I SO/Op 2/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wójcik Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.A. – "A" w C. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Gl 779/11 ze skargi Z.A. – "A" w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 7czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia: 1. wyłączyć od orzekania w sprawie I SA/Gl 779/11 sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.M. 2. oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy I SA/Gl 779/11 sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: R.M., E.M., E.C., P.D., T.R., B.K., A.T – Z., B. S., W. O., L. K., B. B., M. T. – B., Ł. F., E.K., R. W., E. K., W. K., I. B., K. W., A. A., B. O. – K., R. S., M. J., M. H., H. W., M. J., M. K., M. S., I. W., B. B. – K., A. M., S. P., M. W., S.N., T. M., T. K. – F., W.M., B. K. – G., E. Ż. – K.. Z. A. prowadząca Firmę Handlowo – Usługową "A" w Częstochowie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 7 czerwca 2011 r., wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości. Pismem procesowym z dnia 8 listopada 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpoznania jej skargi, z uwagi na "dowiedziony już fakt utraty bezstronności kolejno wyznaczanych składów orzekających w Wydziale I i w Wydziale II tut. Sądu, z chwilą podjęcia pracy przez Panią T. R., tj. w roku 2005, z nominacją na Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 23 czerwca 2006 r." Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała na nieprawidłowości, które jej zdaniem wystąpiły w toku postępowań prowadzonych z jej udziałem przed WSA w Gliwicach w sprawach o sygn. I SA/Gl 382/09, I SA/Gl 133/10 i I SA/GL 1276/10. Zdaniem skarżącej, przeprowadzona manipulacja w uzasadnieniu wyroku I SA/GL 382/09 ukrywanego ponad dwa miesiące, tj. do czasu wydania wyroku w sprawie I SA/GL 133/10 (także z udziałem sędzi T. R.), skutkowała wyrokiem oddalającym skargę w sprawie o sygn. akt I SA/GL 1276/10. Zastawiona pułapka po raz drugi miała doprowadzić do odmowy udzielenia ulgi na zasadzie de minimis. Nadto skarżąca wskazała, iż mimo złożenia w sprawach o sygn. akt II SA/GL 100/11 i II SA/GL 287/11 wniosków o wyłączenie sędziów WSA w Gliwicach i przekazania spraw postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, sprawy były rozpatrywane przez WSA w Gliwicach. Ten stan rzeczy, zdaniem skarżącej, miał wpływ na wynik rozstrzygnięcia skargi w dniu 26 października sygn. akt I SA/GL 1276/10, która winna być rozpoznana z udziałem Prokuratora, a dowód przestępstwa urzędniczego skarżąca nadaremnie przesłała do akt sprawy. Dalej skarżąca podniosła, iż sędzia R. wywierała już wpływ na pracę WSA w Gliwicach, sprawując funkcję Dyrektora Biura Organizacyjno Prawnego w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w K., a jednocześnie (półtora roku później i od 24.10.2002 r.) funkcję I Wicewojewody Śląskiego. Dodała, że sędzia R. brała udział w procesie decyzyjnym dot. pozwoleń wodnoprawnych na korzystanie z wód rzeki Warty, tuszowała skutki destrukcyjnej działalności protegowanych współwłaścicieli X w Z., gm. K., w postępowaniach odwoławczych prowadzonych w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w K., a obecnie w Regionalnym Zarządzie Gospodarki Wodnej w G. W kolejnym piśmie z dnia 14 grudnia 2011 r. skarżąca oświadczyła, iż złożony wniosek nie dotyczy wyłącznie sędzi T. R., bowiem niezaprzeczalny wpływ, jaki wywiera jej osoba na urzędników samorządów lokalnych rozpoznających jej sprawy, a także na wielu sędziów powoduje, że nie można już mówić o bezstronności, gwarantującej zgodne z prawem rozstrzygnięcie skarg skarżącej i jej syna. Nadto w piśmie z dnia 16 stycznia 2012 r. w odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżąca podtrzymała żądanie wyłączenia wszystkich sędziów WSA w Gliwicach "w celu ochrony ich od ewentualnej próby pozbawienia bezstronności i niezawisłości, co miało już miejsce w postępowaniach skargowych o sygn. II SA/Ka 159/03 i II SA/Ka 255/03" Sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach: R. M., E. M., E. C., P. D., T. R., B. K., A. T., B. S., W. O., L. K., B. B., M. T., Ł. F., E. K., R.W., E. K., W. K., I. B., K. W., A. A., B. O., R. S., M.J., M. H., H. W., M. J., M. K., M. S., I. W., B. B., A. M., S. P., M. W., S. N., T. M., T. K., W. M., B. K., E. Ż. - w związku z wnioskiem Z. A. - złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania tej sprawy na mocy art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2012, poz. 270 t.j.) powoływanej dalej jako [p.p.s.a.], wskazując jednocześnie, że nie zachodzą przyczyny wyłączenia z art. 19 tej ustawy. Wniosek o wyłączenie, stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. złożył Sędzia WSA A. M., wyjaśniając, iż w okresie pracy w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Częstochowie tj. do końca 2010 r. brał udział w załatwianiu spraw, w których Z. A. była stroną, jak również rozpatrywał jej skargi na działalność Kolegium oraz członków Kolegium. Po odebraniu oświadczeń od wszystkich sędziów WSA w Gliwicach przekazano akta do Naczelnego Sądu Administracyjnego celem wyznaczenia innego sądu administracyjnego do rozpoznania wniosku. Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II FW 2/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w Gliwicach – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. Tworzą one katalog zamknięty i w związku z tym nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Nie można tym samym, wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych, niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto na mocy art. 18 § 3 p.p.s.a., sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., w myśl art. 19 p.p.s.a. sąd może ponadto wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. Ustawodawca nie wskazuje jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Z kolei stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Nakładając na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia, ustawodawca zrezygnował z obarczenia strony obowiązkiem przedstawienia dowodów na potwierdzenie istnienia przyczyn wyłączenia. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. W przypadku uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość i subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz konieczne jest wskazanie powodów, które obiektywnie uprawdopodobniałyby okoliczność stanowiącą przyczynę wyłączenia. Wnioskodawca składając wniosek winien tym samym wskazać konkretne fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Jako nie stanowiące uprawdopodobnienia w tym względzie uznać należy formułowanie zarzutów ogólnych, o generalnym braku bezstronności, w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że samo uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. Z uwagi na to, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości, co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte są na obiektywnych okolicznościach i mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności. W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Zaznaczyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził przy tym Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). Uwzględniając powyższe rozważania prawne na gruncie niniejszej sprawy w ocenie Sądu, uznać należało, że wniosek skarżącej o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie zasługuje na uwzględnienie w stosunku do sędziów wymienionych w pkt 2 sentencji postanowienia. Niemniej jednak, przy ocenie zasadności wniosku należało uwzględnić oświadczenie sędziego A. M., który wskazując na fakt, iż w okresie pracy w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Częstochowie brał udział w załatwianiu spraw, w których Z. A. była stroną, jak również rozpatrywał jej skargi na działalność Kolegium oraz członków Kolegium i w związku z tym stwierdził zaistnienie okoliczności tego rodzaju, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w sprawie. W świetle treści złożonego oświadczenia, które Sąd uznał za wiarygodne, stwierdzić należy, że w stosunku do sędziego A. M. zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącej co do jego wyłączenia. Okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia nie występują jednak w odniesieniu do pozostałych sędziów orzekających w WSA w Gliwicach. W stosunku do żadnego z nich nie zachodzą bowiem przyczyny wskazane w art. 18 p.p.s.a. Świadczą o tym oświadczenia złożone przez sędziów, a skarżąca nie wskazuje na jakiekolwiek prawdopodobieństwo zaistnienia przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., jak również nie uprawdopodabnia okoliczności, uzasadniających wyłączenie sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Podnoszone przez skarżącą twierdzenia i zarzuty nie zostały poparte żadnymi dowodami mogącymi uprawdopodobnić wątpliwość co do bezstronności sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W szczególności zaś, w odniesieniu do sędziego T. R., skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności mających jakikolwiek związek z jej udziałem w sprawie, związanej z przedmiotem postępowania, mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności tego sędziego. Podstawy do uznania braku bezstronności sędziów nie stanowi również fakt, że orzeczenia wydawane w innych sprawach nie odpowiadają interesom prawnym skarżącej i nie są zgodne z jej oczekiwaniami. Kwestia ewentualnej wadliwości orzeczeń sądowych i dokonania przez sąd błędnej oceny może być bowiem badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do sądu II instancji. Reasumując, samo subiektywne przeświadczenie skarżącej o stronniczości sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uprawdopodobniających zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki, uzasadniającej wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zauważyć przy tym też należy, że w aktach niniejszej sprawy znajdują się oświadczenia złożone przez sędziów orzekających w WSA w Gliwicach, z których wynika, że poza sędzią A. M., w stosunku do pozostałych sędziów nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wskazała natomiast na okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń w jakimkolwiek stopniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.