II SA/Op 149/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 29 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. K. wniesioną na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 29 grudnia 2015 r., nr [...], a dotyczącą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 i 2012. W dniu 11 lipca 2016 r. skarżącemu na jego wniosek został doręczony odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 4 lipca 2016 r. do Sądu wpłynął wniosek J. K. o wstrzymanie wykonania wyżej wymienionej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Oleśnie z dnia 29 grudnia 2015 r., nr [...]. Uzasadniając żądanie skarżący wskazał, że wykonanie decyzji organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego sprowadza się do natychmiastowego zwrotu kwoty 197.447,48 zł wraz z odsetkami, co wiąże się z koniecznością zbycia części majątku skarżącego. Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że decyzja ta jest skutkiem wcześniejszych rozstrzygnięć organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2013 r., która stanowiła przedmiot skargi o sygn. akt II SA/Op 632/15 i co do której w chwili obecnej rozpatrywana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny skarga kasacyjna. Merytoryczne zakończenie tej sprawy może wpłynąć na bezzasadność postępowania w niniejszej sprawie, tj. o sygn. akt II SA/Op 149/16. W dalszej części wniosku skarżący wskazał na pogorszenie jego sytuacji finansowej, z uwagi na otrzymanie w 2015 r. mniejszej płatności niż za 2014 r., co było wynikiem zmiany przepisów o płatnościach rolnośrodowiskowych. Podniósł, że za 2013 r. w ogóle nie otrzymał płatności rolnośrodowiskowej, a na złą sytuację finansową gospodarstwa wpływają także niezbędne wydatki związane z jego prowadzeniem, tj. konieczność uregulowania należności z tytułu podatków – ok. 20.000 zł; czynszu dzierżawnego do ANR – ok. 14.000 zł; raty płatności za zakup gruntów z ANR – ok. 14.000 zł; remontów sprzętu i zakup części – ok. 20.000 zł; zakupu paliwa – ok. 25.000 zł; zakupu folii do sianokiszonek i sznurka – ok. 10.000 zł; wydatków na pasze i usługi weterynaryjne – ok. 5.000 zł; odsetek i rat kredytowych – ok. 15.000 zł; kosztów ubezpieczenia pojazdów, energii elektrycznej i inne wydatków – 15.000 zł. Skarżący wskazał, że gospodarstwo corocznie wspierane jest środkami pochodzącymi z kredytu, dzięki czemu zachowuje płynność finansową. Dodał, że za 2015 r. nie otrzymał jeszcze żadnych płatności obszarowych i nie posiada jakichkolwiek środków finansowych umożliwiających mu wykonanie decyzji organu I instancji, a dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, należało uwzględnić. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718), dalej zwanej "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci natomiast moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, a także w przypadku uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Mając na względzie powyższe regulacje, Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że po wydaniu wyroku oddalającego skargę, ale przed jego uprawomocnieniem i złożeniem skargi kasacyjnej w sprawie, wojewódzki sąd administracyjny pozostaje właściwym do rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1383/15, dostępne na stronie internetowej NSA: www.nsa.gov.pl). Stosownie bowiem do przywołanego wyżej art. 61 § 6 pkt 2 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu traci moc dopiero z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Odnosząc te rozważania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że zapadły w dniu 2 czerwca 2016 r. wyrok oddalający skargę, nie uzyskał jeszcze przymiotu prawomocności, a jednocześnie z uwagi na brak skargi kasacyjnej brak było podstaw do przekazania wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Sądowi II instancji (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Przechodząc zatem do rozpoznania wniosku pod kątem przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu podnieść należy, że przywołany przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. ustanawia dwie przesłanki, które dają możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji: pierwszą z nich jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a drugą niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową lub niemajątkową - której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 816/15; postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 752/14; dostępne na stronie internetowej NSA pn.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.gov.pl). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. W tym celu konieczne jest jednakże przedstawienie przez wnioskodawców konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Strona musi zatem wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd powinien bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która - co należy podkreślić - jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a. Stanowisko, mówiące o tym, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, jest powszechne i niekwestionowane w orzecznictwie sądowym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt II OZ 920/14; z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt I OZ 716/14; z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 498/14, dostępne na: www.nsa.gov.pl). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń i okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione według przesłanek wskazanych w ustawie. Skarżący wskazał, że wykonanie decyzji organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego sprowadza się do natychmiastowego zwrotu kwoty 197.447,48 zł wraz z odsetkami, co wiąże się z koniecznością zbycia części majątku skarżącego. Podane przyczyny złożenia wniosku dostatecznie uprawdopodobniają istnienie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Co prawda, nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Jednakże konsekwencji zapłacenia należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w połączeniu z sytuacją finansową skarżącego może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty jego płynności finansowej, a w ostateczności nawet do pozbawienia go środków do życia. Powyższe na zwłaszcza znaczenie w sytuacji, gdy skarżący nie otrzymał dopłat rolnośrodowiskowych za 2013 r., za 2015 r. otrzymał je natomiast w niższej wysokości niż za 2014 r. Wątpliwości budzić nie może to, że tego typu środki pieniężne stanowią istotne źródło finansowania gospodarstwa rolnego i możliwości utrzymania się przez skarżącego z dochodów gospodarstwa w kolejnych latach. Należy zatem podzielić stanowisko skarżącego, że realnym następstwem wykonania zaskarżonej decyzji może być utrata zdolności finansowej, a w konsekwencji brak środków niezbędnych do utrzymania gospodarstwa oraz skarżącego i jego rodziny, obsługi zaciągniętych kredytów i konieczność całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowi źródło utrzymania rodziny. Skarżący podał, że nie dysponuje środkami pieniężnymi i możliwościami ich pozyskania w celu dobrowolnego wykonania decyzji, ponieważ wymienione we wniosku wydatki na bieżące koszty utrzymania gospodarstwa, spłatę kredytów, niezbędne remonty i inwestycje w sprzęt gospodarski, w całości pochłaniają osiągane dochody. Wykonanie natomiast zaskarżonej decyzji ustalającej nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w znacznej wysokości doprowadzi do zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej i egzekucji z jego aktywów, a w konsekwencji do utraty źródła dochodu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, okoliczności sprawy, w tym podniesione argumenty wniosku przemawiają za uwzględnieniem wniosku i stanowią podstawę do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na zasadzie art. 61 § 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji