II SA/Op 236/08
WyrokWSA w Opolu2009-05-22
Skład orzekający: Jerzy Krupiński, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., jest zgodna z prawem, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części?Ratio decidendi
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., jest zgodna z prawem, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do wydania takiej decyzji, jeśli stwierdzi braki w postępowaniu dowodowym organu pierwszej instancji, które uniemożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. i Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która uchyliła decyzję Wójta Gminy R. nakazującą Powiatowemu Zarządowi Dróg przywrócenie stosunków wodnych na gruncie poprzez rozebranie betonowych korytek. Wójt Gminy pierwotnie nakazał rozebranie korytek, uznając, że K. P. zmienił kierunek odpływu wód opadowych ze swojej posesji, co szkodziło gruntowi E. K. Po uchyleniu tej decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Wójta, SKO ponownie uchyliło decyzję, wskazując na braki w postępowaniu dowodowym, w tym brak ustalenia rzeczywistych przyczyn zalewania działki E. K. oraz związku przyczynowo-skutkowego z ułożonymi korytkami. Skarżący zarzucali, że uchylenie decyzji Wójta doprowadzi do dalszego zalewania ich nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2009 r. sprawy ze skargi E. K. i Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do tutejszego Sądu przez Z. i E. K. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], uchylająca decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...], nr [...], nakazującą Powiatowemu Zarządowi Dróg w O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie należącym do Skarbu Państwa na wysokości posesji K. P., poprzez rozebranie korytek betonowych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Pismem złożonym w Urzędzie Gminy w R. w dniu 31 sierpnia 2004 r. E. K., zamieszkała w B. zwróciła się z wnioskiem o uregulowanie spływu wody na działkę nr A z nieruchomości K. P. Wnioskodawczyni wskazała, iż wody opadowe spływające betonowymi korytami z posesji K. P., zalewają jej działkę. Zaznaczyła, że koryta te zostały ułożone za zezwoleniem Wójta Gminy R. w 2002 r., na co ona nigdy nie wyraziła zgody.
Decyzją z dnia 12 maja 2005 r., nr [...] Wójt Gminy R. nakazał Powiatowemu Zarządowi Dróg w O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie należącym do Powiatowego Zarządu Dróg w O. na wysokości posesji K. P., B., poprzez rozebranie korytek betonowych. Decyzję wydano na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że K. P. w pasie drogowym na wysokości swojej nieruchomości, ułożył betonowe korytka, którymi woda z jego posesji spływa do rowu o długości ok. 3 m. Organ stwierdził, że lokalizacja tego odwodnienia nastąpiła bez wyraźnego sprzeciwu Powiatowego Zarządu Dróg w O. W ocenie organu I instancji, takie zachowanie wypełniło dyspozycję przepisu art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, ponieważ K. P. poprzez zamontowanie betonowych korytek, zmienił kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ze szkodą dla gruntu sąsiedniego należącego do E. K. Wobec tego, zdaniem Wójta, stosownie do brzmienia art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, usunięcie przeszkód i zmian w odpływie wody ciąży na właścicielu gruntu, którym w tym przypadku jest Powiatowy Zarząd Dróg w O.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. P. wskazując, że problem spływu wód opadowych na jego działkę istnieje od dawna, jednakże w związku z wybudowaniem w roku 2001 chodnika przy pasie drogi, jego rozwiązanie poprzez wykopanie rowu stało się niemożliwe. K. P. wskazał, że wielokrotnie interweniował w tej sprawie w Urzędzie Gminy, w związku z czym Wójt zasugerował skarżącemu, aby przeprowadził odprowadzenie wody z posesji na swój koszt, poprzez ułożenie betonowych korytek, w miejscu w którym znajdują się one obecnie. K. P. zaznaczył jednak, że w chwili dokonywania tego uzgodnienia, nikt nie ustalał czyją własnością jest wskazany przez Wójta pas ziemi. Prace wykonane przez K. P. w roku 2002, zgodnie z zaleceniami Wójta, nie przyniosły jednak oczekiwanego skutku, ponieważ właściciele sąsiedniej działki tj. Z. i E. K., ułożyli wzdłuż swojej nieruchomości przeszkody, w postaci słomy, płyt eternitowych oraz dużych ilości darni, które uniemożliwiły swobodny przepływ wody, podwyższając stan wody na gruncie K. P.. Skarżący wskazał także, że w sierpniu 2004 r. Powiatowy Zarząd Dróg usunął te przeszkody oraz wykopał rów o długości około 3 m, umożliwiając odpływ wody zgodnie z ukształtowaniem terenu. W piśmie z dnia 30 maja 2005 r. K. P. uzupełniając odwołanie wniósł o uchylenie decyzji Wójta i wskazał, że ułożenie korytek nie doprowadziło do zmiany kierunku spływu wód opadowych, a tym samym nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 25 lipca 2005 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy zaznaczył, że organ I instancji nie ustalił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Nie wyjaśniono, czy ułożenie korytek wywołało zmianę kierunku spływu wód opadowych oraz czy w związku z tym wystąpiły szkody na gruntach sąsiednich. W szczególności nie zostało ustalone, czy zalewanie posesji E. K. jest związane z pracami wykonanymi przez K. P., czy też szkody na jej gruncie powstają w inny sposób. Organ odwoławczy zaznaczył, że samo stwierdzenie szkody nie jest wystarczające, ponieważ koniecznym jest zawsze wykazanie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy działaniem właściciela gruntu, a zmianą stanu wody na gruncie. Ostatecznie SKO zwróciło uwagę na konieczność precyzyjnego określenia nieruchomości będących przedmiotem postępowania, zgodnie z oznaczeniem geodezyjnym.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Wójt Gminy R. nakazał Powiatowemu Zarządowi Dróg w O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie należącym do Skarbu Państwa, będącym w zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg w O., na wysokości posesji K. P., poprzez rozebranie korytek betonowych.
W uzasadnieniu organ chronologicznie opisał przebieg postępowania wyjaśniającego i wskazał, że z poczynionych ustaleń wynika, iż właścicielem gruntu, stanowiącego działkę nr B k.m. [...], na którym położone są betonowe korytka, jest Skarb Państwa. Grunt ten znajduje się w zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg w O. Pierwsze oględziny tej nieruchomości odbyły się w dniu 26 października 2005 r. Brak opadów w tym dniu spowodował, że niemożliwym było stwierdzenie zalewania posesji E. K. Datę kolejnych oględzin wyznaczono na dzień 8 maja 2006 r., a następnie na dzień 13 października 2006 r. Żadne z nich nie pozwoliły jednak na stwierdzenie naruszenia stosunków wodnych, wobec braku opadów. Organ wskazał ponadto, że zwrócił się do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu o przeprowadzenie opinii w rozpoznawanej sprawie, Zarząd jednak stwierdził, że sporządzenie opinii wykracza poza jego kompetencje. Kolejne oględziny nieruchomości miały miejsce w dniu 3 lipca 2007 r. i zostały przeprowadzone po dwudniowych opadach deszczu. Na podstawie poczynionych obserwacji oraz przy uwzględnieniu fotografii przedstawionych przez E. K. oraz K. P. organ stwierdził, że po intensywnych lub długotrwałych opadach w ułożonych przez K. P. korytkach gromadzi się woda, której nadmiar przepływa do rowu, a następnie przelewa się na grunt stanowiący własność E. K. Organ ustalił, że stan rowu bezodpływowego jest zły, ponieważ nie jest on czyszczony, co skutkuje jego spłyceniem. Organ wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło zarzut, iż woda opadowa, zamiast rozlewać się w sposób naturalny, przepływa przez korytka, a następnie przelewa się z rowu na nieruchomość wnioskodawczyni. W ocenie Wójta Gminy, skoro grunt, na którym położone są betonowe korytka, stanowiące bezpośrednią przyczynę zalewania posesji E. K., pozostaje w administracji Powiatowego Zarządu Dróg w O., to organ ten jest obowiązany do usunięcia powstałych naruszeń i przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego.
W dniu 15 października 2007 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył Powiatowy Zarząd Dróg w O., zarzucając organowi I instancji pominięcie w decyzji kwestii, iż korytka zostały ułożone nie przez właściciela gruntu, lecz przez działającego za zezwoleniem Wójta, K. P., któremu organ nie przyznał statusu strony w tym postępowaniu. Następnie Zarząd zwrócił uwagę na błędy w ustaleniach faktycznych poczynionych przez Wójta Gminy. W ocenie Zarządu w toku postępowania nigdy naocznie nie stwierdzono zalewania działki E. K. wodą przelewającą się ze wskazanego rowu. Zdaniem skarżącego woda z rowu wsiąka w piaszczysty grunt, a zalewiska tworzące się na stanowiącej własność E. K. posesji, są naturalnym następstwem tego, że znajduje się ona niżej niż grunty ją otaczające. W tym stanie rzeczy istnienie korytek oraz rowu, nie ma żadnego wpływu na zalewanie gruntu wnioskodawczyni oraz nie spowodowało zmiany stosunków wodnych na gruncie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy po przedstawieniu stanu faktycznego wskazał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zgodnie z którym właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W ocenie SKO oznacza to, że sam fakt wykonania określonych robót, budowli, czy też spowodowanie zmiany ukształtowania terenu nie jest wystarczające do zastosowania wskazanej regulacji. Organ I instancji powinien, zdaniem SKO, dążyć do ustalenia, czy prace te zostały wykonane przez właściciela gruntu, czy spowodowały one zmianę stanu wody na gruncie oraz czy zmiana ta wywołała szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Zdaniem SKO na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono tylko, że prace na działce nr B k.m. [...] obręb B., wykonał K. P. za przyzwoleniem Powiatowego Zarządu Dróg w O. Nie zostało natomiast wyjaśnione, jakie są rzeczywiste przyczyny zalewania działki nr A, stanowiącej własność E. K., a co najważniejsze nie stwierdzono, aby bezpośrednią przyczyną tego stanu było ułożenie betonowych korytek. Organ odwoławczy wytknął także, iż Wójt Gminy oparł swą decyzję na zdjęciach sporządzonych przez stronę postępowania, sam natomiast nie wykonał żadnej dokumentacji fotograficznej, ani szkicu sytuacyjnego. W ocenie SKO przeprowadzone postępowanie i wydana decyzja naruszają przepisy art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej K.p.a. Organ odwoławczy zaznaczył nadto, iż Wójt Gminy pominął fakt, że współwłaścicielem działki nr A jest Z. K., który również powinien być stroną postępowania. Ponad to przed zakończeniem postępowania strony nie zostały poinformowane o możliwości zapoznania się materiałem dowodowym w trybie art. 10 § 1 K.p.a. SKO wskazał także na konieczność rozważenia przez organ możliwości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, skoro ustalenie kwestii ewentualnego wpływu wybudowanych korytek na stan wód wymaga wiedzy fachowej.
Skargę do sądu administracyjnego na decyzję SKO w Opolu złożyli Z. i E. K. stwierdzając, że uchylnie decyzji Wójta Gminy R. będzie skutkować dalszym zalewaniem ich nieruchomości wodami spływającymi z posesji K. P. W ocenie skarżących ułożone korytka zmieniły naturalny bieg wody, która dotychczas rozlewała się po posesji K. P. Skarżący zaznaczyli także, że K. P. na swojej nieruchomości myje sprzęt rolniczy i woda zanieczyszczona brudem oraz chemikaliami ścieka na ich grunt. E. i Z. K. sugerowali też, że K. P. jest bliskim krewnym Kierownika Powiatowego Zarządu Dróg w O., co wyjaśnia brak sprzeciwu Zarządu na ułożenie przez K. P. korytek betonowych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 2 stycznia 2009 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo E. K. i Z. K. zatytułowane "Uzupełnienie skargi", w którym wskazali oni na przewlekłość postępowania, prowadzonego przez Wójta Gminy R. Pismo to zostało potraktowane jako odrębna skarga na bezczynność Wójta Gminy R. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie i zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Op 22/08. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2009 r. skarga ta została odrzucona prawomocnie.
W toku postępowania sądowego Sąd zarządził przeprowadzenie mediacji w trybie art. 115 § 2 P.p.s.a. Mimo pozytywnych efektów posiedzenia mediacyjnego strony nie zawarły ugody administracyjnej, czy to na podstawie art. 13 § 1 K.p.a., czy w oparciu o tryb z art. 30 ust. 1 Prawa wodnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego była decyzja SKO w Opolu działającego jako organ odwoławczy, uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z uwagi na zakres tego rozstrzygnięcia przedmiotem oceny sądowej nie są kwestie związane merytoryczne związane ze zmianą stanu wody na gruncie, lecz zagadnienia dotyczące wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyartykułowanej w art. 15 K.p.a., każda sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Zasadniczym celem postępowania odwoławczego jest zatem kontrola decyzji wydanej w I instancji, poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, iż w przypadku skutecznego wniesienia odwołania, organ II instancji obowiązany jest do ponownego rozważenia materiału dowodowego i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum. Zauważyć jednak należy, iż postępowanie dowodowe skoncentrowane zostało w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego. Stosownie do art. 136 K.p.a., organ odwoławczy uprawniony jest bowiem jedynie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Tym samym, jego kompetencje w zakresie podejmowania czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, ograniczone są do uzupełnienia dowodów i materiałów zgromadzonych przez organ I instancji. Jednocześnie przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w całości bądź w znacznej części, stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Dlatego też, stwierdzając, iż materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia, a dla ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości bądź znacznej części, organ odwoławczy obowiązany jest wydać decyzję kasacyjną określoną w art. 138 § 2 K.p.a.
Odnosząc się do regulacji art. 138 § 2 K.p.a., wskazać należy, iż przepis ten, określając jeden ze sposobów zakończenia postępowania odwoławczego, stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Zgodnie z jego treścią, organ odwoławczy może bowiem, nie podejmując rozstrzygnięcia co do meritum sprawy, uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę może przy tym wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W kwestii sposobu zakończenia postępowania odwoławczego dostrzec należy, iż swoboda organu II instancji w tym zakresie została przez ustawodawcę ograniczona jedynie do rozstrzygnięć określonych w art. 138 K.p.a. Tym samym, zgodnie z regulacją art. 138 § 2 K.p.a., stwierdzając istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie istnienie wątpliwości co do okoliczności istotnych dla sprawy, których wyjaśnienie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, organ odwoławczy jest nie tylko uprawniony, ale wręcz obowiązany uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a., wydanie przez organ odwoławczy decyzji innej niż określona w tym przepisie stanowiłoby bowiem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe uznać zatem należało, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa. Jak słusznie dostrzegł organ odwoławczy merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bezsprzecznie wymaga bowiem uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
Jako słuszną i w pełni uzasadnioną uznać należało argumentację organu odwoławczego zawartą w zaskarżonej decyzji. Odwołać się też należy za organem II instancji do ogólnych zasad postępowania. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ obowiązany jest do podjęcia w postępowaniu wyjaśniającym wszelkich działań niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. winien więc w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 75 § 1 K.p.a. zobowiązany jest przy tym dopuścić jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności zaś dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jednocześnie organ obowiązany jest rozważyć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i w oparciu o niego ustalić okoliczności faktyczne sprawy.
W myśl art. 80 K.p.a., dokonując oceny czy dana okoliczność została udowodniona, winien przy tym uwzględnić cały materiał dowodowy. W przypadku jednak gdy dowody są sprzeczne, dokonując ich oceny organ może niektórym z nich odmówić mocy dowodowej. Stosownie do art.107 § 3 K.p.a., winien jednak wskazać w uzasadnieniu faktycznym decyzji fakty, które uznał z udowodnione, dowody na których się oparł, jak również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Co do materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia trzeba odnotować, że postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".
Przepis art. 29 ustawy stanowi w kolejnych ustępach, że:
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom".
Przepis ten zawiera zakazy skierowane do właściciela nieruchomości, dotyczące zmian stanu wody na gruncie i odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1), określa jego obowiązki w przypadku spowodowania zmian stanu wody (ust. 2) oraz upoważnia wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku, gdy spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (ust. 3).
Z treści przepisu art. 29 ust. 3 wynika, że przesłankami wydania nakazów w tym trybie jest ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie.
Wydanie tej decyzji wymaga więc przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. Może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości.
Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie.
Analiza akt administracyjnych prowadzi do nieodpartego wniosku, że organ pierwszej instancji nie przestrzegał wymienionych wyżej przepisów proceduralnych i materialnych, a w szczególności nie podjął wszelkich niezbędnych a skądinąd możliwych do wykonania czynności dowodowych koniecznych do prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia sprawy. Skutkiem tego było zaś rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, pozostawiający wiele wątpliwości zamiast dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dlatego ponownie trzeba podkreślić, że w pierwszej kolejności organ winien ustalić, czy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie. Jeżeli w toku postępowania dowodowego ustalono by, że zmiany takie zostały spowodowane, wówczas do wyjaśnienia pozostaje kwestia, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Dopiero bowiem w przypadku stwierdzenia, że spowodowanie zmiany stanu wody na gruncie wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie możliwe jest nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom i wydanie w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy.
Zarówno w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej decyzji z 12 maja 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wskazało na braki postępowania dowodowego, wyczerpująco je wymieniając i omawiając. Nie ulega żadnej wątpliwości, że prawidłowe ustalenie stanu rzeczywistego w niniejszej sprawie wymaga posiadania wiadomości specjalnych, a to wiedzy szczególnej np. z zakresu melioracji wodnych i gospodarki wodnej.
Trudno więc dopatrzyć się, aby zaskarżona decyzja naruszała jakikolwiek przepis prawa, czy to Kodeksu postępowania administracyjnego, czy ustawy Prawo wodne. W szczególności organ prawidłowo powołał się na treść art. 138 § 2 K.p.a. stanowiący, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie spraw wymaga uprzedniego przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Niewątpliwie prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga bowiem stosownego uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w kierunku wskazanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, czego w tym konkretnym przypadku może dokonać tylko i wyłącznie organ pierwszej instancji.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło