II SA/Op 200/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. M. M., reprezentowany - jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wnioskiem z dnia 4 lutego 2016 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu w związku z otrzymaną w dniu 1 lutego 2016 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt II SO/Op 7/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił M. M. radcę prawnego. W piśmie z dnia 7 marca 2016 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 9 marca 2016 r., Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu poinformowała, że na pełnomocnika z urzędu dla M. M. wyznaczony został radca prawny M. P. W dniu 15 marca 2016 r. pełnomocnik M. M. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję tegoż organu z dnia 29 października 2015 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazał, że pismo OIRP w Opolu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie otrzymał w dniu 9 marca 2016 r., a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi, który upłynął w sprawie w dniu 2 marca 2016 r. Z tego względu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest zasadny, gdyż uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Pełnomocnik skarżącego powołał na uzasadnienie okoliczności braku winy strony orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzające, że o braku winy można mówić wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę domagało się odrzucenia skargi z uwagi na jej wniesienie po upływie trzydziestodniowego ustawowego terminu liczonego od dnia otrzymania przez stronę decyzji. W razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia wymaga, że termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kurator skarżącego skierowała do Sądu w dniu 4 lutego 2016 r., czyniąc to już w trzecim dniu po otrzymaniu decyzji, co miało miejsce w dniu 1 lutego 2016 r. Takie działanie było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 2 lutego 2016 r. i upływał z dniem 2 marca 2016 r. Dokonując oceny złożonego wniosku w niniejszej sprawie, należało nadto uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem trzeba, że wprawdzie postępowanie dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi, ale fakt ten może stanowić jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyznaczenie przez Sąd pełnomocnika z urzędu nie oznacza wszak możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Z tego względu przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość sporządzenia skargi. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tym zakresie Sąd podziela w pełni utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, iż termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi. Poza tym stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują trzydziestoma dniami (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia radcy prawnego (adwokata) w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym radca prawny (adwokat) miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 19 lipca 2012 r., II OZ 612/12; z 27 czerwca 2012 r., II OZ 539/12 oraz z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r. (SK 17/12, publ. OTK-A 2013 nr 6, poz. 86). W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należało, że radca prawny wyznaczony do reprezentowania skarżącego w przedmiotowym postępowaniu powziął w dniu 9 marca 2016 r. wiedzę o tym, że został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu. Miało to zatem miejsce już po terminie do wniesienia skargi, określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a., który upływał w dniu 2 marca 2016 r. W tych okolicznościach nie ulega wątpliwości, że złożenie przez pełnomocnika w dniu 15 marca 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z zachowaniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wraz z wnioskiem dokonano uchybionej czynności, tj. wniesiono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r. Ponadto analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skoro pełnomocnik skarżącego zachował 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, to jest od dnia 9 marca 2016 r., w którym dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla M. M., to także zmieścił się w liczonym od tego samego dnia, granicznym 30-dniowym terminie do złożenia skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.