II SA/Op 235/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podwyższonej opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. P. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podwyższonej opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Skarżący w skardze zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Działając na podstawie art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wezwał skarżącego, pismem z dnia 5 czerwca 2015 r., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do wypełnienia i odesłania przesłanego mu urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Skarżący wezwanie odebrał w dniu 9 czerwca 2015 r. i przesłał wypełniony formularz PPF w dniu 16 czerwca 2015 r. Wskazał w nim, że dysponuje bardzo skromnym dochodem z tytułu umowy o pracę w wysokości miesięcznie 1600 zł brutto, netto jest to 1260 zł, wszystkie środki pochłaniają bieżące wydatki, jak czynsz, energia, żywność. Nie posiada on żadnych oszczędności, gdyż prowadząc działalność gospodarczą do 2014 r. popadł w duże długi. W samej skardze wskazał ponadto, że jest chory, ma urazy kręgosłupa i narządów ruchu, wywołuje to okresowe bóle o różnym natężeniu, co spowodowane jest wypadkiem, któremu uległ w 2013 r. Od tej pory często przebywał na zwolnieniach lekarskich. Działając na podstawie art. 255 P.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącego pismem z dnia 26 czerwca 2015 r., do nadesłania w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - wyjaśnienie, gdzie obecnie zamieszkuje, czy mieszka sam w mieszkaniu własnym, czy w wynajmowanym, czy też u rodziny, a jeśli tak to o wskazanie dochodów osób zamieszkujących z nim wspólnie, - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez niego i członków jego gospodarstwa domowego, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, tj. za kwiecień i maj 2015 r. - zaświadczenia o aktualnej wysokości zarobków, - wskazania wysokości wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania tj. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, itp., poprzez nadesłanie kopii rachunków, - wykazania wysokości wydatków związanych z ewentualnym leczeniem, czy rehabilitacją powypadkową, jak też udokumentowanie ewentualnego złego stanu zdrowia poprzez nadesłanie zaświadczenia lekarskiego, kart leczenia szpitalnego z ostatniego okresu itp. - przedłożenie dowodu zajęcia komorniczego działki w [...], - przesłanie deklaracji podatkowej za rok 2014 z potwierdzeniem złożenia jej przez niego w urzędzie skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, - przesłanie dokumentów na potwierdzenie deklarowanych przez niego posiadanych zadłużeń, powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 11 lipca 2015 r. i w dniu 27 lipca 2015 r. (data nadania przesyłki), odpowiedział pismem z tego samego dnia, oświadczył w nim, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, czy kont dewizowych, zamieszkuje w swoim byłym mieszkaniu, które zostało sprzedane na licytacji komorniczej, na zasadzie użyczenia, ponosi około 500 zł kosztów czynszu, a do tego około 100 zł płaci za gaz i prąd, rachunki ma nowy właściciel mieszkania, a ten obecnie przebywa on na urlopie, koszty leczenie to około 100 zł miesięcznie. W załączeniu przesłał zaświadczenie o swoich zarobkach z dnia 27 lipca 2015 r., z którego wynika, że jest zatrudniony na stanowisku przedstawiciela handlowego z płacą zasadniczą 1750 zł brutto, deklarację podatkową za 2014 r., z której wynika, że osiągnął on w tym roku przychód w kwocie 2389, 11 zł, dochód 1465,14 zł, w 2013 r. miał stratę 1465,14 zł. Przesłał także dowód zajęcia działki w [...], oraz postanowienie o zajęciu jego mieszkania. W związku z nadesłanym dokumentami skarżący został drugi raz wezwany, pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r., na zasadzie art. 255 P.p.s.a., do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - wyjaśnienie, kim jest A. Z., wskazana w postanowieniu z dnia 28 listopada 2014 r., [...], jako współwłaścicielka sprzedanej nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], czy jest to małżonka skarżącego, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, jeśli jest jego małżonką lub osobą, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, to: - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, tj. za kwiecień i maj 2015 r. - zaświadczenia o aktualnej wysokości jej zarobków, - przesłanie jej deklaracji podatkowej za rok 2014 z potwierdzeniem złożenia jej przez w urzędzie skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, - wskazanie czy ZUS w [...] prowadzi egzekucję swoich wierzytelności z wynagrodzenia skarżącego za pracę, a jeśli tak to o przesłanie dokumentu na potwierdzenie tej okoliczności, - wskazania wysokości wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania tj. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, itp., poprzez nadesłanie kopii rachunków - gdyż tych skarżący nie przesłał, - wykazania wysokości wydatków związanych z ewentualnym leczeniem, czy rehabilitacją powypadkową, jak też udokumentowanie ewentualnego złego stanu zdrowia poprzez nadesłanie zaświadczenia lekarskiego, kart leczenia szpitalnego z ostatniego okresu itp. – gdyż tych skarżący nie przesłał. Wezwanie to także zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Skarżący, odebrał wezwanie 26 sierpnia 2015 r. i w dniu 27 sierpnia 2015 r. (data nadania przesyłki), złożył do tut. Sądu pismo z tego samego dnia, poinformował w nim, że w dniach od 28 sierpnia 2015 r. do 23 października 2015 r. będzie przebywał w szpitalu na leczeniu i nie będzie mógł odebrać poczty, ani odpisać, w związku z odebranym w dniu 26 sierpnia 2015 r. wezwaniem, poprosił o wydłużenie terminu składania wyjaśnień do czasu jego powrotu z leczenia. Pismem z dnia 8 września 2015 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do złożenia wyjaśnień do dnia 30 października 2015 r., skarżący jednak nie odebrał przesyłki w tym przedmiocie, wróciła ona do Sądu, po dwukrotnym awizowaniu. W związku z tym pismem z dnia 9 listopada 2015 r. referendarz sądowy poinformował skarżącego, że wobec złożonego przez niego wniosku o przedłużenie terminu do nadesłania dokumentów i wyjaśnień w celu uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, przedłużył ten termin zgodnie z prośbą do dnia 30 października 2015 r. (nadanie w tym dniu dokumentów w placówce pocztowej jest także równoznaczne z zachowaniem terminu). Wobec awizowania przesyłki skierowanej do niego z informacją o przedłużeniu terminu zawartą w piśmie z dnia 8 września 2015 r., referendarz sądowy ostatecznie wezwał go w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma z dnia 9 listopada 2015 r., do nadesłania informacji, o które wzywał go wezwaniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. Jednocześnie pouczył go, iż niezastosowanie się do treści wezwania z dnia 4 sierpnia 2015 r., może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżący wezwanie z dnia 9 listopada 2015 r. odebrał osobiście, pod adresem wskazanym w skardze, w dniu 1 grudnia 2015 r. i do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przesłał żądanych dokumentów i wyjaśnień. Nie wyjaśnił zatem kim jest wobec niego A. Z., w szczególności, czy jest jego małżonką, lub też osobą, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe, a co za tym idzie, nie przesłał żadnych dokumentów dotyczących jej dochodu i majątku. Nie wskazał, czy z jego wynagrodzenia za pracę jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez ZUS, ani też nie przesłał żadnych dokumentów na potwierdzenie swojego złego stanu zdrowia, w tym np. karty leczenia szpitalnego, ani też nie udokumentował ponoszonych na leczenie wydatków. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie o jaki wniósł czyli całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (wynika to z określenia zakresu żądania w skardze). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny (pkt 2). Skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżący został wezwany do wyjaśnienia, czy A. Z. jest jego małżonką i czy tworzy z nią wspólne gospodarstwo domowe, oraz do nadesłania danych dotyczących aktualnych dochodów i majątku tej osoby. Zgodnie bowiem z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Stanowi o tym art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.), o treści: "Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli." Przy ocenie czy należy przyznać skarżącemu prawo pomocy należałoby zatem ocenić dochody i majątek jego małżonki, istotne zatem dla sprawy było wyjaśnienie przez skarżącego, czy jest nią A. Z. Podobnie istotne było, czy jeśli A. Z. nie jest małżonką, to jest np. innym członkiem rodziny, z którym skarżący wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jak bowiem wynika z pogląd, zbieżnego ze stanowiskiem orzekającego, wyrażonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przykładowo w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 407/14, Lex nr 538441: "Dla oceny, że mamy do czynienia ze wspólnym gospodarstwem domowym, nie ma istotnego znaczenia, że jest to sytuacja oparta na gościnności czy życzliwości rodziny. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa." Skarżący nie wyjaśnił też innych okoliczności mogących mieć niewątpliwy wpływ na jego sytuację majątkową, jak np. czy jego wynagrodzenie za pracę podlega zajęciu i czy jego stan zdrowia powoduje dodatkowe wydatki. Nie przesłał on zatem wszystkich wyjaśnień i dokumentów, potrzebnych, aby całościowo ocenić jego sytuację materialną, co stwarza przypuszczenie, że nie potwierdzałyby one deklarowanej złej sytuacji materialnej skarżącego. Zgodnie natomiast z podzielanym przez orzekającego poglądami orzecznictwa, jak przykładowo wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1140/14, Lex nr 1533899, "Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy." Należy zatem stwierdzić, że brak jest podstaw w sytuacji skarżącego do przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie przesłał on wszystkich zażądanych od niego, istotnych dla oceny przesłanek przyznania mu prawa pomocy dokumentów i wyjaśnień. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia.