II SA/Op 236/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. i Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia poinformować Wójta Gminy [...] o stwierdzeniu w toku rozpoznania sprawy istotnego naruszenia prawa. E. K. i Z. K. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], uchylającą decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...], mocą której nakazano przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie Skarbu Państwa w miejscowości B. poprzez rozebranie korytek betonowych ułożonych wzdłuż posesji K. P. Skarga ta została wpisana do repertorium pod sygn. akt II SA/Op 236/08. W dniu 2 stycznia 2009 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo E. K. i Z. K. zatytułowane "Uzupełnienie skargi", w którym skarżący wskazali na przewlekłość postępowania, prowadzonego przez Wójta Gminy [...]. Skarżący podkreślili, że sprawa administracyjna nie została załatwiona od 2004 r., a w momencie składania pisma pomimo uchylenia decyzji Wójta w trybie art. 138 § 2 K.p.a., organ ten nie podjął żadnych działań, zmierzających do zakończenia sprawy. Pismo to zostało potraktowane jako odrębna skarga na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie i zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Op 22/08. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Op 22/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę E. K. i Z. K. na bezczynność Wójta Gminy [...], ze względu na nieusunięcie jej braków formalnych, polegających na niewykazaniu, że skarżący wyczerpali przysługujące im w toku postępowania administracyjnego środki zaskarżenia, zgodnie z przepisem art. 37 § 1 K.p.a. Postanowienie to uprawomocniło się. W związku z treścią obu skarg należy zauważyć, że postępowanie administracyjne, którego dotyczą obie skargi, zostało zainicjowane wnioskiem E. K. z dnia 31 sierpnia 2004 r., w którym zwróciła się ona do Wójta Gminy [...] z prośbą o uregulowanie kwestii spływu wody z posesji K. P., które wybudowanymi przez K. P. korytkami, przedostają się z jego posesji na jej nieruchomość, powodując okresowe zalewanie działki. Pierwszą czynnością procesową organu było pismo z dnia 24 września 2004 r., w którym Wójt wzywał właścicieli sąsiadujących nieruchomości do ugodowego rozwiązania problemu. W braku porozumienia pismem z dnia 10 grudnia 2004 r. organ zawiadomił strony, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte 24 listopada 2004 r. W dniu 27 grudnia 2004 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, po czym Wójt Gminy [...] wydał decyzję w dniu 12 maja 2005 r. na podstawie art. 29 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Rozstrzygnięcie to, zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 lipca 2005 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z zarzutem naruszenia przez organ I instancji art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 29 Prawa wodnego, a to przez brak ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy. W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ I instancji podjął następujące czynności procesowe: - w dniu 12 października 2005 r. zawiadomił strony postępowania o wyznaczeniu terminu oględzin nieruchomości E. K. oraz K. P., które przeprowadzono 26 października 2005 r., - oględziny przeprowadzono w dniu 26 października 2005 r., - pismem z dnia 6 listopada 2005 r., organ poinformował strony, że oględziny będą ponowione, ponieważ z uwagi na brak opadów nie można było stwierdzić, czy istotnie posesja E. K. jest zalewana, - po upływie dalszych pięciu miesięcy pismem z dnia 26 kwietnia 2006 r. wyznaczono datę oględzin na dzień 8 maja 2006 r., i czynność tą przeprowadzono - po upływie dwóch miesięcy i 20 dni od daty oględzin Wójt, pismem z dnia 28 lipca 2006 r., zawiadomił strony, że termin załatwienia sprawy został przedłużony do dnia 30 października 2006 r., ze względu na konieczność przeprowadzenia oględzin w trakcie opadów, - po upływie dwóch miesięcy organ zawiadomieniem z dnia 4 października 2006 r., wyznaczył datę oględzin na dzień 13 października 2006 r., i czynność tą przeprowadził, - pismem z dnia 18 października 2006 r. organ wystąpił do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu o opinię w rozpoznawanej sprawie, na co wzywany Zarząd stwierdził, że sporządzenie opinii wykracza poza jego kompetencje, - jednocześnie 18 października 2006 r. organ I instancji zwrócił się do stron z powtórną propozycją ugodowego zakończenia sporu, - w braku woli porozumienia się stron przedłużył do dnia 31 grudnia 2006 r. termin załatwienia sprawy "w związku z koniecznością przeprowadzenia oględzin nieruchomości w trakcie opadów", - pismem z dnia 9 stycznia 2007 r. powołując się na te same podstawy prawne i faktyczne organ ponownie przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2007 r., - po upływie dalszych czterech miesięcy Wójt zawiadomieniem z dnia 25 maja 2007r., ponownie przesunął termin zakończenia sprawy do dnia 30 września 2007 r., - pismem z dnia 22 czerwca 2007 r. organ wyznaczył kolejną datę oględzin na 3 lipca 2007 r., a czynność tą przeprowadzono w terminie. Decyzją z dnia [...] – wydaną po upływie niemal trzech miesięcy od daty oględzin – Wójt Gminy [...] nakazał Powiatowemu Zarządowi Dróg w O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie Skarbu Państwa w miejscowości B. poprzez rozebranie korytek betonowych na ułożonych wzdłuż posesji K. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje: Stosownie do treści art. 155 § 1 P.p.s.a, w razie stwierdzenia w toku rozpoznania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Zgodnie natomiast z przepisem art. 155 § 2 P.p.s.a. organ, który otrzymał postanowienie, obowiązany jest je rozpatrzyć i powiadomić w terminie trzydziestu dni sąd o zajętym stanowisku. W przedmiotowej sprawie Sąd, analizując przebieg postępowania administracyjnego stwierdził zaistnienie okoliczności mających negatywny wpływ na tok i czas trwania postępowania. Przepis art. 12 § 1 K.p.a. ustanawia ogólną zasadę obowiązującą wszystkie organy administracji publicznej, zgodnie z którą powinny one działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Rozwinięciem tej reguły są postanowienia przepisu art. 35 K.p.a., w którym podkreślono obowiązek załatwiania sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki. Obowiązek niezwłocznego zakończenia postępowania odnosi się przede wszystkim do spraw, które nie wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. W pozostałych natomiast przypadkach, jeżeli koniecznym jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego, załatwienie sprawy powinno, co do zasady, nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Wyjątkowo dopuszcza się możliwość przedłużenia postępowania do dwóch miesięcy, ale tylko w sytuacjach, gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana. Analiza czynności przeprowadzonych przez Wójta Gminy [...] w toku prowadzonego postępowania, a także czas i forma ich podejmowania prowadzi do oczywistego wniosku, że organ ten dopuścił się wielokrotnego uchybienia terminów określonych w art. 35 § 3 K.p.a. Nawet bowiem przy uznaniu, że sprawa wszczęta wnioskiem E. K. jest szczególnie skomplikowana, to już w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji z 12 maja 2005 r. zauważalne jest ponad półroczne opóźnienie w załatwieniu sprawy w stosunku do ustawowych terminów. Ponowne przeprowadzenie postępowania pierwszoinstancyjnego charakteryzowało się z kolei powtarzającymi się i w zasadzie nieuzasadnionymi przedłużeniami terminu załatwienia sprawy. Terminów przez siebie wyznaczonych w trybie art. 36 K.p.a. organ nie dotrzymywał 5 – krotnie. Czas bezczynności organu między tymi działaniami wynosił od 1 do 6 miesięcy, przy czym tak długie przerwy były pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Trudno bowiem przyjąć, że w rejonie wsi B. nie zdarzają się okresy długotrwałych opadów deszczu. Ostatecznie opieszałość w podejmowaniu czynności przez organ, skutkowała prowadzeniem postępowania administracyjnego przez okres ponad trzech lat. Datą wszczęcia sprawy jest bowiem 31 sierpnia 2004 r., czyli dzień złożenia wniosku przez E. K. ( art. 61 § 1 i 3 K.p.a.). Takie prowadzenie sprawy przez organ skutkowało także naruszeniem art. 8 K.p.a., gdyż Wójt Gminy [...]i nie wypełnił obowiązku prowadzenia postępowania w sposób umożliwiający pogłębienie zaufania obywateli do organów Państwa. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż obok trafności rozstrzygnięć, sprawność prowadzonego postępowania jest drugim elementem decydującym o sposobie postrzegania i oceniania przez społeczeństwo organów administracji, jako przedstawicieli władzy państwowej, czy samorządowej. Kodeks wychodzi bowiem z założenia, że o sile państwa i skuteczności jego działania decyduje zaufanie obywateli do władzy państwowej. "Poszanowanie tej zasady leży zatem nie tylko w płaszczyźnie ochrony interesów obywateli, ale i w płaszczyźnie ochrony interesów Państwa" ((patrz: S. Rozmaryn "O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego", PiP 1961, Nr 12, s. 903, oraz Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 78). W tym stanie rzeczy, Wójt Gminy [...], mając na uwadze powyższe wartości, powinien poddać rewizji sposób prowadzonego przez siebie postępowania. Z podniesionych wyżej przyczyn, w związku ze stwierdzonym w toku postępowania sądowoadministracyjnego, istotnym naruszeniem procedury administracyjnej, w szczególności art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 i art. 36 § 1 i 2 K.p.a. przez organ I instancji, sąd postanowił skierować sygnalizację do Wójta Gminy [...] na podstawie art. 155 § 1 P.p.s.a. i orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.