II SA/Op 152/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M.reprezentowanego przez kuratora J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. M. M., reprezentowany - jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wnioskiem z dnia 9 stycznia 2015 r. (data przesyłki placówce pocztowej) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu w związku z otrzymaną w dniu 5 stycznia 2015 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego, którą zamierza zaskarżyć. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SO/Op 3/15, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił M. M. radcę prawnego. W piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r., które wpłynęło do tut. Sąd w dniu 2 lutego 2015 r., Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała, że pełnomocnikiem z urzędu dla M. M. wyznaczony został adwokat M. D. W dniu 28 lutego 2015 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik M. M. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję z dnia 26 czerwca 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazał, że pismo ORA w [...] o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie otrzymał w dniu 10 lutego 2015 r., czyli juz po upływie terminu do wniesienia skargi, który upłynął w dniu 4 lutego 2015 r. Wyjaśnił, że od dnia 11 lutego 2015 r. przez okres dwóch tygodni był niezdolny do wykonywania pracy z powodu epidemicznego zapalenia spojówek i rogówki, co uniemożliwiało normalne funkcjonowanie, a tym bardziej zapoznanie się z aktami sprawy i sporządzenie skargi. Na tę okoliczność przedłożył kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 11 lutego 2015 r. o niezdolności do pracy. Pełnomocnik stwierdził, że najwcześniejszym terminem, w jakim mógł powrócić do pracy, był dzień 25 lutego 2015 r., w związku z czym od ustania przyczyny uchybienia terminu do czasu wniesienia skargi w dniu 28 lutego 2015 r. upłynęły 3 dni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie skargi upływie trzydziestodniowego ustawowego terminu liczonego od dnia otrzymania przez stronę decyzji. W razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia wymaga, że termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że kierując do Sądu w dniu 9 stycznia 2014 r. wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kurator skarżącego uczyniła to niezwłocznie po otrzymaniu decyzji w dniu 5 stycznia 2014 r., co wynika z adnotacji na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Takie działanie było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Dokonując oceny złożonego wniosku w niniejszej sprawie należało nadto uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem trzeba, że wprawdzie postępowanie dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi, ale fakt ten może stanowić jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyznaczenie przez Sąd pełnomocnika z urzędu nie oznacza wszak możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Z tego względu przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w terminie, istotne jest ustalenie kiedy pełnomocnik miał realną możliwość sporządzenia skargi. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tym zakresie Sąd podziela w pełni utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, iż termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi. Poza tym stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują trzydziestoma dniami (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia radcy prawnego (adwokata) w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym radca prawny (adwokat) miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 19 lipca 2012 r., II OZ 612/12; z 7 czerwca 2012 r., II OZ 539/12 oraz z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r. (SK 17/12, publ. OTK-A 2013 nr 6, poz. 86). W rozpoznawanej sprawie przyjąć należało, że adwokat wyznaczony do reprezentowania skarżącego w przedmiotowym postępowaniu powziął w dniu 10 lutego 2015 r. wiedzę o tym, że został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu. Powyższe pełnomocnik oświadczył we wniosku. Ponadto pełnomocnik przedłożył dowód niezdolności do pracy spowodowanej przyczyną nagłą - chorobą oczu, która uniemożliwiała podejmowanie wymaganych czynności. Niezdolność ta, trwająca od dnia 11 lutego 2015 r., ustała w dniu 24 lutego 2015 r. W tych okolicznościach złożenie przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu w dniu 28 lutego 2015 r. nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wraz z wnioskiem dokonano uchybionej czynności, tj. wniesiono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r. W oparciu zatem o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego wykazał brak winy w uchybieniu terminowi, a nadto dochował wszystkich pozostałych wymogów, jakim powinien odpowiadać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w zakresie zachowania terminu złożenia tego wniosku oraz dopełnienia wraz z wnioskiem czynności, której nie dokonał w terminie. Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.