II SA/Op 129/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza na skutek zażalenia T. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17 o odrzuceniu sprzeciwu postanawia odrzucić zażalenie. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zażalenie T. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2017 r. o odrzuceniu sprzeciwu Wniesienie ww. środka zaskarżenia poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: Skarżący M. M., reprezentowany przez będącą jego kuratorem, matkę J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...], w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 marca 2017 r., skarga ta została odrzucona. J. M. - kurator skarżącego, działając w imieniu własnym, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy umieściła dane dotyczące swojej sytuacji finansowo-majątkowej. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku wskazała, że składa go w imieniu swoim oraz swojego podopiecznego, czyli M. M. Z akt sprawy wynika, że odnośnie wniosku M. M., wniosek ten był przedmiotem odrębnego wezwania z dnia 10 maja 2017 r., na mocy którego zobowiązano J. M., jako kuratora M. M. do uzupełnienia braków formalnych wniosku (składanego w imieniu M. M.). Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu oddalił ww. wniosek J. M. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz wskazał na przepis art. 243 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dający podstawę do przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyłącznie stronie (uczestnikowi), a nie innym podmiotom, w tym kuratorowi strony. Wobec tego stwierdził, że w niniejszej sprawie J. M. występująca w postępowaniu przed tut. Sądem jako kurator skarżącego, działa wyłącznie w imieniu i na jego rzecz, natomiast sama nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Referendarz uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może natomiast dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. M., a nie jego kuratora J. M., bowiem stronami w postępowaniu sądowoadministracyjnym są - na podstawie art. 32 P.p.s.a. - skarżący oraz organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, ponadto przyznania prawa pomocy może także żądać uczestnik postępowania (art. 12 P.p.s.a.). Stąd J. M. jako kurator skarżącego, może wnioskować o przyznanie prawa pomocy M. M., wskazując go jako wnioskodawcę i podając we wniosku dane dotyczące sytuacji materialnej strony skarżącej, a nie swojej. Dodatkowo referendarz stwierdził, że w niniejszej sprawie do akt sprawy nie wpłynął urzędowy formularz, złożony przez skarżącego, tj. M. M., który zawierałby jego dane. Natomiast J. M. złożyła w swoim imieniu formularz wniosku, zawierający także dane odnośnie jej sytuacji finansowo – majątkowej. W uzasadnieniu wniosku wskazała jedynie, że wnosi go także w imieniu M. M., co spowodowało wystosowanie do niej wezwania z dnia 10 maja 2017 r., w celu umożliwienia złożenia prawidłowego wniosku w imieniu skarżącego. Odpis opisanego orzeczenia referendarza o oddaleniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy, został jej skutecznie doręczony w dniu 17 maja 2017 r. –-do rąk pełnomocnika T. R., co potwierdza adnotacja i podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k-50 akt). Nie godząc się z opisanym rozstrzygnięciem referendarza, J. M. złożyła za pośrednictwem poczty w dniu 22 maja 2017 r. (data stempla) sprzeciw, w którym wniosła o zmianę zapadłego orzeczenia z dnia 10 maja 2017 r. w całości, bądź o unieważnienie. Uzasadniając żądanie podała, że jest pozbawiana praw w sprawie, która jest skomplikowana pod względem prawnym. Szczegółowo opisała przebieg postępowania związanego z wydaniem uchwały, będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Powtórzyła także informacje odnoszące się do jej sytuacji materialnej, które zawarte zostały w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r., tut. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 maja 2017 r. Na skutek kolejnego wniosku J. M. z dnia 12 czerwca 2017 r., starszy referendarz sądowy odmówił postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2017 r., o oddaleniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz stwierdził, że jest to ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie, a zatem jest on rozpatrywany jako wniosek o zmianę wcześniejszego postanowienia referendarza z dnia 10 maja 2017 r., oddającego pierwszy wniosek J. M. o przyznanie jej prawa pomocy. Referendarz uznał, że zgłoszenie przez wnioskodawcę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym, jest podstawą do zastosowania art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Referendarz stwierdził także, że w ponownym wniosku o przyznania prawa pomocy złożonym przez J. M. w swoim imieniu, nie przedstawiła ona żadnych nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2017 r. o oddaleniu jego pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem referendarza, J. M. nadal występuje w przedmiotowym postępowaniu jako kurator skarżącego, działa zatem w dalszym ciągu wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego, natomiast sama nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego i nie wykazała w nowym wniosku, aby obecnie nastąpiła zmiana jej pozycji procesowej w tej sprawie. Referendarz podniósł, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie mógł więc dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. M., i prawo to zostało mu przyznane w całości postanowieniem z dnia 16 czerwca 2017 r. Reasumując swoje orzeczenie, referendarz wskazał, że wobec przedstawionych okoliczności J. M. nie może korzystać z instytucji prawa pomocy w sprawie, w której skarżącym jest M. M. Na powyższe orzeczenie referendarza z dnia 21 czerwca 2017 r., sprzeciw wnieśli J. M. działająca w swoim imieniu i T. R., działający w imieniu swoim i swojej mocodawczyni – J. M. Postanowieniami z dnia 7 sierpnia 2017 r. tut. Sąd utrzymał w mocy rozstrzygnięcie referendarza z dnia 21 czerwca 2017 r. oraz odrzucił sprzeciw T. R. Uzasadniając rozstrzygnięcie o odrzuceniu sprzeciwu Sąd wskazał, że T. R. złożył sprzeciw działając w swoim imieniu (określając się jako skarżący), ale także jako pełnomocnik J. M. (kuratora skarżącego M. M.), o czym świadczy jednoznacznie treść tego sprzeciwu. T. R. nie jest jednak stroną (podmiotem) postępowania sądowego, ani postępowania wszczętego z wniosku J. M. z dnia 12 czerwca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy, a zakończonego postanowieniem referendarza z dnia 21 czerwca 2017 r. (będącego przedmiotem sprzeciwu i niniejszego orzeczenia). T. R. działa wyłącznie i na rzecz osoby J. M., której pełnomocnikiem został przez nią wyznaczony. Z podanych względów, w ocenie Sądu, brak było podstaw, aby działając w swoim imieniu złożył sprzeciw na postanowienie referendarza o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy J. M., bowiem orzeczenie to nie odnosi się do jego osoby. Wobec tego, Sąd uznał sprzeciw T. R. za niedopuszczalny - jako złożony przez podmiot nieuprawniony i odrzucił, na zasadzie art. 260 § 1 w związku z art. 243 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zażalenie należało odrzucić. Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wskazane w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Oznacza to, że zażalenie przysługuje stronie tylko na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, a ponadto zażalenie jest dopuszczalne tylko wtedy, kiedy ustawa jednoznacznie przewiduje możliwość jego wniesienia. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Natomiast w art. 260 § 2 tej ustawy przyjęto, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w § 3 tego przepisu, że sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skoro Sąd I instancji, w którym orzeka referendarz, od którego postanowienia wniesiono sprzeciw, rozpoznając ten środek odwoławczy orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, to takie postanowienie, na podstawie art. 260 P.p.s.a., jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia. Prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcie nie wynika w tym przypadku także z żadnego przepisu szczególnego (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt II OZ 895/17; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 618/17, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Przepis art. 178 P.p.s.a. stanowi natomiast, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną (a więc odpowiednio również zażalenie) wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną (zażalenie), której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie T. R. nie przysługiwało zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 sierpnia 2017 r., bowiem nie jest stroną niniejszego postępowania sądowego, ani postępowania incydentalnego, wszczętego na skutek wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy, a zatem nie korzysta z uprawnień przewidzianych dla strony postępowania. Przede wszystkim jednak, przepisy ustawy P.p.s.a. nie przewidują, co wykazano wyżej, możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza. Tego rodzaju orzeczenie, wydane na podstawie art. 260 P.p.s.a., jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia. Powyższego stanu prawnego nie zmienia fakt błędnego pouczenia T. R. przez Sąd o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, w terminie 7 dni. Błędne oznaczenie przez sąd administracyjny formy orzeczenia czy też błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych, nie może bowiem powodować, że stronie przysługuje inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 854/11, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, działając na zasadzie art. 178 w związku z art. 197 § 2 i art. 260 P.p.s.a., zażalenie T. R. należało odrzucić, co Sąd orzekł jak w sentencji.