II SA/Op 127/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. M. M., reprezentowany - jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wnioskiem z dnia 15 grudnia 2014 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu w związku z otrzymaną w dniu 15 grudnia 2014 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, którą zamierza zaskarżyć. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt II SO/Op 92/14, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. W piśmie z dnia 14 stycznia 2015 r., które wpłynęło do tut. Sąd w dniu 15 stycznia 2015 r., Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] poinformowała, że na pełnomocnika z urzędu dla skarżącego został wyznaczony radca prawny K. B. W dniu 15 lutego 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) ustanowiony z urzędu pełnomocnik M. M. złożył w imieniu skarżącego, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium z dnia 4 listopada 2014 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazał, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się z pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], doręczonego w dniu 16 stycznia 2015 r. Przesyłając do tut. Sądu skargę wraz z aktami sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po upływie 30-dniowego ustawowego terminu liczonego od dnia otrzymania przez stronę decyzji. W razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, że termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że kurator skarżącego, po otrzymaniu decyzji w dniu 12 grudnia 2014 r. (piątek), zwróciła się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi w dniu 15 grudnia 2014 r. (poniedziałek). Uczyniła to zatem niezwłocznie, bo w pierwszym dniu roboczym po otrzymaniu decyzji. Takie działanie strony skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W niniejszej sprawie należało nadto uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem trzeba, że wprawdzie postępowanie dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi, ale fakt ten może stanowić jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyznaczenie przez Sąd pełnomocnika z urzędu nie oznacza wszak możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Z tego względu przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w terminie, istotne jest ustalenie kiedy pełnomocnik miał realną możliwość sporządzenia skargi. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tym zakresie Sąd podziela w pełni utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, iż termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi. Poza tym stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują trzydziestoma dniami (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia radcy prawnego (adwokata) w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym radca prawny (adwokat) miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 19 lipca 2012 r., II OZ 612/12; z 7 czerwca 2012 r., II OZ 539/12 oraz z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http:// orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r. (SK 17/12, publ. OTK-A 2013 nr 6, poz. 86). Wobec powyższego stwierdzić należało, że radca prawny wyznaczony do reprezentowania skarżącego w przedmiotowym postępowaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. powziął wiedzę o tym, że został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu. Powyższe pełnomocnik oświadczył we wniosku. Okoliczność tę uprawdopodobnia także pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia 14 stycznia 2014 r. zawierające informację o wyznaczeniu radcę prawnego K. B. pełnomocnikiem w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy, które do tut. Sądu wpłynęło już w dniu następnym, tj. 15 stycznia 2015 r., co wynika z daty prezentaty (k. 39 a. sąd.). Następnie, pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. (k. 42 a. sąd.) pełnomocnik wystąpił do tut. Sądu o kserokopie z akt sprawy, które zostały doręczone w dniu 2 lutego 2015 r. za pisemnym pokwitowaniem na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 45 a. sąd.). Odnotować przyjdzie, że ostatni dzień 30-dniowego terminu nawet liczonego począwszy od dnia 16 stycznia 2015 r., przypadał na dzień 15 lutego 2015 r., w którym złożony został wniosek o przywrócenie terminu. Złożenie przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu w dniu 15 lutego 2015 r., czyli w terminie trzydziestu dni od dnia dowiedzenia się o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu oznacza, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany. W oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż działania pełnomocnika skarżącego i przedstawiona argumentacja mogą stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie jest także fakt, że kurator skarżącego niezwłocznie po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Z tych względów złożony przez pełnomocnika wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...], podlegał uwzględnieniu, stąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.