II SA/Op 231/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M. B. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych J. B. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia 26 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu na rzecz skarżącej M. B. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych J. B. i M. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu przez M. B. – reprezentowaną przez przedstawicieli ustawowych J. B. i M. B. – zastępowani przez pełnomocnika - radcę prawnego N. K., jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia 26 marca 2018 r., nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krapkowicach. Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: W dniu 9 listopada 2017 r., po rozpatrzeniu wniosku J. B. - działającej jako przedstawiciel ustawowy M. B., Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krapkowicach wydał orzeczenie, nr [...], którym postanowił o zaliczeniu M. B. do osób niepełnosprawnych. Powyższe orzeczenie doręczone zostało J. B. dnia 23 listopada 2017 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia od niego odwołania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Pismem złożonym dnia 16 marca 2018 r. (data nadania przesyłki listownej na poczcie) przedstawiciele ustawowi M. B. – J. B. i M. B., zastępowani przez pełnomocnika- radcę prawnego N. K., wnieśli odwołanie od ww. orzeczenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek podali, że powodem niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania było to, iż w okresie wydania i doręczenia decyzji M. B. chorowała i dodatkowo wiele godzin każdego dnia spędzała na leczeniu i rehabilitacji. Oni zaś całą swoją uwagę poświęcali opiece nad [...]. Na dowód powyższego odwołujący przedłożyli protokół z rozprawy sądowej, która odbyła się w dniu 22 stycznia 2018 r., w sprawie z powództwa małoletniej, reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego J. B., o zasądzenie sumy pieniężnej tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, w którym utrwalono przesłuchanie J. B., a także listę potwierdzającą obecność małoletniej na zajęciach rehabilitacyjnych, które odbywały się kilka razy w miesiącu, w okresie od dnia 15 marca 2017 r. do dnia 4 stycznia 2018 r. W zakresie zarzutów odwołania wskazywali z kolei na stan zdrowia małoletniej, z powodu którego wymaga stałej opieki i pomocy załączając jako dowody opinie lekarskie. Postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r., nr [...] r., Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia 9 listopada 2017 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że do skutecznego doręczenia decyzji z 9 listopada 2017 r. doszło w dniu 23 listopada 2017 r. i stąd też z dniem 7 grudnia 2017 r. upłynął termin do wniesienia odwołania. Odwołanie zostało wniesione w dniu 12 marca 2018 r., a więc 95 dni po ustawowym terminie. Organ wskazał, że do odwołania złożono wniosek o przywrócenie terminu oraz dokumentację z prowadzonej rehabilitacji za okres od 15 marca 2017 r. do 4 stycznia 2018 r., jednakże uchybienie terminu skutkować musiało stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania. Następnie, w dniu 30 marca 2018 r., Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu wydał postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia 9 listopada 2017 r. stanowiące przedmiot skargi w odrębnej sprawie. W wyniku rozpoznania skargi wniesionej na powyższe rozstrzygnięcie, wyrokiem z dnia 25 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Op 232/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę. W skardze na orzeczenie Wojewódzkiego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia 26 marca 2018 r., nr [...], M. B., reprezentowana przez przedstawicieli ustawowych (zastępowanych przez pełnomocnika), podniosła zarzuty naruszenia: - art. 77 § 1 K.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, albowiem organ nie odniósł się w uzasadnieniu swojego postanowienia do załączonego protokołu z rozprawy przed Sądem Okręgowym w [...], która odbyła się w dniu 22 stycznia 2018 r., co stanowi o pominięciu ww. dowodu; - art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez niedokładne wskazanie w uzasadnieniu postanowienia dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - organ nie wskazał, dlaczego pominął dowód z kserokopii protokołu z rozprawy załączonej do wniosku. W uzasadnieniu skargi dodatkowo wyjaśniono, że [...] małoletniej w okresie wydania i doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 9 listopada 2017 r. całą swoją uwagę poświęcali [...]. W dniu otrzymania orzeczenia i podczas kolejnych dni zajmowali się małoletnią, gdyż chorowała, dodatkowo spędzała wiele godzin każdego dnia na rehabilitacji. W dniu odebrania orzeczenia bez własnej winy nie zauważyli, że orzeczenie różni się w swojej treści od poprzednich co do pkt 7. Było ono obszerne i mogło wprowadzić w błąd co do treści poprzednich orzeczeń wydanych w tym samym przedmiocie. Właśnie dlatego od samego początku żyli w przeświadczeniu, iż orzeczenie zawiera w sobie treść tożsamą z wcześniej wydawanymi orzeczeniami o niepełnosprawności. Stąd nie podjęli żadnych działań mających na celu odwołanie się od wydanego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów wskazał, że zapoznał się z dołączonymi do wniosku dokumentami (co zaznaczył w postanowieniu) i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Dokonał swobodnej oceny dowodów i poprzez swoją argumentację zawartą w postanowieniu wskazał, któremu dowodowi przyznał największą moc dowodową i który dokument miał znaczenie dla sprawy. Zapis z protokołu rozprawy nie miał natomiast żadnego znaczenia w kwestii rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dalej, wskazując na określony w art. 58 § 2 K.p.a. 7-dniowy termin do złożenia takiego wniosku organ wyjaśnił, że termin ten zaczyna biec od dnia ustania przeszkody powodującej uchybienie terminowi. W niniejszej sprawie nie zostały przedstawione dowody na to, że rehabilitacja w dalszym ciągu była prowadzona i od dnia 5 stycznia 2018 r. przedstawiciele ustawowi małoletniej M. B. nie dochowali terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się z kolei do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu organ zaznaczył, że rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wziął pod uwagę obiektywny miernik staranności. Niestety jak stwierdził, z całościowej analizy materiału dowodowego można wywnioskować zawinienie w niedochowaniu wymaganego terminu. Podniósł, że przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym zobowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. W przypadku, gdy organ stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ podkreślił, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego, lecz ma obowiązek stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., sąd z zastrzeżeniem art. 57a, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu Orzekania do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia 26 marca 2018 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krapkowicach z dnia 9 listopada 2017 r. o zaliczeniu skarżącej do osób niepełnosprawnych. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten wydany został z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przedstawienie przyczyn, które doprowadziły Sąd do takiego przekonania należy rozpocząć od przypomnienia, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Zespołu Orzekania do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia 26 marca 2018 r., zostało wydane na podstawie art. 134 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na tle powołanego przepisu odnotowania wymaga, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Prowadząc ustalenia w tym zakresie, organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla ustaleń w zakresie dopuszczalności odwołania i dochowania terminu, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do okoliczności mających wpływ na dopuszczalność odwołania, czy też dochowanie terminu, uznać należy za naruszające zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a. oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Zauważyć również należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że przesłankę do wydania przez organ odwoławczy postanowienia w trybie art. 134 K.p.a. - stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania - stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi decyzji administracyjnej, ale również ustalenie faktu braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por.: wyrok NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OSK 983/11 - dostępne na stronie internetowej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie pozostaje poza sporem, iż skarżąca, reprezentowana przez przedstawicieli ustawowych zastępowanych przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności w Krapkowicach wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wskazując na okoliczności świadczące, w jej ocenie, o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wniesienie przez skarżącą odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia obligowało zatem organ odwoławczy do wydania najpierw postanowienia w sprawie przywrócenia terminu, a dopiero po zapadnięciu ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wydania postanowienie o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu. W przypadku bowiem przywrócenia terminu czynność procesową, dla dokonania której termin został przywrócony, traktuje się bowiem tak, jak gdyby była ona dokonana w terminie. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania w dniu 26 marca 2018 r., z kolei postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności. Powyższe postanowienia zostały doręczone skarżącej w jednej przesyłce pocztowej w dniu 9 kwietnia 2018 r., a więc weszły w tym samym dniu do obrotu prawnego (art. 110 K.p.a.). Z zestawienia powyższych dat wynika zatem, że w momencie wydawania przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie został jeszcze rozpoznany ostatecznie wniosek strony w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie odmawiające stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stało się bowiem ostateczne dopiero w dniu jego doręczenia, tj. 9 kwietnia 2018 r. Uwzględniając powyższe stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia 26 marca 2018 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało wydane przedwcześnie, z naruszeniem art. 134 K.p.a. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.