II SA/Op 232/16
WyrokWSA w Opolu2016-09-29
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić decyzję o rejestracji pojazdu i odmówić rejestracji, jeśli po wydaniu decyzji wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody wskazujące na sfałszowanie numeru VIN pojazdu i jego kradzież, nawet jeśli skarżący działał w dobrej wierze?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały podstawy do uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu i odmowy rejestracji, ponieważ ujawnienie po wydaniu decyzji faktu sfałszowania numeru VIN i kradzieży pojazdu stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (nowe okoliczności faktyczne lub dowody) oraz art. 145 § 2 K.p.a. (oczywistość sfałszowania dowodu i konieczność uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego). Sąd podkreślił, że organy rejestracyjne nie badają dobrej wiary nabywcy, a jedynie legalność dokumentów przedstawionych do rejestracji.Stan faktyczny
Skarżący R. S. wniósł o rejestrację pojazdu, która została dokonana decyzją z 2012 r. Po latach, na skutek sprzeciwu Prokuratora, wszczęto postępowanie wznowieniowe, ponieważ ustalono, że numer VIN pojazdu był fałszywy, a pojazd skradziony w Niemczech. Prezydent Miasta Opola uchylił decyzję rejestracyjną i odmówił rejestracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję SKO, argumentując m.in. swoją dobrą wiarę i prawidłowość nabycia pojazdu. WSA w Opolu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia, we wznowionym postępowaniu, decyzji w sprawie rejestracji i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. S., zwanego dalej również skarżącym, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 29 czerwca 2015 r., nr [...], orzekającą, we wznowionym postępowaniu, o uchyleniu ostatecznej decyzji tego organu z dnia 29 lutego 2012 r., nr [...], w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym VIN: [...] oraz o odmowie rejestracji ww. pojazdu na rzecz skarżącego oraz A S.A.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 8 lutego 2012 r. R. S. wniósł o rejestrację samochodu osobowego marki [...], rok produkcji - 2008 r., nr VIN – [...].
Następnie, po wcześniejszym wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji o czasowej rejestracji przedmiotowego pojazdu, Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia 29 lutego 2012 r., na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908, z późn. zm. [w dacie orzekania w trybie wznowieniowym: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.]), zwanej dalej ustawą, dokonał żądanej rejestracji na rzecz R. S. oraz A S.A.
W dniu 30 kwietnia 2015 r. (data wpływu do Urzędu Miasta Opola) Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], na podstawie art. 184 § 1 i art. 186 K.p.a., wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 29 lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie rejestracji ww. pojazdu. Prokurator wnioskował, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego K.p.a., o wznowienie postępowania w sprawie, gdyż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że w toku prowadzonego postępowania karnego ustalono, iż numer identyfikacyjny pojazdu jest fałszywy. Ponadto wyjaśnił, że pojazd ten został skradziony na terenie Niemiec w dniu 14 kwietnia 2010 r. Natomiast postępowanie prowadzone w związku z przestępstwem wskazanym w art. 306 K.k. zostało umorzone z uwagi na niewykrycie sprawcy. W załączeniu do sprzeciwu przedłożono obszerne materiały dowodowe zgromadzone w toku postępowania przygotowawczego, m.in. opinię Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia 24 czerwca 2013 r., sporządzoną przez eksperta badań mechanoskopijnych.
Postanowieniem z dnia 11 maja 2015 r. Prezydent Miasta Opola, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 w związku z art. 184 § 1 i art. 186 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. [obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.]), zwanej dalej w skrócie K.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia 29 lutego 2012 r.
Pismem z dnia 22 maja 2015 r. Naczelnik Wydziału do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Kryminalnej Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, przedłożył organowi pierwszej instancji postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych, w którym wskazano, że dokumenty będące podstawą do rejestracji przedmiotowego pojazdu na terenie Polski w Urzędzie Miejskim we [...], według opinii biegłego, ujawniają ślady świadczące o mechanicznym usuwaniu pierwotnych wypełnień dokumentu.
Decyzją z dnia 29 czerwca 2015 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 oraz art. 186 K.p.a., Prezydent Miasta Opola orzekł o uchyleniu ostatecznej decyzji tego organu z dnia 29 lutego 2012 r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym VIN: [...] oraz odmówił rejestracji tego pojazdu na rzecz R. S. oraz A S.A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił stan faktyczny sprawy i stwierdził, że fakt sfałszowania nr VIN przedmiotowego pojazdu nie budzi żadnych wątpliwości, ponieważ został potwierdzony przez eksperta badań mechanoskopijnych w opinii Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia 24 czerwca 2013 r. Z opinii tej wynika, że pierwotne oznakowanie identyfikacyjne omawianego pojazdu zostało usunięte wraz z warstwą podłoża w sposób uniemożliwiający jego odtworzenie. Na podstawie przeprowadzonych badań oraz odczytanych oznakowań dodatkowych, po uzyskaniu informacji z bazy producenta, ustalono, że pierwotne oznakowanie identyfikacyjne pojazdu miało treść: [...]. Natomiast tabliczka znamionowa pojazdu wykonana jest i zamocowana została w sposób niezgodny ze stosowanym przez producenta pojazdu w tym modelu. Organ powołał się również na fakt, że przedmiotowy pojazd został skradziony na terenie Niemiec w dniu 14 kwietnia 2010 r. Ponadto uznał, że postanowienie Prokuratora z dnia 30 maja 2014 r. o umorzeniu postępowania w związku z niewykryciem sprawcy ma moc orzeczenia stwierdzającego fałsz dowodu, a sam fakt umorzenia śledztwa nie może decydować o odmówieniu postanowieniu Prokuratora cech orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Dokonanie czynu zabronionego w postaci fałszerstwa dowodu jest w tym przypadku niewątpliwe, brak jest tylko możliwości wykrycia sprawcy tego czynu. Wobec zatem stwierdzonego sfałszowania nr VIN pojazdu, organ nie ma podstaw do przyjęcia, że prawowitymi właścicielami pojazdu są R. S. i A S.A. Ustalenie, że pojazd posiada niefabryczne numery identyfikacyjne powoduje, iż nie można uznać legalności wprowadzenia pojazdu do obrotu, a tym samym nie można przyjąć, że prawo własności zostało udokumentowane zgodnie ze stanem rzeczywistym. Organ zaakcentował także, analizując zgromadzone dowody, że decyzja rejestracyjna sankcjonuje fałsz dowodu i nadaje właścicielom pewne uprawnienia, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym oraz kartą pojazdu, tj. dokumentami, które w sposób niewątpliwy potwierdzają nieprawdziwe dane. Należy więc zapobiec wprowadzeniu w błąd ewentualnych kolejnych nabywców co do pochodzenia pojazdu oraz możliwości jego legalnego zarejestrowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zachodzi więc konieczność zapobieżenia poważnej szkodzie w interesie społecznym, jaką może przynieść utrzymanie w mocy rejestracji samochodu, dokonanej na podstawie fałszywych dowodów. Zdaniem organu, powyższe uzasadniało dopuszczenie wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 2 K.p.a. Skoro zatem przedłożone we wniosku z dnia 8 lutego 2012 r. dokumenty nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu, to nie mogą stanowić podstawy do jego zarejestrowania, wobec niespełnienia warunków prawnych ujętych w art. 72 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy. Z kolei organy właściwe w sprawie rejestracji samochodu nie mogą wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, kiedy przedstawione przez niego dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu. Organ stwierdził również, że dokonując rejestracji nie może zajmować się oceną istnienia dobrej wiary, ponieważ jest to materia należąca do właściwości sądu powszechnego.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. S., domagając się uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia oraz wydania decyzji o rejestracji pojazdu, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż zarejestrowanie pojazdu stałoby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa; naruszenie prawa materialnego poprzez brak wskazania materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji oraz naruszenie prawa procesowego poprzez zastosowanie przez organ pierwszej instancji wymiennie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a. W ocenie skarżącego, przesłanki powinny być traktowane odrębnie, wymagają bowiem ustaleń w innym zakresie oraz odnoszą się do nich inne okresy przedawnienia. Zarzucił też naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 35, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 21 października 2015 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował stan faktyczny sprawy oraz wskazał i omówił zastosowane w sprawie przepisy dotyczące instytucji wznowienia postępowania administracyjnego. Następnie wywiódł, że w przedmiotowej sprawie ponad wszelką wątpliwość należy uznać, że pojazd będący przedmiotem rejestracji decyzją Prezydenta Miasta Opola z dnia 29 lutego 2012 r. został skradziony na terenie Niemiec w dniu 14 kwietnia 2010 r., jego nr identyfikacyjny VIN został podrobiony, a niemieckie dokumenty, w oparciu o które została dokonana rejestracja w Urzędzie Miasta we [...], mają ślady świadczące o mechanicznym usuwaniu pierwotnych wypełnień oraz stwierdzono ślady przerobienia numeracji indywidualnej. Powyższe świadczy o wystąpieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a nie z pkt 1 tej regulacji, ponieważ kwestia sfałszowania dowodu nie została stwierdzona przez Sąd. W ocenie Kolegium, postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt [...] nie posiada cech orzeczenia stwierdzającego fakt popełnienia przestępstw. Kolegium dowodziło, że Prezydent Miasta Opola w dacie wydania decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu z dnia 29 lutego 2012 r. nie wiedział, że samochód pochodzi z kradzieży, a przedłożone dokumenty stwierdzające własność pojazdu nie odzwierciedlają jego stanu prawnego. Natomiast okoliczności te istniały przed chwilą nabycia pojazdu przez skarżącego, zatem była to okoliczność istniejąca na dzień wydania decyzji o rejestracji. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że w zaistniałym stanie faktycznym R. R. nie dysponował prawem własności przedmiotowego pojazdu, dlatego nie mógł zbyć go na rzecz M. F., za pośrednictwem komisu samochodowego prowadzonego przez B. Z. we [...], która z kolei nie mogła skutecznie przenieść tego prawa na rzecz R. S. i A S.A. Kolegium wskazało też, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o odmowie rejestracji pojazdu stanowił przepis art. 72 ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1522, z późn. zm.). W ocenie organu, dokumenty, które R. S. przedłożył do wniosku z dnia 8 lutego 2012 r. o rejestrację przedmiotowego pojazdu, nie stanowiły dowodu własności pojazdu, bowiem nie odzwierciedlały stanu prawnego pojazdu, stąd nie mogły stanowić podstawy do rejestracji pojazdu decyzją z dnia 29 lutego 2012 r. Prawidłowo zatem, w wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego, organ pierwszej instancji uchylił własne rozstrzygnięcie z dnia 29 lutego 2012 r. i odmówił rejestracji pojazdu. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania, akcentując, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 została wskazana w postanowieniu o wznowieniu, jak i w podstawie prawnej decyzji z dnia 29 czerwca 2015 r. Podkreśliło, że bez względu na to, jaka podstawa wznowienia zostanie wskazana w postanowieniu, organ jako dysponent postępowania wszczętego z urzędu może i powinien badać wszystkie te przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, których badanie z urzędu jest dopuszczalne. Brak wskazania w postanowieniu danej przesłanki, jako podstawy wznowienia, nie wyłącza konieczności zbadania ujawnionych okoliczności faktycznych również w kontekście innych wadliwości określonych w art. 145 § 1 K.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności faktyczne sprawy uzasadniają również przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanki z art. 145 § 2 K.p.a., której organ pierwszej instancji nie wskazał w podstawie prawnej postanowienia z dnia 11 maja 2015 r., ale bardzo szczegółowo odniósł się do niej w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ponadto organ pierwszej instancji odniósł się do naruszonych przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy. Natomiast kwestia terminowości wydania decyzji nie stanowi materii rozpatrywanej w niniejszym postępowaniu odwoławczym. Z kolei okoliczności dobrej bądź złej wiary rozpatrywane są w procesach cywilnych przed sądami powszechnymi, a nie w postępowaniach administracyjnych.
W skardze na powyższą decyzję R. S., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:
- art. 7 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia;
- art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez niesporządzenie prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.
W motywach skargi R. S. wywodził, że organ pominął fakt, iż z przedstawionej przez niego dokumentacji bezspornie wynikało prawo własności przedmiotowego pojazdu. Został on nabyty w dniu 7 lutego 2012 r. przez skarżącego od M. F., która nabyła pojazd w dniu 9 lipca 2010 r. od B. Z. Przed nabyciem pojazdu skarżący podjął szereg czynności, które miały na celu ustalenie, czy pojazd posiada wady prawne, łącznie ze sprawdzeniem numeru silnika i tabliczki znamionowej. W tym czasie nie zachodziły żadne przesłanki do uznania, że pojazd posiada jakąkolwiek wadę prawną, zatem skarżący korzysta z wynikającego z treści art. 7 K.c. domniemania dobrej wiary, które obejmuje nie tylko moment nabycia posiadania, lecz także cały jego czas. Ponadto Prokuratura i Sąd uznały, że od momentu nabycia pojazdu skarżący działał w dobrej wierze. Skarżący - powołując się na art. 7, art. 77 oraz art. 75 K.p.a. - wskazał na obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów, z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania. Akcentował również obowiązek dokonania przez organ wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego oraz uzasadnienia swojego stanowiska. Tymczasem w niniejszej sprawie organ pomimo faktu dysponowania w toku postępowania odwoławczego odpisem dokumentu urzędowego w postaci postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...], pominął je podczas rozpatrywania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Opola, chociaż miało ono istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia. Organ nie wskazał przy tym przekonujących argumentów, które legły u podstaw nieuwzględnienia tego dowodu, w związku z czym naruszono zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego. Decyzja została wydana również z naruszeniem art. 11 K.p.a. wyrażającym zasadę przekonywania, ponieważ w sprawie należało wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy ważne nie tylko w przekonaniu organu, lecz również traktowane jako doniosłe dla sprawy przez stronę. Natomiast organ w zaskarżonej decyzji nie uzasadnił w sposób przekonujący motywów rozstrzygnięcia. Ponadto z uzasadnienia tej decyzji w żaden sposób nie wynika, jakie okoliczności zostały uznane przez organ za udowodnione, a jakim okolicznościom organ nie dał wiary, co świadczy łącznie o naruszeniu art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, oraz objętej oceną Sądu - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że kontrolowane decyzje nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiej oceny, rozpocząć należy od wskazania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie wznowieniowym. W związku z tym odnotować trzeba, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą m.in. w art. 145 § 1 K.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Granice postępowania wznowieniowego wyznacza zatem zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w pkt 1-8 art. 145 § 1 K.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Stosownie do art. 151 § 1 K.p.a., w zależności od stwierdzenia przez organ istnienia lub nie podstaw określonych w art. 145 § 1 K.p.a., postępowanie wznowieniowe kończy się wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (pkt 1) bądź uchyleniem tej decyzji i wydaniem nowej rozstrzygającej o istocie sprawy (pkt 2), ewentualnie decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (§ 2 art. 151 K.p.a.). Ponadto, zgodnie z art. 149 K.p.a., wszczęcie z urzędu trybu wznowieniowego wymaga wydania przez właściwy organ postanowienia (§ 1), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Natomiast art. 186 K.p.a. stanowi, że w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony.
Przedstawienie powyższych uwag dotyczących problematyki wznowienia postępowania administracyjnego było konieczne dla wykazania, że organ pierwszej instancji dochował wymogu formalnego związanego z prawidłowym wszczęciem omawianego postępowania, gdyż w dniu 11 maja 2015 r. wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie opisanej wcześniej decyzji ostatecznej z dnia 29 lutego 2012 r., na skutek wniesionego od tej decyzji w dniu 30 kwietnia 2015 r. sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...]. Organ uznał bowiem, że ujawnienie - dopiero po wydaniu decyzji w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym VIN: [...] - faktu sfałszowania numeru identyfikacyjnego VIN pojazdu oraz jego kradzieży, stanowiło przesłankę uzasadniającą wznowienie przedmiotowego postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a. Ponadto organ dochował wymogu z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ uchylając decyzję z dnia 29 lutego 2012 r. rozstrzygnął jednocześnie o istocie sprawy.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie uznał, że w rozważanym przypadku zaktualizowała się przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, a zwłaszcza z przeprowadzonego przez Prokuraturę dowodu z opinii z dnia 24 czerwca 2013 r., nr [...], wynika, że pierwotne oznakowanie identyfikacyjne omawianego pojazdu zostało usunięte wraz z warstwą podłoża w sposób uniemożliwiający jego odtworzenie. Na podstawie przeprowadzonych badań oraz odczytanych oznakowań dodatkowych, po uzyskaniu informacji z bazy producenta ustalono, że pierwotne oznakowanie identyfikacyjne pojazdu miało treść: [...]. Natomiast tabliczka znamionowa pojazdu wykonana jest i zamocowana została w sposób niezgodny ze stosowanym przez producenta pojazdu w tym modelu. Przedmiotem rejestracji był zatem pojazd o innych numerach znamionowych niż te, które zostały wskazane w decyzji o rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię. Po zarejestrowaniu pojazdu (ostateczną decyzją) ustalone zostało, że numery identyfikacyjne VIN zostały w nieuprawniony sposób przerobione. Ponadto z akt sprawy wynika, że pojazd ten został skradziony z terenu Niemiec, a niemieckie dokumenty rejestracyjne stanowiące podstawę rejestracji przedmiotowego pojazdu mają ślady świadczące o mechanicznym usuwaniu pierwotnych wypełnień dokumentu. Powyższe okoliczności niewątpliwie stanowiły okoliczności istotne dla wydania decyzji rejestracyjnej z dnia 29 lutego 2012 r., o których organ nie posiadał wówczas wiedzy. Słusznie zatem uznało Kolegium, że w niniejszej sprawie zaktualizowała się przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Kontynuując rozważania, wskazać należy, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zwanej w dalszym ciągu w skrócie "ustawą", rejestracji dokonuje się m.in. na podstawie: dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (pkt 1) oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5). Stosownie zaś do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (cyt. wyżej), właściciel pojazdu winien dołączyć do wniosku o rejestrację dowód własności pojazdu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że powyższe dokumenty składane przez wnioskodawcę muszą być oryginalne i zgodne ze stanem rzeczywistym. Za wiarygodne mogą być uznane wyłącznie dowody, które odzwierciedlają rzeczywisty stan rzeczy, a nie takie, które potwierdzają nieprawdziwe dane. W świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, że przedłożone przez skarżącego do wniosku o rejestrację dokumenty były wiarygodne. W ocenie Sądu, słusznie zatem przyjęły organy orzekające, że dokumenty te nie mogły stanowić dowodu własności pojazdu, ponieważ nie odzwierciedlały prawdziwego stanu prawnego pojazdu. Tym samym w dniu rejestracji przedmiotowy pojazd nie spełniał warunków do jego zarejestrowania. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nieoryginalność, a więc sfałszowanie numeru nadwozia powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd był uprzednio zarejestrowany, nie stanowi podstawy do przeniesienia prawa własności samochodu (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 134/10, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie zauważono w zaskarżonej decyzji, że już R. R., który na podstawie nieautentycznych dokumentów dokonał rejestracji przedmiotowego samochodu (pochodzącego z kradzieży), nie dysponował prawem jego własności. W konsekwencji, prawa własności pojazdu nie uzyskali też jego kolejni nabywcy, w tym R. S.. Tymczasem, po myśli art. 73 ust. 1 ustawy, rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela. W związku z argumentacją skargi dodatkowo wyjaśnić trzeba, że przedłożone do rejestracji dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy czy osoby, ale także - jak już wyjaśniono powyżej - odpowiadać rzeczywistemu stanowi rzeczy, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Powtórzenia wymaga, że przedmiotem rejestracji dokonanej decyzją Prezydenta Miasta Opola z dnia 29 lutego 2012 r. był w istocie inny pojazd niż wynika to z jego numerów znamionowych. W tej sytuacji konieczne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej w takich warunkach.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, że w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiła sytuacja określona w art. 145 § 2 K.p.a. Powołany przepis dopuszcza bowiem możliwość wznowienia postępowania również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Pochodzący z postępowania karnego i ujawniony w aktach administracyjnych sprawy materiał dowodowy potwierdzający - fachowymi opiniami - fakt sfałszowania niemieckich dokumentów przedmiotowego pojazdu oraz przerobienie jego numeru identyfikacyjnego, daje pełne podstawy do przyjęcia "oczywistości" sfałszowania dowodu, o jakim mowa w powołanym przepisie. Dla stwierdzenia wystąpienia fałszerstwa przez organ nie było już zatem konieczne prowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w tym pozyskanie dowodów od osób posiadających wiadomości specjalne. Poza tym, jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zarejestrowanie pojazdu wbrew jednoznacznym dowodom stwierdzającym nieautentyczność jego cech identyfikacyjnych (sfałszowany numer nadwozia), stałoby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje także jego właścicielom pewne uprawnienia, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. W następstwie tego, osoby posługujące się takim dowodem uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, co przecież nie jest prawdą. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu. Naruszenie tej zasady może również godzić w interesy osób trzecich (por. powołany już wyrok o sygn. akt I OSK 134/10, a także wyrok NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2992/12). W związku z powyższym stwierdzić przyjdzie, że w kontrolowanej sprawie - poza przesłanką określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - wystąpiła także przesłanka do wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 K.p.a.
Badając dalej wydane w sprawie decyzje, Sąd podzielił pogląd, wedle którego kwestia dobrej wiary osoby nabywającej pojazd nie podlega badaniu w postępowaniu rejestracyjnym. Do kompetencji organów rozpoznających wniosek o rejestrację nie należy bowiem dokonywanie ustaleń co do istnienia określonego stosunku prawnego lub prawa, w tym także rozstrzyganie kwestii ewentualnego nabycia własności rzeczy ruchomej w dobrej wierze (art. 169 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego), gdyż postępowanie w tym zakresie przekazano do właściwości sądów powszechnych (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego). Dopiero wyrok ustalający istnienie prawa własności spornego pojazdu mógłby stanowić właściwy dowód własności pojazdu w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy (tak: WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 230/15).
Reasumując, Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie wystąpiły podstawy prawne do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 29 lutego 2012 r., nr [...], w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym VIN: [...] oraz do odmowy rejestracji tego pojazdu na rzecz skarżącego oraz A S.A. Tym samym Sąd nie podzielił w tym zakresie argumentacji skargi. Ponadto za bezzasadne należało również uznać pozostałe zarzuty skarżącego, ponieważ organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, a dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. Odnotować też trzeba, że Kolegium dokonało ponownej merytorycznej oceny sprawy, analizując wszystkie jej istotne elementy, a także odniosło się do podnoszonych przez skarżącego kwestii, prezentując w tym zakresie prawidłowe stanowisko. W efekcie, Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego o naruszeniu przez organ odwoławczy zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.).
W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło