II SA/Op 123/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. W. na Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Zespołu Opieki Zdrowotnej w Głuchołazach w przedmiocie odmowy sprostowania karty informacyjnej z leczenia szpitalnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Zespół Opieki Zdrowotnej w Głuchołazach, Wojewódzkiego Ośrodka Leczenia Zaburzeń Psychosomatycznych i Innych Zaburzeń Nerwicowych (zwanego dalej "Dyrektorem SP ZOZ"). Skarżący podniósł, że w dniu 15 września 2015 r. zwrócił się do Dyrektora ZOZ z wnioskiem o sprostowanie Karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia [...], [...], Nr Księgi Głównej [...]. W dniu 30 września 2015 r. otrzymał odpowiedź Kierownika Oddziału Psychosomatycznego. Skarżący zarzucił, że Kierownik był jego lekarzem prowadzącym, a tym samym został "sędzią we własnej sprawie", a jego odpowiedź zawierała szereg nieprawidłowości. Dalej, skarżący podał, że w dniu 20 października 2015 r. ponownie zwrócił się o sprostowanie karty informacyjnej leczenia szpitalnego, ale nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Po telefonicznych interwencjach zwrócił się w dniu 3 grudnia 2015 r. o pisemne udzielenie odpowiedzi na wniosek z dnia 20 października 2015 r., w związku z czym został przez Dyrektora ZOZ poinformowany pismem z dnia 4 grudnia 2015 r., że sprostowaniu w jego karcie informacyjnej uległy informacje, które były błędne, natomiast pozostałe nie mogą być zmienione zgodnie z wcześniejszym opisem. Następnie skarżący skierował do organu pismo z dnia 30 grudnia 2015 r., w którym stwierdził, że po otrzymaniu informacji z dnia 4 grudnia 2015 r. domaga się odpowiedzi na swe pismo z dnia 20 października 2015 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZOZ wniósł o odrzucenie skargi i wyjaśnił, że w związku z przesłanym drogą elektroniczną wnioskiem skarżącego z dnia 15 września 2015 r., o sprostowanie Karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, na którym skarżący przebywał od [...] do [...], przesłano skarżącemu w dniu 2 października 2015 r. wyjaśnienie wraz z poprawioną kartą informacyjną. Ponadto Dyrektor ZOZ wyjaśnił, że w dniu 3 grudnia 2015 r. ponownie otrzymał drogą elektroniczną pismo skarżącego dotyczące zawierające wniosek o sprostowanie karty informacyjnej i na to pismo udzielił odpowiedzi pismem z dnia 4 grudnia 2015 r., ponownie informując o wcześniej dokonanym sprostowaniu karty informacyjnej z leczenia szpitalnego. W dniu 31 grudnia 2015 r. wpłynęło kolejne pismo skarżącego, w którym ponownie domagał się odpowiedzi na pismo z dnia 20 października 2015 r. dotyczące spraw wyjaśnionych już wcześniej przez Kierownika Oddziału Psychosomatycznego. Na powyższe pismo odpowiedzi udzielił pismem z dnia 15 stycznia 2016 r. zastępca Dyrektora ZOZ ds. medycznych i zostało ono skarżącemu przesłane listem poleconym w dniu 19 stycznia 2016 r. Odnosząc się do twierdzeń skargi, że skarżący nie otrzymał poprawionej karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, Dyrektor ZOZ wyjaśnił, że w dniu 2 października 2015 r. karta ta, wraz z pismem przewodnim z dnia 30 września 2015 r., została przesłana listem poleconym, o czym świadczy dołączony dowód nadania przesyłki. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 25 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, pod rygorem odrzucenia skargi, przez określenie przedmiotu zaskarżenia i w tym zakresie wskazanie zaskarżonego aktu lub czynności, bądź wskazanie bezczynności lub przewlekłego działania organu, którego dotyczy skarga. W piśmie z dnia 7 marca 2016 r. skarżący sprecyzował, że przedmiotem zaskarżenia jest: - karta informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia [...], nr Księgi Gł. [...], - brak rozpatrzenia przez Dyrektora ZOZ wniosku z dnia 15 września 2015 r., gdyż zamiast niego odpowiedzi udzielił lekarz prowadzący, który był "sędzią we własnej sprawie", - odpowiedź zastępcy Dyrektora ZOZ z dnia 15 stycznia 2016 r., w której nie ustosunkowano się do żadnego zarzutu przedstawionego przez skarżącego w piśmie z dnia 20 października 2015 r. oraz udzielenie odpowiedzi na pismo z dnia 20 października 2015 r., po ustawowym terminie, dopiero po kilkakrotnych interwencjach. Wraz z powyższym pismem z dnia 7 marca 2016 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Rozpoznając w pierwszej kolejności złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na względzie, że stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu powyższego przepisu zachodzi wówczas, gdy bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi wiec o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 625-626). Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, zatem potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., według którego sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze, Warszawa 2013, s. 784 oraz powołane tam orzecznictwo, a także postanowienia NSA: z 5 marca 2014 r., I OZ 146/14; z 30 stycznia 2013 r., II OZ 37/13; z 19 czerwca 2013 r., II GZ 291/13, dostępne na stronie internetowej - Centrala Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Właściwość sądu administracyjnego określa przepis art. 3 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach ze skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Oceniając skargę wniesioną przez Z. W. pod względem przedmiotowym, stwierdzić przyjdzie, że treść skargi dotyczy dokumentu w postaci karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, a sformułowane zarzuty dotyczą zasadności odmowy przez Dyrektora ZOZ dokonania dalszych zmian w karcie informacyjnej, tj. w sposób zgodny z żądaniem skarżącego, udzielenia odpowiedzi przez wadliwy, według skarżącego, podmiot, tj. przez lekarza prowadzącego zamiast przez Dyrektora ZOZ oraz udzielenia przez Dyrektora ZOZ odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 20 października 2015 r. po upływie terminu i dopiero po kilkakrotnych interwencjach. Karta informacyjna z leczenia szpitalnego stanowi niewatpliwie dokumentację medyczną, o jakiej mowa w art. 23 i nast. ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r. poz. 186) i jest wymieniona w § 2 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2015 r. poz. 2069), wydanego na podstawie art. 30 ust. 1 tej ustawy. Według § 24 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, jest ona wystawiana przez lekarza wypisującego pacjenta na podstawie historii choroby i podpisywana przez lekarza wypisującego i lekarza kierującego oddziałem albo lekarza przez niego upoważnionego. W § 24 ust. 3 tego rozporządzenia zostały szczegółowo określone dane, które zawiera karta informacyjna z leczenia szpitalnego. W rozdziale 7 ustawy o prawach pacjenta, zawarte zostały natomiast przepisy dotyczące prawa pacjenta do dokumentacji medycznej. Przepis art. 23 ust. 1 tej ustawy reguluje prawo pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej, natomiast w art. 27 został określony sposób udostępniania dokumentacji medycznej. Analiza przepisów ustawy oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia prowadzi do wniosku, że skoro karta informacyjna z leczenia szpitalnego jest dokumentem medycznym, wydanym na podstawie historii choroby pacjenta, wystawionym przez lekarza wypisującego pacjenta, to z tego względu ani karta informacyjna, ani odmowa dokonania zmian w takiej karcie nie jest "czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga ponadto, że przepisy powołanych aktów prawnych regulują prawo pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej. W orzecznictwie nie jest sporne, że w razie odmowy uznania tego uprawnienia przez zakład opieki zdrowotnej, pacjent może zaskarżyć czynność zakładu do sądu administracyjnego (por. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 19 maja 2003 r., OSA 1/03, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanych wyżej przepisów nie wynika natomiast uprawnienie pacjenta do wystąpienia do jednostki leczniczej z wnioskiem o dokonanie zmian w dokumentacji medycznej, w tym w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego, tak, jak ma to miejsce w odniesieniu do udostępnienia tej dokumentacji. Jedynie w takim przypadku można byłoby przyjąć, że w razie odmowy dokonania zmian w dokumentacji medycznej istnieje możliwość dochodzenia przez pacjenta realizacji uprawnienia w tym zakresie. Nie można jednak nie dostrzegać, że byłoby to równoznaczne z sytuacją, w której pacjent miałby środki prawne, aby ingerować w treść zapisów w dokumentacji medycznej. Wprawdzie art. 31 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta przewiduje możliwość wniesienia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jeżeli opinia albo orzeczenie ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa, jednak norma ta dotyczy całkowicie odmiennej sytuacji. Wniesienie sprzeciwu powoduje wydanie orzeczenia przez Komisję Lekarską, m. in. na podstawie dokumentacji medycznej. Na marginesie zauważyć należy, że w świetle przepisów powołanej ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375, z późn. zm.), do rozpatrywania skarg pacjentów, obok Rzecznika Praw Pacjenta, powołany jest Rzecznik Prawa Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, do którego zadań należy m.in. udzielanie pomocy w dochodzeniu praw w sprawach związanych z przyjęciem, leczeniem, warunkami pobytu i wypisaniem ze szpitala psychiatrycznego oraz wyjaśnianie lub pomoc w wyjaśnianiu ustanych i pisemnych skarg tych osób (art. 10 b ust. 1). W świetle dotychczas powiedzianego stwierdzić przyjdzie, że zważywszy, iż odmowa dokonania zmian w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego nie może być uznana za wymieniony w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to brak jest podstaw do przyjęcia, że rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tego względu również bezczynność lub przewlekłość postępowania w sprawie sprostowania karty informacyjnej z leczenia szpitalnego nie może stanowić przedmiotu skargi do sądu administracyjnego. Jak już wskazano na wstępie, sąd administracyjny kontroluje bowiem jedynie legalność prawnych form działania organów administracji publicznej zaskarżalnych do sądu administracyjnego i tylko w takim zakresie może badać także skargę na ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Reasumując, należało uznać, że sprawy dotyczące odmowy sprostowania karty z leczenia szpitalnego, a także związanej z tym bezczynności czy przewlekłego działania jednostek służby zdrowia, nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Oczywisty brak właściwości sądu administracyjnego w sprawie oznacza oczywistą bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., co z kolei powoduje, że skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy. Skoro bowiem rozpoznanie skargi nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to bezzasadne jest przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed tym sądem. Z tych względów, na podstawie art. 247 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji