II SA/Op 179/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. W. o wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2012 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego postanawia : przyznać radcy prawnemu A. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej J. G. w kwocie 299,75 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dziewięć złotych siedemdziesiąt pięć groszy), obejmujące: 1) opłatę w kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), 2) zwrot wydatków w kwocie 4,55 zł (słownie: cztery złote pięćdziesiąt pięć groszy). J. G., na jej wniosek o prawo pomocy złożony w dniu 16 sierpnia 2013 r. po wydaniu w jej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w dniu 18 czerwca 2013 r. wyroku oddalającego skargę, został przyznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2013 r., radca prawny z urzędu. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu pismem z dnia 18 września 2013 r. wyznaczył tym radcą – A. W. wykonującą zawód w Kancelarii w [...]. Pełnomocnik z urzędu w dniu 1 października 2013 r., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 czerwca 2013 r. wraz ze skargą. W skardze kasacyjnej pełnomocnik złożyła wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Do udziału w rozprawie kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 12 marca 2014 r. pełnomocnik z urzędu udzieliła pełnomocnictwa substytucyjnego radcy prawnemu P. S. Pełnomocnik substytucyjny na rozprawie kasacyjnej złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc, że nie zostały one opłacone w całości, ani w części. Pełnomocnik z urzędu w dniu 20 marca 2014 r. złożyła do Sądu wniosek o przyznanie jej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, to jest przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz zwrot niezbędnych udokumentowanych wydatków, oświadczając, że opłaty nie zostały uiszczone w całości, ani w części. Pełnomocnik wniosła o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia w kwocie 2400 zł netto, do której zostanie dodany podatek od towarów usług. Wniosek taki uzasadniła swoim stanowiskiem, iż w sprawie przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, bowiem nie było sporne, to czy zasiłek celowy należy przyznać, ale to jaka powinna być jego wysokość. Wynagrodzenie w tej wysokości pełnomocnik przedstawiła, jako adekwatne także do jej nakładu pracy i charakteru sprawy, mając na uwadze, że przygotowała skargę kasacyjną, w której postawiła kilka zarzutów w oparciu o przeanalizowane akta sprawy, a w terminie 6 dni od zapoznania się z nimi, wniosła skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Przygotowanie w tak krótkim czasie pism, wymagało zwiększonego nakładu pracy, uzasadnionego charakterem sprawy. Ponadto zwróciła się o przyznanie zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków w kwocie 4,55 zł, związanych ze sprawą w postaci kosztu wysłania listem poleconym skargi kasacyjnej, załączając dowód jego poniesienia. Wyznaczony z urzędu radca prawny ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz do zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa, obejmują zgodnie z § 15 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) – zwanego dalej "rozporządzeniem", opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 4 rozporządzenia i niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia – stawka minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynosi 240 zł. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia – stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynoszą 75 % stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny – 100 % tej stawki, nie mniej niż 120 zł. Przy przyznawaniu przez Sąd zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład jego pracy, a także charakter sprawy i wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, sąd podwyższa opłatę za udzielenie pomocy prawnej z urzędu o stawkę podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o tym podatku, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Obecnie wynosi ona 23 %. Referendarz sądowy, zwany tez dalej "orzekającym", przyznając pełnomocnikowi, koszty udzielonej przez niego pomocy prawnej z urzędu, kierował się wyżej wskazanymi przepisami prawa i uznał, iż za udzieloną pomoc prawną z urzędu w sprawie, należy mu przyznać wynagrodzenie według norm przepisanych. Kwota wynagrodzenia wynosi 240 zł netto, na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia, stanowi ona 100 % stawki podstawowej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, należnej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sytuacji prowadzenia sprawy przez danego pełnomocnika jedynie w II Instancji. Wynagrodzenie to orzekający przyznał w stawce minimalnej, albowiem uzasadniał to rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy pełnomocnika. Zasądzając wynagrodzenie uwzględniono § 2 ust. 3 rozporządzenia i podwyższono wynagrodzenie wynoszące łącznie 240 zł netto o stawkę podatku od towarów i usług, czyli o kwotę 55,20 zł. Kwota wynagrodzenia wynosi więc brutto 295,20 zł. Zasądzono także na rzecz pełnomocnika jego niezbędne, udokumentowane wydatki w sprawie w kwocie 4,55 zł. W tym miejscu przychodzi wyjaśnić następujące kwestie odnośnie powyższego rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu. Po pierwsze odnosząc się do wniosku pełnomocnika zawartego w piśmie z dnia 20 marca 2014 r., o wyliczenie wynagrodzenia odpowiednio do wartości przedmiotu zaskarżenia, stwierdzić należy, że sprawa z zakresu zasiłku celowego jest "inną sprawą", za prowadzenie, której należy się pełnomocnikowi stała kwota, a nie sprawą, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, za którą przysługuje wynagrodzenie uzależnione od wartości tej należności. Stwierdzenie to, jest zbieżne z aktualnymi poglądami w tej kwestii wyrażonymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przykładowo tak samo uznał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt I OZ 625/07, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 462/11, obydwa zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Drugą wymagającą omówienia kwestią jest także przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu za udział w rozprawie przed sądem II instancji, w sytuacji, gdy udzielił on do zastępowania go przy tej czynności, pełnomocnictwa substytucyjnego innemu radcy prawnemu. Według poglądów orzecznictwa pełnomocnik substytucyjny nie może wystąpić skutecznie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W świetle przepisu art. 250 .P.p.s.a., wynagrodzenie otrzymuje wyznaczony radca prawny, a zatem przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej może nastąpić wyłącznie na jego wniosek i wyłącznie na podstawie złożonego przez niego oświadczenia. Jednocześnie oddalenie wniosku pełnomocnika substytucyjnego o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, nie stanowi przeszkody do przyznania ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi wynagrodzenia w zakresie poniesionych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Może to nastąpić po złożeniu przez niego stosownego wniosku i oświadczenia. Takie stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1895/12 i w postanowieniu tego sądu z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1367/12. W orzeczeniach tych WSA w Warszawie stwierdził też - powołując się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 184/10 i z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1288/10 – że w kwestie rozliczeń między wyznaczonym adwokatem (a należy to zdaniem orzekającego w sposób oczywisty odnieść także do radcy prawnego), a pełnomocnikiem substytucyjnym nie może ingerować sąd administracyjny. Wszystkie powołane orzeczenia sądów są dostępne na stronie internetowej orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl. W niniejszej sprawie biorący udział w rozprawie przed sądem II instancji substytut radcy prawnego z urzędu, radca prawny . S., złożył wniosek o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i oświadczenie, że nie zostały pokryte w całości, ani w części. Orzekający nie rozstrzygnął jednakże o oddaleniu tego wniosku, uznając, że wyjaśnienie powyższej kwestii w uzasadnieniu niniejszego postanowienia będzie właściwe dla jego załatwienia. Jak bowiem wynika z powyżej przytoczonych orzeczeń, Sąd oddala wniosek pełnomocnika substytucyjnego o zasądzanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w ramach substytucji, uznając, że wynagrodzenie to można przyznać jedynie pełnomocnikowi z urzędu wyznaczonemu przez właściwy samorząd i tylko na jego wyraźny wniosek. Radca Prawny A. W. składając skargę kasacyjną, zawarła w niej wniosek o wynagrodzenie, zawierający oświadczenie w kwestii nieopłacenia prawa pomocy przez stronę. Wniosek ten obejmował całość tych kosztów, czyli również za udział w rozprawie przed sądem II instancji, na której występował w jej miejsce pełnomocnik substytucyjny, a został uzupełniony kolejnym wnioskiem z dnia 20 marca 2014 r. Orzekający nie znalazł także podstaw do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi w stawce wyższej niż minimalna. Sporządzenie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym należą do podstawowych czynności z zakresu zastępstwa procesowego. Jednocześnie przedmiotowa sprawa dotycząca wysokości zasiłku celowego nie należy do spraw nietypowych, rzadkich, a w konsekwencji zawiłych. Pogląd ten jest zbieżny z wyrażonym w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2012 r., Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II SA 1000/11 zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Wymagana szybkość działania pełnomocnika, także nie wydaje się być okolicznością nadzwyczajną, a przeciwnie jest to w ocenie referendarza sądowego zwyczajowe działanie pełnomocnika, który w swoich czynnościach zawodowych zwykle jest ograniczony terminami procesowymi. Istotne dla powyższego rozstrzygnięcia jest także to, iż odnośnie dokonywanych przez pełnomocnika czynności złożenia skargi kasacyjnej, wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a także udziału w rozprawie przed sądem II instancji, w ocenie orzekającego sądowego wynagrodzenie za te czynności pokrywa wynagrodzenie przyznane ogólnie za jego działania w postępowaniu przed sądem II instancji. Takie stanowisko orzekającego znajduje potwierdzenie w poglądzie przedstawionym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 190/13, dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres strony http://orzeczenia.nsa.gov.pl, według którego wynagrodzenie należy się co do zasady za całokształt działań pełnomocnika., które doprowadzą do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji. W związku z powyższym na postawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.