I SO/Op 2/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. A. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/GL 779/11 ze skargi Z. A.- "M" w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 7 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w związku z wnioskiem wnioskodawczyni o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyłączył od orzekania w sprawie I SA/GL 779/11 sędziego WSA w Gliwicach A. M. i oddalił wniosek Z. A. (dalej skarżąca, wnioskodawczyni) o wyłączenie od rozpoznania sprawy I SA/GL 779/11 pozostałych sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Składając zażalenie na to postanowienie Z. A. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała na brak dochodów, prowadzone egzekucje komornicze, zablokowanie działalności gospodarczej i narastające zadłużenie powstałe z winy organów administracji publicznej i WSA w Gliwicach. Oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom mieszkalny i grunty rolne o powierzchni 4 ha (współwłasność z synem), uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości 1.600 zł netto (po zajęciu dokonanym w trybie egzekucyjnym). Wskazała także, że na jej majątku dokonano zajęć egzekucyjnych świadczenia rentowego w 2003r., konta bankowego "M" w 2006r., hipoteki gruntowej (współwłasność z synem - spadek po mężu) w 2009r., podatku dochodowego i VAT w 2010r., w miesiącu X 2011 r. z wynagrodzeń pracowniczych i składek ZUS. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2012 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu złożonego przez skarżącą sprzeciwu, postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd zwrócił przede wszystkim uwagę na mankamenty dowodowe wniosku. Skarżąca, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie zaniechała podania informacji o kosztach bieżącego utrzymania oraz nie przekazała wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, udaremniając przeprowadzenie weryfikacji w tym zakresie. Nadto Sąd zważył, że wniosek skarżącej nie mógł być uwzględniony z uwagi na wysokość środków, którymi obraca w ramach prowadzonej działalności. Z przedłożonych dokumentów wynikało bowiem, że w okresie od stycznia do kwietnia 2012 r. sprzedaż towarów i usług łącznie na terenie kraju wyniosła 73.697 zł, a przychód, jaki osiągnęła firma "M" za ubiegły rok wyniósł kwotę 241.835 zł. Z powyższych kwot, zdaniem Sądu, nie wynikało, by wnioskodawczyni nie była w stanie ponieść kosztów postępowania, zwłaszcza, iż otrzymuje dodatkowo świadczenie rentowe w wysokości 1.731,11 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu skarżąca, pismem z dnia 2 października 2012 r. ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów wpisu należnego od zażalenia, powołując się na zmianę sytuacji finansowej spowodowaną utratą przychodów ze sprzedaży praw majątkowych. W uzasadnieniu wskazała, iż począwszy od lipca 2012 r. firma "M" popada w coraz większe zadłużenie z tytułu podatków od nieruchomości dochodowego oraz VAT, bowiem spółka "T" nie przedłużyła umowy na drugie półrocze, wycofując się z zaliczkowania na poczet praw majątkowych, jako pochodnych energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. W tej sytuacji uzyskiwany przychód nie pokrywa nawet wynagrodzenia pracowników i to pomimo przekazywania kwoty świadczenia rentowego skarżącej. Wskazała iż w miesiącach lipiec-wrzesień 2012 r. przychód ten kształtował się następująco: 8.703,80 zł, 7.412,31 zł i 6.805,84 zł. W ocenie skarżącej przychód ten w łącznej kwocie 22.921,95 zł wyklucza poniesienie jakiegokolwiek kosztu na rzecz prowadzonych postępowań przed tut. Sądem, bez uszczerbku koniecznego utrzymania pracowników i ich rodzin. Końcowo skarżąca oświadczyła, iż ponownie pozostaje na utrzymaniu rodziny. W złożonym na wezwanie Sądu druku PPF, skarżąca oświadczyła, że sama pozostaje w gospodarstwie domowym i mieszka obecnie w pomieszczeniach nad halą maszynowni zakładu M w Ś., posiada dom mieszkalny i grunty rolne o powierzchni ponad 4 ha (współwłasność z synem), oraz że uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości 1.731 zł (po zajęciu dokonanym w trybie egzekucyjnym), które przeznacza na dofinansowanie działalności gospodarczej. Podniosła, iż ostatni dochód jej firma osiągnęła w 1998 r. a w 2001 r. rozpoczęto z kolei wyprzedaż majątku wskutek przekreślenia opłacalności i doprowadzenia do niedrożności rzeki. W załączeniu do wniosku skarżąca przedłożyła deklaracje VAT 7, w których wykazała sprzedaż w kwocie 7.076 za miesiąc sierpień 2012 r. i i 6.026 zł za wrzesień 2012 r., W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 13 listopada 2012 r. skarżąca zobowiązana została w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, do uzupełnienia wniosku przez podanie szczegółowej informacji na temat ponoszonych kosztów na bieżące utrzymanie, a także innych niż bieżące wydatki obciążeń dochodów skarżącej, zwłaszcza w zakresie kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym wskazywanych przez skarżącą kosztów wynagrodzeń pracowników i opłat z tytułu bieżącej eksploatacji (wraz z dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia) oraz przedłożenie kserokopii wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, stosownych dokumentów potwierdzających oświadczenie skarżącej o zmianie sytuacji finansowej w związku ze wskazywanym zmniejszeniem przychodów ("utratą możliwości korzystania z zaliczkowej formy przychodu ze sprzedaży praw majątkowych"), dokumentów potwierdzających oświadczenie skarżącej o pozostawaniu na utrzymaniu rodziny (oświadczeń tych osób o wysokości przekazanych środków), dowodów potwierdzających oświadczenie skarżącej o narastającym zadłużeniu, dowodów potwierdzających oświadczenie skarżącej o prowadzeniu egzekucji z renty na poczet podatku od nieruchomości. W odpowiedzi skarżąca w piśmie przewodnim z dnia 27 listopada 2012 r. oświadczyła, iż wobec faktu, że koszt wytworzenia energii przekracza przychód z jej sprzedaży , zostały ograniczone do minimum wydatki firmy, z których znaczną część pokrywa jej syn (abonamenty). Skarżąca odmówiła ujawnienia nazwisk swej rodziny, która dostarcza jej pożywienie, lekarstwa i środki czystości oraz inne niezbędne do życia artykuły. Wskazała, że żadnych lokat pieniężnych nie posiada i nie ma prywatnego rachunku. Do pisma załączyła wyciągi z rachunku bankowego firmy "M" z dnia: 13.08.2012, 14.08.2012, 13.09.2012., 14.09.2012, 11.10.2012, 12.10.2012 r., 12.11.2012, 14.11.2012 i 15.11.2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącej, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że jest on drugim wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 t.j.) - /dalej P.p.s.a./. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zatem rozpoznanie jej wniosku sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika również, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wykazanie zaś istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie. Użyte w art. 246 określenie "gdy wykaże" oznacza bowiem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dokonując oceny okoliczności przedstawionych we wniosku Sąd doszedł do wniosku, że skarżąca nie wykazała, by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wydanego uprzednio rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem należy, iż odmowa przyznania skarżącej zwolnienia z kosztów sądowych w wydanym wcześniej postanowieniu Sądu z dnia 30 lipca 2012 r. związana była z przyjęciem, że z jednej strony skarżąca uchylała się od wykazania dokumentami i wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialnej, a z drugiej osiągane przez nią przychody z działalności gospodarczej nie dawały podstaw do stwierdzenia braku środków na pokrycie wpisów należnych od zażalenia. Stanowisko to jest aktualne przy ocenie złożonego ponownie przez skarżącą wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Skarżąca, mimo wezwania Sądu do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie szeregu informacji i dokumentów, nie przedstawiła wszystkich żądanych dokumentów, a tym samym nie udokumentowała w pełni swej sytuacji materialnej i rzeczywistych zdolności płatniczych. Wnioskodawczyni nadal nie wykazała kosztów utrzymania koniecznego, ani kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie przedłożyła także dokumentów świadczących o pozostawaniu na utrzymaniu rodziny (odmówiła wskazania nazwisk darczyńców), dowodów potwierdzających jej oświadczenie o narastającym zadłużeniu, czy dowodów o prowadzeniu wobec niej egzekucji. Sąd zauważa również, że skarżąca świadomie nie ujawniła wszystkich danych obrazujących operacje bankowe dokonywane w okresie ostatnich trzech miesięcy. Pomijając nawet fakt, że przedłożone wyciągi bankowe dokumentują jedynie pojedyncze dni, a nie jak jasno wskazano w wezwaniu okresy całych miesięcy, wskazać należy, że analiza treści tych wydruków wskazuje, iż wnioskodawczyni ma więcej niż jeden rachunek. Świadczą o tym zapisy o dokonanych przelewach wewnętrznych z rachunku bankowego o numerze 19154010149101730785590003. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek ustaleń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa. Niezależnie od powyższych przyczyn, przeszkodą do uwzględnienia wniosku wnioskodawczyni był również fakt, iż w ramach prowadzonej działalności obraca ona znacznymi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w sprawie niniejszej oraz w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem z udziałem skarżącej (skarżąca jest obecnie zobowiązana do uiszczenia wpisów w łącznej wysokości 400 zł) stanowi wartość niewspółmiernie niską. Wprawdzie, wskazując na nową okoliczność skarżąca powołała się na zmniejszenie swych przychodów, a fakt ten Sąd uznaje za uprawdopodobniony (świadczy o tym bowiem znaczny spadek przychodów wykazany w deklaracjach VAT 7 za miesiące sierpień i wrzesień 2012 r. w porównaniu z wysokością deklarowanych przychodów w poprzednich okresach), to jednak osiągane przychody, zdaniem Sądu, pozwalają na uiszczenie kwoty 400 zł bez uszczerbku dla wydatków związanych z koniecznymi kosztami utrzymania. Ze wskazanych powyżej deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika bowiem, że skarżąca w miesiącach sierpień - wrzesień 2012 r., dokonała sprzedaży usług na łączną kwotę 13.102 zł. Z kolei przedłożone wyciągi z rachunku bankowego wskazują, iż skarżąca posiadała środki pieniężne na łączną kwotę ponad 52.000 zł. W tym stanie rzeczy, dokonując badania przedłożonego przez Z. A. ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, że złożone oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach skarżącej nie jest pełne i nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji materialno bytowej. Wobec wybiórczego dokumentowania przez skarżącą jej sytuacji materialnej, rzeczywista weryfikacja zdolności płatniczych strony nie była możliwa, co nie pozwala na pozytywne rozpoznanie wniosku. Uchylenie się strony skarżącej od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest bowiem przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie u podstaw odmownego rozpoznania wniosku legło przekonanie, iż w granicach możliwości finansowych wnioskodawczyni pozostaje poniesienie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie oraz w pozostałych sprawach z jej udziałem zawisłych przed tut. Sądem. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.