II SA/Op 190/06
WyrokWSA w Opolu2006-10-09
Skład orzekający: Ewa Janowska, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej może zostać skierowana do ojca, który jest przedstawicielem ustawowym niepełnoletniego dziecka, jeśli dziecko w momencie składania wniosku i wydawania decyzji jest już pełnoletnie?Ratio decidendi
Decyzje administracyjne dotyczące przyznania zaliczki alimentacyjnej, wydane na wniosek ojca w imieniu syna, który w momencie składania wniosku i wydawania decyzji był już pełnoletni, są dotknięte wadą nieważności. Pełnoletnia osoba jest samodzielna prawnie i nie posiada już przedstawiciela ustawowego. W przypadku działania w jej imieniu wymagane jest pełnomocnictwo. Skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.Stan faktyczny
Skarżący I. M. złożył wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na rzecz swojego syna K. M. Organy administracji obu instancji przyznały zaliczkę, jednak skierowały decyzje do I. M. Skarżący podniósł, że mieszka oddzielnie od konkubiny W. L., z którą wychowuje drugie dziecko, a syn K. M. jest jego jedynym opiekunem prawnym. Sąd administracyjny stwierdził, że K. M. w momencie składania wniosku i wydawania decyzji był już pełnoletni, co oznacza, że jego ojciec nie był jego przedstawicielem ustawowym i nie mógł być stroną postępowania.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.
Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez I M., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...], nr [...], w sprawie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej wnioskowanej na K. M.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż I. M. wystąpił w dniu 6 września 2005 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna K. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego, prowadzonego w wyniku złożenia powyższego wniosku, do którego dołączono zaświadczenie o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko M. M., a także na podstawie oświadczenia K. M. oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z W. L. i decyzji o przyznaniu na rzecz W. L. zasiłku z pomocy społecznej, organ pierwszej instancji ustalił, że dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawcy w roku 2004 był zerowy. Orzekając o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej organ pierwszej instancji przyjął, iż K. M. nie jest dzieckiem wychowywanym przez osobę samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż I. M. wspólnie z konkubiną W. L. wychowuje syna P. M., zatem również K. M. podlega tym samym działaniom wychowawczym jak młodsze dziecko. Poza tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż rozstrzygając ponownie sprawę w związku z wniesionym przez I. M. odwołaniem, w którym zarzucił on, że W. L. nie jest matką K. M., oparto się o przepis art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, określającego krąg uprawnionych do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że od dnia 1 stycznia 2006 r. nastąpiła zmiana ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dodanie art. 3 pkt 17a, na mocy którego z kręgu osób samotnie wychowujących dziecko zostały wykluczone osoby mające co prawda status osoby "wolnej", ale wychowujące wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zespół orzekający Kolegium skonstatował, że co prawda w rozpatrywanej sprawie został spełniony warunek bezskuteczności egzekucji alimentów i kryterium dochodowego wynoszącego 583 zł. na osobę w rodzinie, jak również K. M. jest stanu wolnego, jednak wychowuje z konkubiną ich wspólne dziecko, tj. P. M., jednak - uwzględniając stan prawny w dacie orzekania - nie zostało spełnione kryterium według nowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko i z tego względu podnoszony w odwołaniu fakt, że W. L. nie jest matką K. M., nie ma znaczenia w sprawie.
W skardze na powyższą decyzję I. M. wniósł o jej uchylenie, podając, iż mieszkania jego i W. L., znajdujące się w B. przy ulicy A [...] i [...], są oddalone o ok. 100m i znajdują się w dwóch osobnych budynkach. Z tego względu nie może wraz z W. L. prowadzić wspólnego gospodarstwa, a każde z nich odpowiada za własne mieszkanie pod względem cywilnoprawnym i finansowym. Poza tym zarzucił, że jest jedynym opiekunem prawnym syna K. M., który w dniu 18 maja 2005 r. ukończył 18 lat i mieszka od urodzenia przy ulicy B w B; z uwagi na to W. L. widzi go tylko kilka godzin w tygodniu. Wskazał także, że zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem rodzinnym i żadna decyzja nie może pozbawić dziecka prawa do świadczeń od rodziców, gdyż jest to podstawowe prawo dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podawaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Z tego względu sąd może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 438). Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny wymienione w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., lub w innych przepisach.
Z powyższych względów w pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającego ją postępowania, z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną ale i niedopuszczalną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić jej stwierdzenie przez sąd niezależnie o jakichkolwiek okoliczności (por. Tadeusz Woś [w:] "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 305-306).
Dokonana pod tym kątem kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta, jak również decyzja ja poprzedzająca, są obarczone wadami powodującymi ich bezwzględną nieważność.
Na wstępie należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie postępowanie dotyczyło ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Materialnoprawną podstawą wydanych decyzji były przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Postępowanie to jest postępowaniem administracyjnym, w związku z czym zawsze musi w nim uczestniczyć strona, bowiem zmierza ono do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której konieczne jest ustalenie podmiotu mającego interes prawny oraz przedmiotu sprawy. Granice skargowości wyznacza art. 61 K.p.a., z którego wynika, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tylko z inicjatywy osoby, która ma legitymację procesową ustawy w rozumieniu art. 28 K.p.a. Skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie jest zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. istotną wadą, stanowiącą przesłankę stwierdzenia nieważności tej decyzji. Natomiast na zasadzie art. 28 K.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na gruncie wykładni tego ostatniego przepisu wskazuje się, że stroną będzie taka osoba, która na podstawie prawa obowiązującego może, czy powinna, uzyskać konkretne korzyści w drodze decyzji administracyjnej (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. C.H. BECK, Warszawa 2005, s. 232). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. O tym, czy interes ma charakter prawny czy faktyczny, stanowi treść obowiązujących przepisów prawa materialnego, w oparciu o które rozstrzygana jest sprawa. Z brzmienia przytoczonych przepisów prawnych wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego powinno pochodzić od strony. Od tego zależy skuteczność prawna żądania wszczęcia postępowania. Organ więc zobligowany jest do zbadania w pierwszej kolejności, czy żądanie pochodzi od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony, by nie narazić się na zarzut nieważności postępowania.
Taka właśnie sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W świetle art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Definicję osoby uprawnionej zawiera natomiast art. 2 pkt 5 tej ustawy, określający, że osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Z tego względu należy przyjąć, że przymiot strony w postępowaniu o przyznanie zaliczki alimentacyjnej służy zawsze osobie uprawnionej na mocy tytułu wykonawczego, czyli wyroku zasądzającego alimenty, przy czym ustawa określa również precyzyjnie krąg osób uprawnionych do złożenia wniosku poprzez enumeratywne wymienienie tych osób, stanowiąc w art. 10 ust. 2, że ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić przyjdzie, że z lektury akt wynika, iż K. M. na mocy pkt III wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...], jest uprawniony do alimentów należnych od matki – M. M., płatnych do rąk ojca – I. M., któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej (pkt II wyroku). Prowadzone wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne, na co wskazuje zaświadczenie wydane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...]. W roku szkolnym 2005/2006 K. M. jest uczniem III klasy Liceum Ogólnokształcącego w B. W wyroku z dnia [...], zasądzającym alimenty na rzecz syna – K. od M. M., I. M., jako przedstawiciel ustawowy małoletniego wówczas K. M., pozostającego pod jego władzą rodzicielską, został wskazany wyłącznie jako osoba, do której rąk ma być wypłacana kwota alimentów. Nie oznacza to wcale, że alimenty zostały zasądzone na rzecz I. M. od jego byłej żony - M. Bezspornym jest zatem, że to K. M., jako uprawniony do świadczenia alimentacyjnego byłby osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej i z tego względu jemu właśnie służył przymiot strony w postępowaniu o przyznanie prawa do tego świadczenia. Przepis prawa materialnego upoważniający do złożenia wniosku również przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego osoby uprawnionej (art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej) w przedmiotowej sprawie nie mógł mieć zastosowania z uwagi na fakt, który został całkowicie pominięty przez organy obydwu instancji, a mianowicie, że K. M. jest osobą pełnoletnią, gdyż – jako osoba urodzona w dniu 14 maja 1987 r. - ukończył osiemnaście lat w dniu 14 maja 2005 r. Jako osoba pełnoletnia nie ma on już przedstawiciela ustawowego, bowiem w myśl art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Przedstawicielstwo rodziców obejmuje dokonywanie czynności prawnych oraz czynności przed sądami i organami administracji publicznej w imieniu dziecka i pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla dziecka. Natomiast władza rodzicielska, obejmująca zespół obowiązków oraz uprawnień rodziców względem dziecka, wygasa z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletności i nie może zostać przedłużona. Gdyby dziecko, pomimo uzyskania pełnoletności, potrzebna była pomoc, może być ona świadczona w przypadku ubezwłasnowolnienia i ustalenia rodziców opiekunami prawnymi albo kuratorami dziecka, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Stosownie z kolei do art. 30 § 1 K.p.a., zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Poprzez to odesłanie zdolność prawną strony należy oceniać według przepisu art. 11 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), w myśl którego osoba fizyczna pełnoletnia, tj. taka, która ukończyła lat osiemnaście, może mieć pełną zdolność do czynności prawnych. W świetle tego przepisu oraz art. 70 § 1, art. 92 i art. 170 K.r.i.o. pełnoletność jest stanem, który określa sytuację prawną człowieka w ten sposób, że łączy on osiągnięcie pełnoletności z powstaniem określonych skutków prawnych, poprzez wyposażenie w samodzielność w działaniach w sferze prawnej. Taką samodzielność posiadał zatem K. M. już od 14 maja 2005 r., czyli posiadał ją również we wrześniu 2005 r., tj. w dacie złożenia przez ojca – I. M. wniosku o przyznanie na jego rzecz zaliczki alimentacyjnej.
Na marginesie zauważyć przyjdzie również, że na gruncie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie ma zastosowania wypracowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle ustawy o pomocy społecznej zasada legitymacji procesowej przysługującej wszystkim członkom rodziny w sprawach o przyznanie pomocy, która to pomoc ma służyć osobom wspólnie zamieszkującym i gospodarującym, co rzutuje na istnienie po stronie tych wszystkich osób interesu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 878/99, Prawo Pracy 2003, nr 11, s. 39). Jak wskazano już wyżej, ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowi samodzielne uregulowanie w zakresie przyznawania zaliczek alimentacyjnych, posługując się wprawdzie wyraźnymi odesłaniami do przepisów innych ustaw, w tym również do ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak odesłanie to, zawarte w art. 2 pkt 6, ogranicza się jedynie do treści wywiadu środowiskowego. Poza tym w art. 2 pkt 5 lit. a ustawa ta zawiera odesłanie do ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do definicji osoby samotnie wychowującej dziecko.
Skarżący, będący ustawowym przedstawicielem K. M., był uprawnionym, a jednocześnie zobowiązanym z mocy prawa do reprezentowania syna w postępowaniu przed organami administracji publicznej, ale jedynie do czasu osiągnięcia przez niego pełnoletności. Po tej dacie skarżący może, na zasadzie art. 32 i 33 K.p.a., występować w postępowaniu administracyjnym wyłącznie już tylko jako pełnomocnik syna w ramach pełnomocnictwa udzielonego przez K. M. Jak wynika z przedłożonej w sprawie dokumentacji, pełnomocnictwo takie nie zostało przez I. M. złożone. Nie było ono zresztą przez żaden z organów orzekających w sprawie żądane w trybie art. 64 § 2 K.p.a., który uprawnia organ do wezwania wnoszącego podanie o usunięcie jego braków w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Na skutek wniosku I. M. o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na syna K. organ pierwszej instancji wszczął i prowadził postępowanie, które zakończył merytorycznie rozpoznając sprawę. W wyniku odwołania złożonego przez I. M. doszło do merytorycznego rozpoznania sprawy również przez organ odwoławczy. Wydawane kolejno w obu instancjach decyzje były kierowane bezpośrednio i wyłącznie do skarżącego – I. M.
Konkludując stwierdzić przyjdzie, że to K. M., będący osoba pełnoletnią, a nie jego ojciec – I. M., powinien być stroną w postępowaniu dotyczącym przyznania zaliczki alimentacyjnej na wnioskowany okres, przypadający po dniu 14 maja 2005 r. Organy obu instancji pominęły dwie najistotniejsze kwestie, które należało wziąć pod rozwagę w pierwszej kolejności, tj. czy osoba, do której skierowane były decyzje i która wniosła odwołanie jest stroną w sprawie, albo czy posiada pełnomocnictwo umożliwiające jej działanie w imieniu strony. Żaden z organów nie wziął pod uwagę wieku osoby uprawnionej do alimentacji. Z tego powodu już decyzja pierwszoinstancyjna została skierowana do osoby, która z całą pewnością nie była stroną, nie miała bowiem legitymacji materialnoprawnej do występowania w sprawie. Jak wykazano wyżej, I. M. nie miał w tym postępowaniu statusu przedstawiciela ustawowego syna - K. Nawet gdyby założyć, że I. M. działałby w sprawie jako pełnomocnik strony – K. M., będącego osobą pełnoletnią i posiadającą w związku z tym pełną zdolność do czynności prawnych - choć ta sytuacja nie zaszła - to i tak prawnie niedopuszczalne byłoby skierowanie decyzji do tegoż pełnomocnika. Decyzja zawsze powinna być bowiem kierowana do strony, choć zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a. należy ją doręczyć pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Ustanowienie pełnomocnika przez stronę w trybie art. 32 K.p.a. nie skutkuje nabyciem przez tego pełnomocnika przymiotu strony, a jedynie zobowiązuje organ administracji do doręczania temu pełnomocnikowi pism kierowanych do strony. Organ odwoławczy, który zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 K.p.a. miał obowiązek zbadać zasadność merytoryczną odwołania i ponownie rozstrzygnąć sprawę - uchybił temu obowiązkowi. Zaakceptował bowiem w całości wadliwe, z uwagi na wyżej wskazane okoliczności, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Dodatkowo bez jakiegokolwiek uzasadnienia organ ten skierował zaskarżoną decyzję wyłącznie do I. M., którego uznał za stronę postępowania.
Ze wskazanych wyżej względów należało przyjąć, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej na podstawie art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, adresowane do wnioskodawcy – I. M., zostały skierowane do osoby, która w tym postępowaniu nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Uchybienie, polegające na skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, jest wymienione w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. jako wada powodująca nieważność decyzji z mocy prawa.
W tym miejscu wskazać jeszcze trzeba, że stosownie do poglądów zawartych w doktrynie, konsekwencje błędnego potraktowania skarżącego jako strony postępowania administracyjnego rozciągają się również na postępowanie sądowoadministracyjne (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz", C.H. BECK, Warszawa 2005 r., s. 741). Dlatego też skarga pochodząca od osoby, którą w postępowaniu administracyjnym błędnie uznano za stronę, co podkreślano w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 1988 r., sygn. akt IV SA 164/88, GAP 1988, nr 19 s. 41), nie może być odrzucona przez sąd administracyjny, jako niedopuszczalna. Interes prawny we wniesieniu skargi do sądu, jak podkreśla się w piśmiennictwie, ma adresat decyzji, choćby nie był stroną w rozumieniu art. 28 Kpa (por. M. Bogusz, Zaskarżenie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 34-37). Wyżej wymienione poglądy zachowują swą aktualność na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów. Należy bowiem przyjąć, że osoba, którą w decyzji wskazano jako stronę, ale stroną w istocie nie była, ma prawo w ramach interesu prawnego, o którym mowa w przepisie art. 50 § 1 p.p.s.a., wnieść skargę do sądu administracyjnego. Analogiczny zapis zawierała także w art. 33 ust. 2 ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.). W przeciwnym razie osoba wprowadzona do postępowania w miejsce prawidłowo oznaczonej strony, której jednocześnie uniemożliwiono podejmowanie działań w celu ochrony własnych praw w wyniku niezgodnych z prawem działań organu, zostałaby pozbawiona możliwość sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd - a więc uprawnienia, wynikającego wprost z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a taka sytuacja jest niedopuszczalna.
Mając powyższe okoliczności na względzie należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej nastąpiło na podstawie art. 135 tejże ustawy.
Stwierdzenie uchybienia proceduralnego zwalnia sąd z obowiązku szczegółowego ustosunkowywania się do wywodów zaskarżonej decyzji oraz do zarzutów merytorycznych skargi, gdyż w tej sytuacji byłoby to przedwczesne. Zarzuty te mogą być jeszcze przedmiotem postępowania, jakie powinno zostać przeprowadzone w wyniku ewentualnego rozpoznania złożonego przez I. M. wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na rzecz pełnoletniego syna – K. M., do czego może dojść jedynie w razie uzupełnienia braku formalnego tego wniosku w postaci braku pełnomocnictwa.
Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło