II SA/Op 164/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 stycznia 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Skarżący T. R. złożył w dniu 8 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego) wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Na urzędowym formularzu wniosku wskazał, że domaga się udzielenia prawa pomocy w sprawie wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzji z dnia 18 stycznia 2013 r., nr [...], doręczonej mu 6 lutego 2013 r., a to przez ustanowienie pełnomocnika, który udzieli mu pomocy w sporządzeniu i wniesieniu "odwołania" od decyzji. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II SO/Op 6/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, ustanowił dla skarżącego adwokata. Jednocześnie zauważył, że skarżący jest ustawowo zwolniony od kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu w dniu 28 lutego 2013 r. wyznaczyła adwokatem z urzędu dla skarżącego adwokata D. M. Pełnomocnik T. R. w dniu 19 marca 2013 r., złożył w imieniu skarżącego skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku tym wskazał, iż o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się z pisma ORA w Opolu z 22 lutego 2013 r., doręczonego mu w dniu 27 lutego 2013 r. Ponadto podniósł, że T. R. odebrał decyzję w dniu 7 lutego 2013 r., a zatem o wyznaczeniu pełnomocnikiem dla skarżącego adwokat dowiedział się 20 dni od daty tego doręczenia, a z uwagi na zły stan zdrowia i brak środków finansowych mocodawcy, kontakt pełnomocnika z nim był utrudniony, co spowodowało wydłużenie czasu potrzebnego do przygotowania skargi i zapoznania się z aktami. Jako dowód, iż adwokat kontaktował się ze skarżącym w celu sprecyzowania stanowiska w sprawie, przedłożył kopię pisma z 4 marca 2013 r. wraz z potwierdzeniem nadania go przesyłką poleconą oraz wydruk korespondencji e-mail z 11 marca 2013 r. Skarżący, jak dokumentuje to zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy, odebrał skarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w dniu 7 lutego 2013 r. Odpowiadając na skargę pismem procesowym z 5 kwietnia 2013 r., organ II instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, który upłynął w dniu 9 marca 2013 r., ewentualnie w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi, czyniąc to w następnym dniu po otrzymaniu decyzji organu II instancji. Takie działanie skarżącego było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik wskazał, że w dniu 27 lutego 2013 r. dowiedział się o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji. Następnie starał się skontaktować z mocodawcą, w celu sprecyzowania jego stanowiska w sprawie, fakt ten wykazał wskazanymi wyżej dowodami. Pełnomocnik podał też, że z aktami sprawy zapoznał się, w dniu 13 marca 2013 r., a w dniu 19 marca 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając skargę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto jednolicie pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7- dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1555/11, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1103968, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 779/10, także w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 663839). W sprawie zatem należało ustalić moment ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Sąd również w tej kwestii kierował się poglądami utrwalonymi w orzecznictwie. Przykładem ich może być pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, teza 2, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 551906, według którego w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, z którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. Przenosząc ten pogląd na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że pełnomocnik T. R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 19 marca 2013 r., czyli w terminie 6 dni od dnia 13 marca 2013 r., kiedy zapoznał się z aktami sprawy, co uczynił po poprzednich próbach skontaktowania się mocodawcą. Dlatego siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Sąd przyjął, że podana przez adwokata we wniosku data 13 marca 2013 r., stanowi datę ustania przyczyny uchybienia terminu, będąc dniem, w którym miał on możliwość faktycznie działać, nie późniejszym jednak jak 30 dni od kiedy dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącego, a nie tylko samego skarżącego, przemawiają za tym podzielane przez Sąd, poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowodaministracyjnym w przedmiocie problematyki przywracania terminu, np. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 736/11, dostępnym w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1151450; wedle którego "W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych." Z kolei po myśli art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. W oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samego skarżącego, który niezwłocznie, to jest zaraz na drugi dzień po otrzymaniu decyzji, którą zamierzał zaskarżyć, zwrócił się do Sądu o wyznaczenie mu profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując zatem stan faktyczny sprawy, w kontekście powołanych przepisów P.p.s.a. oraz orzecznictwa i piśmiennictwa, Sąd uznał, że zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.