II SA/Op 128/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. z dnia 16 sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w dniu 28 kwietnia 2017 r. odrzucił skargę J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, zwolnił J. M. od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata. Pełnomocnikiem z urzędu J. M. został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Opolu – adwokat G. Ć., co wynika z pisma Rady z dnia 29 czerwca 2017 r. (k-64 akt sądowych). Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2017 r. J. M. zwróciła się ponownie o przyznanie prawa pomocy, nie zakreślając zakresu żądania. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek kolejnego wniosku skarżącej z dnia 16 sierpnia 2017 r., należało umorzyć. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnotować należy, że w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 sierpnia 2017 r., nie zaznaczono w punkcie 4 przedmiotu wniosku, pomimo tego, że wniosek może być objęty jedynie po jednym żądaniu dotyczącym rodzaju pełnomocnika z urzędu oraz zakresu zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiot żądania skarżącej wynika jednak z treści uzasadnienia wniosku, w której skarżąca podała, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z tych względów referendarz uznał o braku konieczności wezwania skarżącej stosownie do art. 252 § 2 P.p.s.a., do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Przepis ten zobowiązując do złożenia wniosku na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, nakazuje bowiem wypełnienie tego formularza zgodnie z pouczeniem w nim zawartym, czyli m.in. zakreśleniem właściwego zakresu żądania. Referendarz uznał jednak, że czynności zmierzające do wyjaśnienia zakresu ponownego wniosku skarżącej z dnia 16 sierpnia 2017 r., wobec jej jednoznacznego oświadczenia złożonego w uzasadnieniu formularza wniosku, są niecelowe i wprowadzałyby niczym nie uzasadniony formalizm. Przechodząc zatem do oceny wniosku pod względem spełniania przez skarżącą przesłanek materialnych wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., warunkujących udzielenie pomocy sądowej, referendarz zważył, że orzekanie w sprawie jest zbędne. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Skoro J. M. postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r., została zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, a orzekanie w tym zakresie stało się zbędne. Uwagi powyższe odnoszą się także do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem należy, że ww. postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r., został ustanowiony J. M. adwokat. Na skutek powyższego orzeczenia, Dziekan Rady Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu poinformował o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącej w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, adwokata z urzędu w osobie G. Ć., który pismem procesowym z dnia 26 lipca 2017 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie. Z przywołanych okoliczności wyraźnie wynika, że żądanie ustanowienia przez sąd (referendarza sądowego) skarżącej kolejnego pełnomocnika z urzędu, nie może odnieść zamierzonego skutku. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań (w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem). Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por.: postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej: "CBOiSA" ). Z kolei, odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2017 r. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących zobligowania Gminy Nysa, Rady Miejskiej w Nysie i działającej przy niej Komisji Rewizyjnej, a także Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie do dostarczenia kompletnych akt sprawy. Reasumując powyższe, skarżącej przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika oraz zwolnienia od kosztów sądowych w calości, wobec czego rozpoznanie kolejnego wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 sierpnia 2017 r., uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na względzie powyższe, referendarz działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.