II SA/Op 125/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata R. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi C. Ł. – reprezentowanego przez opiekuna prawnego I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę C. Ł. reprezentowanego przez opiekuna prawnego I. M., na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 stycznia 2017 r. o odmowie przyznania zasiłki pielęgnacyjnego. Na skutek wniosku strony skarżącej, postanowieniem z dnia 12 maja 2017 r. referendarz sądowy ustanowił dla niej adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła na pełnomocnika strony adwokata R. S. W dniu 12 czerwca 2017 r. wymieniony adwokat złożył w tut. Sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w której wniósł o "zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, wg norm prawem przepisanych". Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 czerwca 2017 r. odnotowano, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została przez adwokata sporządzona w terminie, o którym mowa w art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Opinia została przez sędziego sprawozdawcę uznana za sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności. Referendarz sądowy, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a., zważył w sprawie, co następuje: Wyznaczony z urzędu adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz do zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 P.p.s.a. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa, obejmują zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714), zwanego dalej "rozporządzeniem", opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Ponadto zgodnie z § 3 rozporządzenia, każdy wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, obligatoryjnie powinien zawierać oświadczenie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Powyższy przepis statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem niezbędnym ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że opłata ta nie została zapłacona w całości lub w części. Oświadczenie to jest niezbędnym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowi bowiem przesłankę do przyjęcia, że za świadczoną pomoc prawną pełnomocnik nie otrzymał wynagrodzenia, a zatem że zachodzi podstawa do poniesienia tych kosztów przez Skarb Państwa. Brak tego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Wobec tego aktualność zachowały poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Brak takiego oświadczenia wywołuje zatem skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (postanowienie SN z dnia 9 września 2011 r., III SPP 27/11, Lex nr 1106755). Zgodnie więc z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, brak przedmiotowego oświadczenia pełnomocnika, wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełnienie braków formalnych pisma procesowego opisanego w art. 49 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 582846, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 550321, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 390/08, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 493827. Badanie istnienia tej przesłanki jest konieczne z uwagi na fakt, że sąd, jako dysponent środków publicznych odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, publikowane OSNC 1999/3/63, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 34587). Jak już wyżej opisano, pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, co uczynił w piśmie zawierającym opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 12 czerwca 2017 r., ale nie złożył, wymaganego na podstawie treści § 3, oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W orzecznictwie sądów jest natomiast obecnie ugruntowane jednolite stanowisko w tym zakresie, zgodnie z którym oświadczenie pełnomocnika musi wyraźnie odpowiadać treści § 3 rozporządzenia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 119/17, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1533/14, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest więc równoznaczny ze złożeniem tego oświadczenia, wniosek pełnomocnika o przytoczonej już na wstępie uzasadnienia, a powtórzonej tu treści: "zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, wg norm prawem przepisanych". Brak zatem we wniosku pełnomocnika - wyraźnego oświadczenia wymaganego przez wskazany przepis prawa - przesądza o konieczności odmowy przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji.