II SA/Op 144/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2018 r. wniosku S. P. z dnia 21 maja 2018 r. o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kasacyjnej oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: 1) ustanowić S. P. adwokata, 2) w pozostałym zakresie, odmówić przyznania prawa pomocy. Działająca w imieniu S. P. – B. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...], wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę . Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r., na wniosek skarżącego z dnia 8 kwietnia 2018 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Orzeczenie to zapadło na skutek okoliczności wynikających z akt sprawy, a w szczególności z uzasadnienia wniosku, w którym wskazano, że wnioskodawca jest osobą starszą, schorowaną – [...]% uszczerbku na zdrowiu, bezrobotną, mieszkającą w [...]. Wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się od dnia 1 stycznia 2018 r. z zasiłku [...], który wynosi [...] euro. Dodał, że zasiłek jest w całości wykorzystywany przez niego na podstawowe potrzeby życiowe. Wskazano także, że wiek skarżącego i stan zdrowia nie pozwalają na zatrudnienie zarobkowe, nawet dorywcze. Wnioskodawca podniósł, że zaciągnięcie przez niego pożyczki nie jest możliwe, bowiem nie ma on stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski. Oświadczył ponadto, że w Polsce posiada [...] lokal o powierzchni [...] m² w domu z [...] r. oraz [...] m² nieruchomości, na której ten stoi. Wnioskodawca podał, że trudno jest określić wartość domu z uwagi na wiek jaki ten dom posiada, jednakże w innych sprawach, jak np. o sygn. akt II SAB/Op 76/15 określił wartość domu na ok. [...] zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał zakup niezbędnej żywności (ok.[...] euro) i opłacenie czynszu za mieszkanie (w tym ogrzewania) na kwotę ok. [...] euro, energii elektrycznej – [...] euro, telefonu – [...] euro, kupna odzieży – [...] euro, lekarstw – od [...] do [...] euro, rehabilitacja i dojazdy to [...] euro, a także koszty zakupu środków czystości i wydatki na konserwację mieszkania oraz sprzętów gospodarstwa domowego (jak nowa lodówka, pralka, telewizor, komputer, drukarka, żarówka, szafka, itp. – "a środki te muszą być najpierw zaoszczędzone, ich zakup może w związku z tym trwać miesiącami"). W opisanym postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2018 r., referendarz wskazał także, że jest mu znane z urzędu, iż w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 20/18, na skutek wezwania referendarza do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych dokumentów, nadesłano do akt sprawy wyciąg bankowy z rachunku skarżącego za okres od dnia 31 stycznia 2018 r. do dnia 25 lutego 2018 r. Ponadto, urzędowo jest Sądowi wiadome, że skarżący był wzywany przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 19/18, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez: 1) wykazanie stanu rachunków bankowych przez przesłanie wyciągów z tych rachunków za grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r., 2) dokumentów potwierdzających wydatki na leki, konserwację mieszkania, sprzęty gospodarstwa domowego, a także telewizor, komputer, drukarkę, szczególnie w okresie poprzedzającym złożenie wniosku to jest grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r. 3) dokumentu potwierdzającego wydatki na dowód osobisty. Na powyższe wezwanie odpowiedział pismem z dnia 12 lutego 2018 r., w którym oświadczył że: - wydatek [...] euro na opłacenie wydania dowodu osobistego potwierdza wyciąg z rachunku bankowego; - telewizor z systemem DVBT2 za [...] euro i drukarkę za [...] euro zakupił na rynku wtórnym, jako rzeczy używane, dlatego nie posiada rachunków na tę okoliczność; - zakup pozostałych rzeczy, jak komputer, farby, piec kuchenny, czeka na realizację do czasu zaoszczędzenia niezbędnych środków; - oryginały rachunków za lekarstwa zostały przesłane do [...], a na tę chwilę mocodawca oczekuje na rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie bezpłatnych leków. Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił sprzeciw wniesiony w sprawie. Odpis zapadłego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony stronom postępowania, w tym pełnomocnikowi skarżącego – w dniu 16 maja 2018 r., co obrazuje pocztowy dowód doręczenia przesyłki (por: k-39 akt sądowych). Skarżący działający przez swojego pełnomocnika, wnioskiem z dnia 21 maja 2018 r. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy, tym razem obejmującym: "zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata". Uzasadniając żądanie powtórzono argumentację przywołaną w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 kwietnia 2018 r., która jest tożsama z poprzednio przytoczoną Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) referendarz zważył, co następuje: Obecnie rozpoznaniu podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 21 maja 2018 r., obejmujący częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie – jak to ujął skarżący - opłaty kasacyjnej, a także ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego. Zgodnie z art. 211 P.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, natomiast w myśl art. 212 § 1 P.p.s.a., opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. W świetle powyższego uznać należało, że skarżący żądając zwolnienia od "opłaty kasacyjnej", wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych związanych z postępowaniem kasacyjnym, tj. od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem (podstawa prawna: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 z późn. zm.) oraz wpisu od skargi kasacyjnej, wymaganych na obecnym etapie postępowania. W tym miejscu podnieść należy, że żądanie skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości było już przedmiotem oceny poprzednio wniesionego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 kwietnia 2018 r., zakończonego postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2018 r. W przywołanym orzeczeniu referendarz szczegółowo odniósł się do możliwości poniesienia przez skarżącego wszystkich kosztów sądowych wymaganych w całym procesie, w odniesieniu do istniejącej sytuacji materialno-bytowej wnioskującego. Referendarz dokonał zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. W tym celu referendarz w pierwszej kolejności przedstawił wszystkie możliwe opłaty jakie skarżący jest zobligowany uiścić w niniejszym procesie sądowym, a także przeprowadził analizę podanych we wniosku okoliczności w kontekście przepisów art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., stanowiących przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Skutkiem powyższego, referendarz postanowił o zwolnieniu skarżącego jedynie z części kosztów sądowych (wpisu od skargi), uznając tym samym, że skarżący posiada realną możliwość poniesienia pozostałych kosztów sądowych. Referendarz zwrócił przy tym uwagę na fakt, że skarżący posiada stałe źródło dochodu miesięcznego w wysokości [...] euro (z zabezpieczenia socjalnego), co stanowi [...] zł, a kwota ta - w warunkach polskich - nie stanowi o minimum socjalnym. Zauważył także, że wynik porównania wartości walut dwóch państw (czyli [...], które skarżący czyni miejscem swego zamieszkania i Polski, w której odbywa się niniejsze postępowanie sądowe) w kontekście konieczności uiszczania należności w drugim państwie, jest korzystniejszy dla osób otrzymujących dochód w [...]. Przelicznik waluty euro do polskiego złotego wynosi [...] zł (stan z dnia 17 kwietnia 2018 r.), a zatem osoba uzyskująca dochód w euro, aby uiścić opłatę sądową w wysokości 200 zł, zmuszona jest ponieść jedynie ok. [...] euro, chociaż jak w przypadku skarżącego, otrzymuje świadczenie miesięczne, wyższe od najniższej polskiej emerytury. Ponadto wskazał, że kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, czyli koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r., II OZ 127/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego referendarz stwierdził, że nie wszystkie wykazywane przez skarżącego koszty utrzymania są niezbędnymi wydatkami. W szczególności nie można zaliczyć do nich zaliczyć wydatków na zakup komputera, telewizora czy drukarki, nawet jeżeli pochodzą z rynku wtórnego. A i tak, niezależnie od powyższego, porównanie wysokości dochodu skarżącego do przedstawionych przez niego łącznie wszystkich niezbędnych wydatków na utrzymanie pokazuje, że istnieje po stronie skarżącego potencjał do wygospodarowania środków finansowych na pokrycie innych celów, do których zaliczyć należy koszty sądowe w określonej części. Ustalenia w tym względzie pozostają aktualne nadal, tj. na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych w części (tj. kosztów postępowania kasacyjnego), albowiem argumentacja obecnego żądania, w tym podawane we wniosku dane i informacje pozostają tożsame ze wskazanymi wcześniej okolicznościami, wynikającymi z pierwotnego wniosku z dnia 8 kwietnia 2018 r. Z kolei, co do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego, dostrzeżenia wymaga wyrażony w orzecznictwie pogląd, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma także etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.). Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. została oddalona skarga S. P. Od przedmiotowego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 P.p.s.a.), a powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 P.p.s.a.). A zatem od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącego prawa do sądu. Jednocześnie, w ocenie referendarza, sytuacja materialna skarżącego nie daje podstaw do zgromadzenia środków finansowych na wynajęcie przez skarżącego pełnomocnika z wyboru. Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności sprawy, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a w związku z art. 246 § 1 pkt 2 uznał o konieczności ustanowienia skarżącemu adwokata z urzędu, co orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Jednocześnie postanowił o odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wniosku, tj. zwolnienia od kosztów sądowych wymaganych na obecnym etapie postępowania (postępowanie kasacyjne), co orzekł jak w punkcie drugim sentencji.