II SA/Op 262/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. O. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismem z dnia 15 marca 2010 r. W.O., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie rozbiórki wiaty, o wymiarach szer. 3,0 m., dł. 6,5 m, wys. 3,0 m. usytuowanej przy północnej stronie budynku mieszkalnego dwurodzinnego, zlokalizowanej na działce nr A., obręb S., przy ul. [...] w O. Postanowieniem tut. Sądu z dnia 14 maja 2010 r., skarżąca zwolniona została od kosztów sądowych. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pismem z dnia 16 czerwca 2010 r., skarżąca powiadomiona została o wyznaczeniu rozprawy na dzień 8 lipca 2010 r. Zawiadomienie wraz z pouczeniem o czynnościach procesowych, w tym o czynnościach i terminach związanych z wniesieniem środka zaskarżenia doręczone zostało skarżącej w dniu 21 czerwca 2010 r. (k – 43 i 52). Wyrokiem z dnia 8 lipca 2010 r., zapadłym w przedmiotowej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę W.O. Z protokołu rozprawy wynika, że skarżąca, pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawiła się na rozprawę. Pismem procesowym z dnia 26 lipca 2010r., W.O. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu wnioskodawczyni podniosła, iż przedmiotowego wniosku nie złożyła w terminie, z uwagi na przebytą w tym okresie chorobę. Jako potwierdzenie tej okoliczności wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia 23 lipca 2010 r., z którego wynika, iż od dnia 22 kwietnia 2010 r., z powodu chorób układu oddechowego, krążeniowego i narządu słuchu wnioskodawczyni była pod stałą opieką lekarza internisty, przy zaleconym pozostawaniu chorej w domu. W dniu 6 lipca 2010 r. stan zdrowia wnioskodawczyni uległ na tyle pogorszeniu, iż zakłócił prawidłowe funkcjonowanie organizmu, lokomocji, wydolności krążeniowo – oddechowej, powodując znacznie ograniczenie zdolności do załatwiania spraw życiowych poza mieszkaniem. W wykonaniu zarządzenia z dnia 29 lipca 2010r., W.O. wezwana została do uzupełnienia wniosku z dnia 26 lipca 2010 r. o następujące informacje: czy pozostaje osobą samotną, czy też zamieszkuje z innymi członkami rodziny, czy stan zdrowia w okresie choroby uniemożliwiał jej pisanie i czy złożone pismo z dnia 26 lipca 2010 r. zostało sporządzone przez wnioskodawczynię osobiście, czy też w jego napisaniu uczestniczyła inna osoba, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku. Odpowiadając na wezwanie, w zakreślonym terminie, wnioskodawczyni w piśmie z dnia 5 sierpnia 2010r., podała, iż jest osobą niepełnosprawną fizycznie, nie porusza się samodzielnie, a jedynie przy pomocy kul i balkoniku, nie wychodzi z domu na zewnątrz. Ponadto jest wdową, razem z nią zamieszkuje jej córka wraz z trójką małoletnich dzieci. Jednocześnie poinformowała, iż w okresie nasilania się przebytej przez nią choroby tj. w dniu 6 lipca 2010 r. stan jej zdrowia nie pozwalał na podejmowanie jakiejkolwiek czynności, w tym także do napisania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazała również, iż z uwagi, że po dwudziestodniowym leczeniu od dnia 6 lipca 2010 r. nastąpiła znaczna poprawa jej zdrowia, złożone przez nią pismo z dnia 26 lipca 2010 r., napisała już samodzielnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Jednakże w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Stosownie do art. 141 § 2 P.p.s.a wniosek złożony po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku oddalającego skargę uznać zatem należy za złożony z uchybieniem terminu, co skutkuje odmową sporządzenia uzasadnienia. Na mocy art. 86 P.p.s.a. Sąd może jednak przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Jak stanowi bowiem przepis art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym do sądu w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać także czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 ustawy oraz stwierdzenie przez Sąd, iż podmiot składający wniosek uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, Lex nr 493881 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98, Lex nr 39797; z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99, Lex nr 40381). Natomiast w doktrynie jako niezawinione przyczyny uchybienia terminu wskazuje się takie okoliczności jak: przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony, uniemożliwiająca jej wyręczenie się inną osobą (por. H. Knysiak-Molczyk (w:) T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2009, s. 173). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, Lex nr 494229 oraz postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). W niniejszej sprawie niewątpliwie wnioskodawczyni uchybiła terminowi do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrok oddalający skargę został ogłoszony na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r, a termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął z dniem 15 lipca 2010 r. (czwartek). Wniosek z art. 141 § 2 P. p. s. a., został natomiast zgłoszony w dniu 26 lipca 2010 r. (k. 61). Oceniając okoliczności rozpatrywanej sprawy nie sposób jednak dopatrzyć się we wniosku W.O. obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podnoszona przez wnioskodawczynię przyczyna uchybienia terminowi - zły stan zdrowia uniemożliwiający terminowe sporządzenie i złożenie wniosku do Sądu, udokumentowany zaświadczeniem lekarskim, nie stanowi w ocenie Sądu, potwierdzenia braku jej winy. Jak bowiem wynika z pisma wnioskodawczyni z dnia 5 sierpnia 2010 r., W.O. nie pozostaje osobą samotną, a razem z nią zamieszkuje jej dorosła córka, wnioskodawczyni mogła zatem, mimo pozostawania na zwolnieniu lekarskim, przy sporządzaniu i nadaniu na pocztę przedmiotowego wniosku skorzystać z pomocy córki. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego samo zwolnienie lekarskie nie jest jeszcze potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, niekoniecznie wyklucza bowiem możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę bądź zlecenia tego innej osobie (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97 ( Lex nr 36902). Podobne stanowisko wyrażone zostało również w orzeczeniu z dnia 15 grudnia 2004r. sygn. akt OZ 809/04, w którym Sąd ten wskazał, iż "skarżący przy dochowaniu minimum staranności mógł dochować termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Nie jest to czynność, którą należy dokonać osobiście w sądzie. Fakt choroby, którą potwierdza przedstawione pismo sporządzone przez lekarza, stwierdza, że skarżący powinien leżeć, jednak skarżący mógł nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników". W razie choroby strony lub jej pełnomocnika, brak winy występuje wówczas, gdy choroba ta uniemożliwia nie tylko podjęcie działań osobiście, ale i uniemożliwia skorzystanie z pomocy innych osób. Choroba, która nie uniemożliwia podjęcie działania choćby przy pomocy osób trzecich, nie uzasadnia zatem przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2007r., sygn. akt II CZ 116/06). Na uwagę zasługuje także, iż wnioskodawczyni w piśmie z dnia 8 sierpnia 2010 r., podała, iż jest osobą niepełnosprawną fizycznie, nie porusza się samodzielnie, a jedynie przy pomocy kul i tzw. balonika, nie wychodzi na zewnątrz z mieszkania. W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, iż wszystkie pisma, które strona składała, zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym, faktycznie złożone zostały przy pomocy osoby trzeciej, a choroba W.O. będąca podstawą wystawionego zaświadczenia lekarskiego, nie stanowiła, zatem przeszkody w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia do Sądu, skoro wnioskodawczyni nie opuszcza swojego mieszkania nawet wtedy, gdy nie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Jeżeli natomiast chodzi o czynność sporządzenia przedmiotowego wniosku zauważyć należy, iż sporządzenie wniosku nie należy do czynności skomplikowanej, nie było, zatem przeszkód, aby wnioskodawczyni zleciła jego napisanie zamieszkującej z nią dorosłej córce. Zauważyć należy, iż większość pism procesowych w aktach sądowych sporządzonych jest pismem maszynowym, a zatem i wniosek o sporządzenie uzasadnienia mógł zostać sporządzony w takiej formie. Własnoręczne zaś podpisanie go przez skarżącą nie należało do czynności, których nie była w stanie dokonać, nawet przy uwzględnieniu treści złożonego zaświadczenia lekarskiego. Tym samym nie dołożyła szczególnej staranności, takiej, której można wymagać od każdej strony postępowania sądowoadministracyjnego, należycie dbającej o swoje interesy procesowe. Tym bardziej, że wraz z zawiadomieniem o rozprawie, które zostało w dniu 21 czerwca 2010 r. doręczone do jej rąk, została pouczona między innymi, iż "sentencji wyroku nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie (...), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku po tym terminie jest czynnością bezskuteczną." Zauważyć przyjdzie nadto, iż biorąc pod uwagę schorzenia, na które cierpiała W.O., a więc układu oddechowego, krążeniowego i narządu słuchu, z powodu, których chora od dnia 22 kwietnia 2010 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, należy zaliczyć do chorób przewlekłych, które nie pojawiły się u chorej nagle, a jedynie ostatni okres choroby trwający od dnia 6 lipca 2010 r. do dnia 25 lipca 2010 r., wskazuje na niemożność samodzielnego załatwienia osobistych spraw poza domem. Wnioskodawczyni otrzymując w dniu 21 czerwca 2010 r. zawiadomienie o wyznaczonym terminie rozprawy, o czym świadczy złożony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jej własnoręczny podpis, jako osoba prawidłowo dbająca o swoje interesy procesowe, wiedząc, iż od prawie dwóch miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim, a także, iż jej ułomność fizyczna nie pozwoli jej do osobistego stawiennictwa na rozprawie, mogła również na wyznaczony przez Sąd termin rozprawy ustanowić swoją córkę pełnomocnikiem procesowym. Z tych przyczyn, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.