II SA/Op 207/07
WyrokWSA w Opolu2007-11-29
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Teresa Cisyk, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo stwierdziły wykonanie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej zbiornika na nieczystości płynne, nie oceniając rzetelności tej ekspertyzy i nie odnosząc się do zarzutów strony kwestionującej jej prawidłowość?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego, stwierdzając wykonanie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej, zobowiązane są do oceny tej ekspertyzy jako dowodu w sprawie, a nie jedynie do stwierdzenia jej dostarczenia. Zaniechanie oceny rzetelności ekspertyzy i nieuwzględnienie zarzutów strony kwestionującej jej prawidłowość stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej, zasady czynnego udziału stron oraz art. 107 § 3 K.p.a. dotyczącego uzasadnienia decyzji. Ponadto, organy są związane oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach sądowych w tej samej sprawie, w tym koniecznością oceny dowodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej szamba. Strona skarżąca kwestionowała rzetelność tej ekspertyzy, zarzucając jej błędy i niezgodność z przepisami. Organy nadzoru budowlanego uznały obowiązek za wykonany, opierając się na dostarczonej ekspertyzie, nie odnosząc się jednak do zarzutów skarżącej dotyczących jej wadliwości. Wcześniejsze postępowania administracyjne i sądowe wykazały nieprawidłowości w działaniu organów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr. Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant: st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...] znak [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Przedmiotem skargi z dnia 10 kwietnia 2007 r. wniesionej przez M. W., jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z [...], Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z [...], Nr [...], znak [...], stwierdzającą, iż B. C. wykonała obowiązek nałożony decyzją z dnia 13 października 1998 r., [...], i w dniu 18 marca 2002 r. dostarczyła ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego zbiornika wybieralnego – szamba, zlokalizowanego na działce nr [...] k.m. [...] w L. przy ul. [...], jego szczelności i zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 14 maja 1996 r. M. W. zawiadomiła Urząd Rejonowy w O. o samowoli budowlanej dokonanej na sąsiedniej nieruchomości należącej do B. C. Samowola polegała m.in. na zbudowaniu szamba w bezpośredniej bliskości jej budynku.
Kierownik Urzędu Rejonowego w O., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 13 października 1998r. nakazał B. C. dostarczenie w terminie do 30 listopada 1998r. ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego, zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz szczelności zbiornika do gromadzenia nieczystości płynnych.
Zobowiązana opinię takową dostarczyła w dniu 3 lutego 1999 r., przy czym była to wyłącznie opinia techniczna wykonana przez technika budowlanego N. M. i stanowiła ona podstawę nakazania przez organ I instancji w decyzji nr [...], z dnia 2 marca 1999r. wykonania odpowietrzenia zbiornika na nieczystości płynne. W wyniku złożonego odwołania, organ II instancji w dniu 23 kwietnia 1999 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność zażądania od inwestora między innymi ekspertyzy technicznej, a nie opinii technicznej, która winna uwzględniać nie tylko szczelność zbiornika, ale również zgodność usytuowania tego obiektu z obowiązującymi w czasie jego powstania przepisami o warunkach technicznych. Decyzja ta została zaskarżona do NSA we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 1 czerwca 2001 r. o sygn. akt II SA/Wr 743/99, oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.
Wobec upływu terminu do dostarczenia ekspertyzy technicznej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] decyzją z dnia 14 marca 2002r. nr [...], nakazał B. C. rozbiórkę zbiornika na nieczystości płynne, zlokalizowanego w L. przy ul. [...].
W tym samym miesiącu inwestorka przedłożyła wymaganą ekspertyzę techniczną, z której wynikało, że zbiornik spełnia warunki szczelności, a usytuowanie elementów zbiornika takich jak pokrywa i odprowadzanie instalacji odpowietrzającej jest zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 15 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać mają budowle i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 Nr 15 ze zm.).
W takim stanie rzeczy B. C. zaskarżyła w/w decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki zbiornika do organu II instancji, który decyzją z dnia 7 czerwca 2002r., Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i udzielił jej pozwolenia na użytkowanie zbiornika na nieczystości płynne.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 października 2004r., sygn. akt II SA/Wr 1565/02, została następnie stwierdzona nieważność w/w decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na niezgodność pomiędzy podstawą prawną a treścią rozstrzygnięcia oraz na wyłączną kompetencję organów administracji architektoniczno-budowlanej w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie w dacie orzekania przez organ. Wskazania Sądu co do dalszego postępowania dotyczyły konieczności uwzględnienia reguł określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888).
Po ponownym rozpoznaniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., decyzją Nr [...], z dnia 28 grudnia 2005r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji zawierającą nakaz rozbiórki i na podstawie art. 51 ust. 3 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku.
Na powyższą decyzję złożona została przez M. W. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 19 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 66/06, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Budowlanego w powiecie [...] z dnia 14 marca 2002 r., [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przyczyną uchylenia w/w decyzji było naruszenie przez organy administracyjne zasady dwuinstancyjności postępowania oraz zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania. W sytuacji, gdy
interweniujący oczekuje rozbiórki, w jego ocenie, uciążliwej samowoli budowlanej spornego szamba, organ powinien wypowiedzieć pogląd w przedmiocie braku podstaw do zastosowania nakazu rozbiórki, wskazując na konieczność kontynuacji postępowania z uwagi na rodzaj robót i charakter obiektu. Tymczasem kwestie te zostały pominięte w decyzjach organów administracyjnych.
Ponadto z uwagi na fakt, iż okoliczność o realizacji obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej spornego szamba ustalona została dopiero na szczeblu postępowania odwoławczego, organ I instancji nie mógł się zapoznać z tym dokumentem i dokonać jego oceny, a kompetencję dowodową w pełnym zakresie przejął organ odwoławczy. Sąd wskazał, iż organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, ani nawet w znacznej części. Jest uprawniony do przeprowadzenia jedynie uzupełniającego postępowania dowodowego, które dotyczyć może wyłącznie faktów sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją organu pierwszej instancji. Tym samym więc przeprowadzenie postępowania dowodowego wraz z oceną zebranego materiału dowodowego przez organ odwoławczy, z wyłączeniem (pominięciem) organu I instancji, spowodowało naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz zasady czynnego udziału strony, albowiem nie mogła się ona ustosunkować do zebranych dowodów. Nadto Sąd wskazał, że: "dostarczenie dokumentu wskazanego przez organ, a wymaganego przepisami, od którego treści uzależniony jest byt i funkcjonowanie obiektu, rzutuje na treść rozstrzygnięcia przez pryzmat zastosowania zasad postępowania administracyjnego. Nałożenie na inwestora obowiązku dostarczenia ekspertyzy, nie zwalnia organu od oceny tej ekspertyzy, gdyż podlega on takiej samej ocenie jak każdy inny dowód w sprawie, bowiem nie do biegłego należy ocena tego dokumentu lecz do uprawnionego organu w sprawie. Z mocy art. 80 kpa, organowi administracji publicznej, tutaj organowi nadzoru budowlanego służy prawo do swobodnej oceny dowodów, w tym ekspertyzy technicznej sporządzonej przez biegłego."
W ponownym postępowaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), stwierdził, że B. C. wykonała obowiązek nałożony decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z 13 października 1998 r. W uzasadnień tej decyzji organ stwierdził, iż inwestorka przedłożyła wymaganą ekspertyzę techniczną, opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego, z której jednoznacznie wynika, iż zbiornik spełnia warunki szczelności, a usytuowanie elementów zbiornika takich jak pokrywa i instalacja odpowietrzająca odpowiada przepisom. Wskazał jednocześnie, iż nie wziął pod uwagę zastrzeżeń M. W. dotyczących przedmiotowej ekspertyzy, albowiem nie przedstawiła ona żadnego dowodu świadczącego o jej racjach.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. W. kwestionując rzetelność wykonanej w sprawie ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego zbiornika wybieralnego – szamba. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7 i 77 K.p.a., poprzez niewypełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądań strony dotyczących przeprowadzenia dowodów na okoliczność wadliwości dostarczonej ekspertyzy, oparcie rozstrzygnięcia na dostarczonej przez zobowiązaną ekspertyzie, która w ocenie odwołującej się jest nierzetelna, nieprawdziwa, niepełna i jednostronna, całkowite pominięcie podniesionych przez nią zarzutów, oświadczeń i świadectw dotyczących stanu faktycznego, naruszenie poprzez legalizację niezgodnej z Prawem budowlanym samowoli budowlanej oraz naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) odnośnie sytuowania zbiorników na ścieki w stosunku do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi – powodujące niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych, higieniczno – sanitarnych i bytowych na działce sąsiedniej oraz naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Dodatkowo odwołująca się zarzuciła organowi I instancji niezastosowanie się do wiążących ustaleń prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 czerwca 2006 r.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., decyzją z dnia [...], Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy K.p.a. (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z [...]. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku wykonania przez inwestora obowiązków nałożonych przez organ I instancji, organ nadzoru budowlanego miał obowiązek, wynikający ze stanowczego brzmienia przepisu art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego, wydać decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku. Dodał, iż wykonana w przedmiotowej sprawie ekspertyza spełnia warunki określone w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z 13 października 1998 r., została wykonana przez osoby legitymujące się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, wnioski w niej zawarte potwierdzają zgodność wykonania zbiornika z obowiązującymi przepisami, wobec czego należało uznać, że strona wykonała obowiązek wynikający z wydanej decyzji.
W dniu 12 kwietnia 2007 r. M. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji nr [...] z [...] i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z [...] oraz zasądzenia od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Powyższym rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie art. 51 ust. 3 pkt 1 i ust. 7 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie w sposób sprzeczny z rzeczywistym stanem rzeczy, że B. C. wykonała obowiązek nałożony na nią decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 13 października 1998 r. w zakresie dostarczenia w wyznaczonym terminie ekspertyzy technicznej dotyczącej zbiornika do gromadzenia nieczystości płynnych zlokalizowanego przy ul. [...] w L. oraz w zakresie wykazania ekspertyzą szczelności zbiornika i jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, pomimo tego, że ekspertyza techniczna inżynierów J. K. i M. P. zawiera w jej ocenie istotne braki, błędy i wady. Podniosła, iż zbiornik ten jest nieszczelny i że jest on zbudowany w sposób niezgodny z przepisami prawa i zasadami sztuki budowlanej, a jego istnienie i eksploatacja narusza uzasadnione interesy osób trzecich. Dodatkowo M. W. zarzuciła organom administracyjnym naruszenie art. 51 ust. 3 pkt 2 i ust. 7 Prawa budowlanego poprzez niezastosowanie przepisów § 36 ust, 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit d) i pkt 9 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że wnioski zawarte w ekspertyzie potwierdzają, że zbiornik na ścieki jest zgodny z obowiązującymi przepisami, podczas gdy w rzeczywistości pokrywa tego zbiornika jest usytuowana w odległości mniejszej niż 5 metrów od dwóch okien budynku mieszkalnego skarżącej i 2 metrów od granicy z działką M. W., jest wykonany z nieodpowiednich materiałów i niezgodnie z zasadami sztuki budowlanej, naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 K.p.a., 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art, 75 § 1 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a. poprzez uchylenie się przez organ odwoławczy od obowiązku oceny zarzutów M. W. podniesionych w odwołaniu i dotyczących nie podjęcia przez organ I instancji kroków w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych w niniejszej sprawie oraz nie wypełnienia obowiązku dotyczącego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, oparcia rozstrzygnięcia na jednostronnej, nierzetelnej, niepełnej i obciążonej poważnymi wadami ekspertyzie technicznej J. K. i M. P., nieuwzględnienia przez organ I instancji żądań skarżącej się dotyczących przeprowadzenia dowodów na okoliczność nieprawdziwości danych zawartych w ekspertyzie oraz na okoliczność niezgodności z prawem spornego zbiornika na ścieki, przepisu art. 107 § 3 kpa, i naruszenia wiążących organ orzekający w sprawie ustaleń wynikających z wyroku WSA w Opolu z 19 czerwca 2006 r.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].
Pełnomocnik uczestniczki postępowania na rozprawie w dniu 29 listopada 2007r. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny, sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie, jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...].
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa.
Zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa, w szczególności art. 153 P.p.s.a., który stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie determinowała bowiem okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie zapadły już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, (syg. akt II SA/Wr 743/99) oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, a to w dniu 14 października 2004r (syg. akt. II SA/Wr 1565/02) oraz w dniu 19 czerwca 2006r. (syg. akt II SA/Op 66/06).
Ocena prawna wyrażona zatem w orzeczeniach Sądu w sprawie wiąże ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez tenże organ, a także do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił. Nadto sformułowanie, iż "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy. W orzecznictwie sądowym pogląd ten należy uznać za utrwalony ( por. wyrok SN, syg. akt III RN 130/97; OSNP 1999/1/2 z glosą aprobującą B. Adamiak OSP 1999/5/101). Podobnie wyrok NSA w Warszawie z dnia 06.09.2001, syg. akt III SA 3377/00; System Informacji Prawnej -LEX nr 54000. Co więcej nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 07.12.1999r., syg. akt I SA 1089/99 - LEX nr 48019)
Stosownie zatem do art. 153 P.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 19 czerwca 2006r. związane były zarówno organy administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie. Obowiązani byli zatem oni zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Konsekwencją powyższego jest to, iż Sąd w niniejszym składzie rozpatrując ponownie tą samą sprawę jest związany oceną prawną, iż stosownie do dyspozycji art. 80 K.p.a. organy nadzoru budowlanego procedujące w niniejszej sprawie zobligowane były wypowiedzieć się co do oceny przedłożonej ekspertyzy, gdyż jej sporządzenie przez osobę uprawnioną nie zwalniało organów od takiego obowiązku. Sąd wyraził nadto pogląd, że podlega ona takiej samej ocenie jak każdy inny dowód w sprawie. Nie do biegłego bowiem należy ocena tego dokumentu, lecz uprawnionego organu w sprawie.
Wbrew wyraźnym zaleceniom Sądu co do konieczności zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego oraz analizy przedstawionej przez B. C. ekspertyzy, zarówno organ I instancji, jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaniechały podjęcia czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszając nie tylko przepisy postępowania dowodowego, lecz także przepis art. 153 P.p.s.a. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organy administracyjne poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy i brak wskazania, dlaczego uznały przedstawioną przez stronę ekspertyzę za prawidłową, a zarzuty skarżącej za bezzasadne, nie zastosowały się do zaleceń Sadu, naruszając treść art. 153 P.p.s.a.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż decyzja administracyjna winna spełniać standardy wskazane w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., a więc musi zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania aktu, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od decyzji odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Zgodnie z § 3 komentowanej regulacji uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pamiętać także należy, iż właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 K.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] decyzją z dnia [...] stwierdził, iż B. C. wykonała nałożony na nią decyzją z dnia 13 października 1998 r. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego zbiornika wybieralnego – szamba, jego szczelności i zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
W tym miejscu warto wskazać, iż podstawę decyzji organu I instancji stanowił art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Stosując powyższy przepis, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był więc do ustalenia, czy B. C. wykonała nałożony na nią obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego szamba, a następnie wydania decyzji o stwierdzeniu jego wykonania, bądź w przypadku niewykonania, nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórkę szamba lub jego części, lub doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. B. C. w dniu 18 marca 2002 r. przedłożyła przedmiotową ekspertyzę, opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego inż. J. K. oraz inż. M. P. Organy nadzoru budowlanego winne były zatem ocenić, czy dane zawarte w w/w ekspertyzie są zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym oraz czy dokument ten spełnia wymagania zawarte w art. 36 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Jak wynika z lektury akt administracyjnych, zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], jak i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie wykonali powyższego obowiązku, i powołując się jedynie ogólnikowo na w/w opinię, uniemożliwili ocenę przesłanek i motywów leżących u podstaw rozstrzygnięcia, którymi się kierowali, wydając zaskarżone decyzje.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, oraz ograniczył się do stwierdzenia, iż strona przedłożyła wymaganą ekspertyzę, z której jednoznacznie wynika, że zbiornik spełnia warunki szczelności, a usytuowanie elementów zbiornika takich jak pokrywa i instalacja odpowietrzająca odpowiada przepisom. Organ nie odniósł się do zarzutów M. W. podważających prawidłowość przedmiotowej ekspertyzy, podnosząc, iż nie przedstawiła ona żadnego dowodu świadczącego o jej racjach. Podobnie organ II instancji, który utrzymując w mocy powyższą decyzję, poprzestał jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, iż wykonana ekspertyza spełnia warunki określone w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z 13 października 1998 r., została wykonana przez osoby legitymujące się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, a wnioski w niej zawarte potwierdzają zgodność wykonania zbiornika z obowiązującymi przepisami. Pomimo, iż rzetelność i wiarogodność tego właśnie dowodu była przez skarżącą konsekwentnie kwestionowana przy użyciu rzeczowych argumentów, nie została ona rozważona. Ponadto, przy wynikającej z art. 75 k.p.a. zasadzie równej mocy środków dowodowych, pojawiające się w ramach pozytywnej oceny tych dowodów stwierdzenie o uwzględnieniu przy ustaleniach opracowania wykonanego przez osoby posiadające stosowne uprawnienia dla dokonania oceny w tej sprawie - jest dowolne, jako niepoparte powołaniem się na stosowne przepisy prawa wprowadzające ograniczenia w dopuszczalności lub mocy określonych środków dowodowych, które usprawiedliwiałoby pominięcie zarzutów skarżącej, co do ich wiarogodności, czy nieuwzględnienia z tego powodu wniosków zmierzających do stwierdzenia stanu faktycznego na podstawie innych dowodów, zwłaszcza bezpośrednich.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie wynika, aby argumentacja organów administracyjnych odnośnie prawidłowości przedstawionej przez stronę ekspertyzy była przedmiotem jakiejkolwiek oceny, zwłaszcza nie przedstawiono przyczyn, z powodu których nie uznano za zasadne stanowisko skarżącej odnośnie wadliwości przedmiotowego dokumentu.
Powiedziane dotychczas pozwala na wykreowanie tezy, że organ I instancji nie zbadał dokładnie sprawy, natomiast organ odwoławczy w ogóle nie przedstawił własnego stanowiska w kwestii prawidłowości sporządzonej ekspertyzy, powtarzając ogólnikowe sformułowania zawarte w uzasadnieniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...]. Zarówno organ I instancji, jak i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. sporządziły uzasadnienie sprzecznie z wymogami § 3 art. 107 K.p.a., ponieważ motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie decyzji oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Takich funkcji, w żadnej mierze, nie spełnia zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...]. Trzeba też zwrócić uwagę na wyrażoną w art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i jej konsekwencje dla przebiegu postępowania także w tej sprawie. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że dla zrealizowania tej zasady nie jest wystarczającym wydanie w sprawie przez dwa organy różnego szczebla, dwóch aktów administracyjnych. Koniecznym jest, aby sprawa była dwukrotnie rozpoznana merytorycznie. Jeśli zatem orzeczenie organu I instancji staje się przedmiotem odwołania, to organ II instancji musi zbadać sprawę niejako na nowo. W żadnym wypadku nie może sprowadzić treści podjętego rozstrzygnięcia tylko do powielania sformułowań zawartych przez organ I instancji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. oraz Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] mieli obowiązek ustalenia stanu faktycznego, który wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a., a zatem powinni podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 § 1 K.p.a., który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zaznaczyć należy, iż wszystkie ustalenia dokonane przez organ odwoławczy przy rozpoznawaniu sprawy powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji, popartym zgromadzonym w tym zakresie materiałem dowodowym. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem, jak wskazano już powyżej, jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1983r., sygn. I SA 178/83, ONSA z 1983 r., nr 1, poz. 51). Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. W doktrynie słusznie podkreśla się, że strona ma prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1997 r., sygn. akt V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29). Podnieść należy, że skoro organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, to oznacza to, że ma obowiązek rozpoznać wszystkie zarzuty i żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (por. Wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1999 r., IV SA 1167/97, LEX nr 47913 i wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., IV SA 385/87). Zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., zobligowany jest wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, a także przyczyny, dla których nie przeprowadził wnioskowanych dowodów. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie tylko nie rozpoznał zgłoszonych w odwołaniu wniosków dowodowych, ale także nie odniósł się w ogóle do oceny ich przydatności w prowadzonym postępowaniu, jak też nie odniósł się do pozostałych argumentów podnoszonych przez skarżącą.
W ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń, zaskarżona decyzja oraz decyzja z [...] nie mieszczą się w standardach procedury administracyjnej. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do jej uchylenia przez sąd administracyjny. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech - w znacznej mierze - nie zawierają uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Zdaniem Sądu, wykazane naruszenia przepisu art. 107 § 3 K.p.a., jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji, mogły mieć także istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie wymagają w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 337).
Stwierdzone uchybienia oraz ich ciężar nie pozwalają na stwierdzenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] .
Z wyżej wymienionych przyczyn należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost ze wskazanych wyżej wywodów Sądu.
Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonych decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło