stwierdzenia przewlekłości, które kończy wydanie postanowienia. Ponadto, ponaglenie, zgodnie z art. 37 § 2 k.p.a., powinno zawierać uzasadnienie, czyli należy w nim przedstawić przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację (tj. okoliczności, twierdzenia i oceny) dotyczącą tego, że organ administracji był bezczynny, tj. nie załatwił sprawy w przewidzianym przez prawo terminie, albo postępowanie było prowadzone przewlekle, tj. mógł załatwić sprawę przed upływem terminu. Jeśli strona zarzuca organowi, że jego bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to również powinna uzasadnić ten zarzut (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I OZ 187/21). W ocenie Sądu, wskazane przez stronę jako ponaglenia – pismo z dnia 3 grudnia 2024 r. i pismo z dnia 13 marca 2025 r., nie mają w świetle powyższych rozważań charakteru ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Wskazane pisma zostały skierowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, a nie jak tego wymaga art. 37 k.p.a., do właściwego organu, którym jest w niniejszej sprawie organ wyższego stopnia – Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Ponadto pierwsze pismo zostało sporządzone przez R. H., nie pochodzi zatem od skarżącej, a z jego treści wynika, że stanowi ono zawiadomienie do organu o wykonaniu przez właściciela sąsiedniej działki nielegalnych robót budowlanych. Drugie pochodzące od R. H. i skarżącej, stanowi prośbę o sprecyzowanie zakresu działania organu w związku ze złożonym przez R. H. zawiadomieniem z dnia 3 grudnia 2024 r., a także tożsamym co do treści pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. Pierwsze pismo jest zatem zawiadomieniem organu o nielegalnych robotach budowlanych i dodatkowo nie pochodzi od skarżącej, a drugie, oznaczone jako pochodzące też od skarżącej, lecz niepodpisane przez nią, jest prośbą o sprecyzowanie, w jakim zakresie będzie prowadzona sprawa z zawiadomienia o nielegalnych robotach budowlanych. W ocenie Sądu nie każde pismo wniesione w toku postępowania administracyjnego uznać można za ponaglenie. Tym bardziej, że w powołanych pismach nie zawarto żądania stwierdzenia bezczynności organu ani jego uzasadnienia, czyli nie wskazano okoliczności, twierdzeń i ocen uzasadniających ponaglenie. Ponadto pierwsze pismo nie pochodzi od skarżącej, drugie nie zostało przez nią podpisane, a obydwa nie zostały skierowane do właściwego organu. Co już zostało wyżej podniesione, w orzecznictwie wskazuje się m.in., że w uzasadnieniu ponaglenia należy opisać przebieg postępowania administracyjnego i argumentację dotyczącą tego, że organ administracji był bezczynny, tj. nie załatwił sprawy w przewidzianym przez prawo terminie, albo że postępowanie było prowadzone przewlekle (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 228/24). W konsekwencji stwierdzić należało, że w sprawie nie został spełniony wskazany wyżej warunek poprzedzenia skargi ponagleniem, co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego jej rozpoznania. Stosownie bowiem do brzmienia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Natomiast niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje to, że skarga złożona do sądu administracyjnego zostaje oceniona jako niedopuszczalna, co z kolei skutkuje jej odrzuceniem (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, Warszawa 2025, komentarz do art. 52 p.p.s.a. i powołane tam orzecznictwo). W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy uprawniają do przyjęcia, że skarżąca nie dopełniła niezbędnego warunku skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu, ponieważ nie wniosła ponaglenia przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego. Natomiast, co podniesiono już wyżej, prawidłowym sposobem skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu było uprzednie złożenie przez skarżącą ponaglenia do właściwego organu. Skoro skarżąca nie dokonała tej czynności, to jej skarga jest niedopuszczalna i stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. Również pismo skarżącej z 23 lipca 2025 r., skierowane do organu, nie zawiera treści, które wskazywałyby na to, że pismo to jest ponagleniem. Ponadto dodatkowo należy zauważyć, że poza niespełnieniem opisanych wymogów ponaglenia, takich jak skierowanie go w przedmiotowej sprawie do organu wyższego stopnia, to jest Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, czy brak wymaganej treści ponaglenia, czyli zarzutu i wspierającej go argumentacji wskazującej, że organ jest bezczynny, to złożone zostało do organu, już po wniesieniu skargi przez skarżącą. Wobec powyższego skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.